PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)


Jelica

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
(Deszcz meteorytów)
m (Bibliografia)
 
(Nie pokazano 6 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 31: Linia 31:
Za Soko-Banja.org:
Za Soko-Banja.org:
{{BQuote-begin |width=800px}}
{{BQuote-begin |width=800px}}
-
{{Wielokropek}} Także drugi „serbski” meteoryt, który 19 października 1889 roku spadł w rejonie góry Jelicy koło Čačka, uderzył w ziemię w porze obiadowej.
+
{{Wielokropek}} Także drugi „serbski” meteoryt, który 19 października 1889 roku (wg starego stylu) spadł w rejonie góry Jelicy koło Čačka, uderzył w ziemię w porze obiadowej.
:„W niedzielę około godziny drugiej po południu usłyszałem jakiś niezwykle silny wystrzał, wskutek którego szyby w moim mieszkaniu lekko się zatrzęsły, a w tym samym czasie coś głucho huknęło na strychu. Upewniwszy się, że na strychu nic szczególnego się nie wydarzyło, przestałem o tym myśleć, aż pod wieczór otrzymałem z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych kopię depeszy, w której napisano, że ziemię zasypały jakieś kamienie” — brzmi notatka z jednej ze starych ksiąg przechowywanych w Muzeum Przyrodniczym.
:„W niedzielę około godziny drugiej po południu usłyszałem jakiś niezwykle silny wystrzał, wskutek którego szyby w moim mieszkaniu lekko się zatrzęsły, a w tym samym czasie coś głucho huknęło na strychu. Upewniwszy się, że na strychu nic szczególnego się nie wydarzyło, przestałem o tym myśleć, aż pod wieczór otrzymałem z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych kopię depeszy, w której napisano, że ziemię zasypały jakieś kamienie” — brzmi notatka z jednej ze starych ksiąg przechowywanych w Muzeum Przyrodniczym.
-
:{{Txt2Img|Soko-Banja_(BelgradeNHM)-Blic-rs_3.jpg|Tatjana Milić-Babić}} mówi, że meteoryt Jelički spadł na obszarze 40 kilometrów kwadratowych, rozproszony w około trzydziestu okazach o masie od 8,5 do 0,7 kilograma. Obszar, na którym spadły fragmenty meteorytu, miał kształt elipsy o długości ośmiu kilometrów i szerokości pięciu kilometrów, a największy okaz, ważący 8,555 kilograma, