PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)

Benthullen

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
m (→Lokalizacja)
(Nie pokazano 7 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 2: Linia 2:
__NOTOC__
__NOTOC__
{{VerifyLevel |level=1i}}
{{VerifyLevel |level=1i}}
 +
== Drugi co do wielości okaz niemieckiego meteorytu ==
{{InfoboxMeteorite
{{InfoboxMeteorite
  | nazwa = Benthullen
  | nazwa = Benthullen
Linia 11: Linia 12:
  | lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
  | lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
  | położenie = 53°03′N, 8°06′E
  | położenie = 53°03′N, 8°06′E
-
  | data = 1948 lub 1951
+
  | data = 1944/45, 1948
  | uwagi = pojedynczy okaz, 26×19×13 cm
  | uwagi = pojedynczy okaz, 26×19×13 cm
  | typ = L6
  | typ = L6
Linia 19: Linia 20:
Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.
Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.
-
Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. Problem w tym, że dokładny rok samego znalezienia nie jest pewny — podawane są różne daty, m.in. 1948 i 1951. Dlatego również oficjalna baza {{!MBD}} podaje „1951 or 1948”.
+
Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. Sam moment znalezienia Benthullen jest bardziej skomplikowany, niż sugerują popularne opisy – pojawiają się daty 1944/45, 1948, a Hartung w 1949 roku opisał już przede wszystkim identyfikację meteorytu. Oficjalna baza {{!MBD}} podaje „1951 or 1948”.
-
Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „''A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation {{Wielokropek}}''”).
+
Tak relacjonuje okoliczności znalezienia/zidentyfikowania okazu Hartung (1949):
 +
:podczas prac terenowych w okolicach '''Benthullen''' dowiedział się od rolnika '''Johanna Müllera''' o niezwykle ciężkim kamieniu znalezionym przez sąsiada '''Martina Frahmanna'''; Frahmann natrafił na niego podczas kopania torfu; nad kamieniem widoczna była charakterystyczna przerwa/przebicie warstw torfu, jak gdyby obiekt wszedł w torf z góry; Hartung od razu podejrzewał, że może to być meteoryt („''Ich hatte sofort Verdacht auf einen Meteor {{Wielokropek}}''”); pojechał do gospodarstwa i odnalazł kamień na stercie kamieni, dokąd został wcześniej odłożony; miał on wagę 17,25 kg i wymiary 26×19×13 cm; sądził wówczas, że może mieć do czynienia z kolejnym fragmentem meteorytu [[Oldenburg (1930)|Oldenburg]], który spadł w 1930 roku.
 +
Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „''A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation.''”).
-
Masa główna (main mass) znajduje się w Oldenburg, Mus. Naturkunde.
+
;Badania jego wieku ziemskiego (''terrestrial age'') wskazujący, że meteoryt przebywał na Ziemi mniej niż około 120 lat!
 +
 
 +
 
 +
Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego {{Link-MBD|code=72462|name=Blaubeuren}} o masie 30,26 kg.
 +
 
 +
Masa główna (main mass) znajduje się w Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg (''Oldenburg, Mus. Naturkunde'').
 +
 
 +
== Lokalizacja ==
 +
 
 +
{{GEFrame-begin}}
 +
{{GEMap
 +
| htmlFileMap = wiki-Benthullen.htm
 +
| kml1 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Germany-MM.kml
 +
| kmlfit = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Benthullen-fit.kml
 +
| lat = 53.04
 +
| lon = 8.11
 +
| zoom = 8
 +
| type = roadmap
 +
}}
 +
{{GEIcon-PointRed}}
 +
(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg
 +
{{GEIcon-Water}}
 +
torfowiska: Benthullener Moor i Vehnemoor
 +
 
 +
[L] miejsce spadku meteorytu [[Oldenburg (1930)]]
 +
{{GEFrame-end}}
 +
Za Koblitz MetBase: „''The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the [[Oldenburg (1930)]] fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name.''”
 +
 
 +
W okolicy znalezienia okazu znajduje się wiele torfowisk/wrzosowisk: ''Benthullener Moor'', ''Böseler Moor'', ''Restmoor Dreesberg'' i ''Vehnemoor''.
 +
 
 +
<br clear="all"/>
== [[Bibliografia]] ==
== [[Bibliografia]] ==
 +
 +
* {{Gehler (2015)}}
 +
 +
* Hartung Wolfgang, (1949), '''Vom Himmel gefallen: Ein neuer Meteoritenfund''', ''Nordwest-Heimat'' (dodatek do ''Nordwest-Zeitung''), Oldenburg, 4 Juni 1949.
* {{Koblitz MetBase}}
* {{Koblitz MetBase}}
 +
 +
* +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), '''Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg''', ''Oldenburger Jahrbuch'', 98, 1998, s. 215-219. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/173083 PDF].
{{Koblitz References|1=A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation, J.Schlüter and J.Koblitz, Oldenburger Jahrb., 1998, 98, p.215. The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the Oldenburg (1930) fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.69. Description and analysis (olivine Fa24.9), shows light-dark structure, heavily shocked and heated portions with vein-like break-meltings containing completely molten FeS, metal and even olivine in large quantities, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397. Terrestrial age less than 200 years indicated by Ar-39 measurements, J.T.Wasson, Meteorites, Springer Verlag, Berlin, 1974, p.132. Cosmogenic radionuclide data, S.Merchel, Ph.D. dissertation, Universität Köln, 1998. Description, classification and mineralogy; a partially shock-darkened L6 chondrite; not paired with the Oldenburg (1930) fall, J.Schlüter and J.Koblitz, [loc. cit.].}}
{{Koblitz References|1=A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation, J.Schlüter and J.Koblitz, Oldenburger Jahrb., 1998, 98, p.215. The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the Oldenburg (1930) fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.69. Description and analysis (olivine Fa24.9), shows light-dark structure, heavily shocked and heated portions with vein-like break-meltings containing completely molten FeS, metal and even olivine in large quantities, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397. Terrestrial age less than 200 years indicated by Ar-39 measurements, J.T.Wasson, Meteorites, Springer Verlag, Berlin, 1974, p.132. Cosmogenic radionuclide data, S.Merchel, Ph.D. dissertation, Universität Köln, 1998. Description, classification and mineralogy; a partially shock-darkened L6 chondrite; not paired with the Oldenburg (1930) fall, J.Schlüter and J.Koblitz, [loc. cit.].}}
{{Przypisy}}
{{Przypisy}}
 +
 +
== Zobacz również ==
 +
 +
* meteoryt [[Oldenburg (1930)]]
== Linki zewnętrzne ==
== Linki zewnętrzne ==
Linia 37: Linia 80:
* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – znalezisko [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=5025 Benthullen]
* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – znalezisko [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=5025 Benthullen]
* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – znalezisko [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=5025 Benthullen]
* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – znalezisko [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=5025 Benthullen]
 +
 +
* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen_(Meteorit) Benthullen (Meteorit)] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen Benthullen] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullener_Moor Benthullener Moor]
 +
* Wikimedia (DE) – [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Benthullen_meteorite Category:Benthullen meteorite]
[[Category:Poza granicami Polski]]
[[Category:Poza granicami Polski]]
[[Category:Niemcy]]
[[Category:Niemcy]]
 +
[[Category:Warto szukać]]

Wersja z 10:37, 4 paź 2026

Under construction icon-orange.svg
 Strona w budowie (Site under construction)
Jeszcze to chwilę potrwa (It will take a while)
1i

Drugi co do wielości okaz niemieckiego meteorytu

Benthullen →
znalezisko
Lokalizacja Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
Położenie[1] 53°03′N, 8°06′E
Data 1944/45, 1948
Uwagi pojedynczy okaz, 26×19×13 cm
Charakterystyka
Typ L6
Masa 17,25 kg
Meteoritical Bulletin Database

Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.

Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. Sam moment znalezienia Benthullen jest bardziej skomplikowany, niż sugerują popularne opisy – pojawiają się daty 1944/45, 1948, a Hartung w 1949 roku opisał już przede wszystkim identyfikację meteorytu. Oficjalna baza Meteoritical Bulletin Database podaje „1951 or 1948”.

Tak relacjonuje okoliczności znalezienia/zidentyfikowania okazu Hartung (1949):

podczas prac terenowych w okolicach Benthullen dowiedział się od rolnika Johanna Müllera o niezwykle ciężkim kamieniu znalezionym przez sąsiada Martina Frahmanna; Frahmann natrafił na niego podczas kopania torfu; nad kamieniem widoczna była charakterystyczna przerwa/przebicie warstw torfu, jak gdyby obiekt wszedł w torf z góry; Hartung od razu podejrzewał, że może to być meteoryt („Ich hatte sofort Verdacht auf einen Meteor (…)”); pojechał do gospodarstwa i odnalazł kamień na stercie kamieni, dokąd został wcześniej odłożony; miał on wagę 17,25 kg i wymiary 26×19×13 cm; sądził wówczas, że może mieć do czynienia z kolejnym fragmentem meteorytu Oldenburg, który spadł w 1930 roku.

Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation.”).

Badania jego wieku ziemskiego (terrestrial age) wskazujący, że meteoryt przebywał na Ziemi mniej niż około 120 lat!


Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego Blaubeuren o masie 30,26 kg.

Masa główna (main mass) znajduje się w Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg (Oldenburg, Mus. Naturkunde).

Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg

torfowiska: Benthullener Moor i Vehnemoor

[L] miejsce spadku meteorytu Oldenburg (1930)

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Za Koblitz MetBase: „The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the Oldenburg (1930) fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name.”

W okolicy znalezienia okazu znajduje się wiele torfowisk/wrzosowisk: Benthullener Moor, Böseler Moor, Restmoor Dreesberg i Vehnemoor.


Bibliografia

  • +Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), Die Meteorite Niedersachsens, Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover, 157, 2015, s. 7-100.[2] Plik PDF.
  • Hartung Wolfgang, (1949), Vom Himmel gefallen: Ein neuer Meteoritenfund, Nordwest-Heimat (dodatek do Nordwest-Zeitung), Oldenburg, 4 Juni 1949.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg, Oldenburger Jahrbuch, 98, 1998, s. 215-219. Plik PDF.


Przypisy

  1. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin Database
  2. ^ meteoryty Dolnej Saksonii (Niedersachsen): Benthullen, Braunschweig, Bremervörde, Emsland, Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), Oldenburg (1930), Stolzenau

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Źródło „http://wiki.meteoritica.pl/index.php5/Benthullen”
Osobiste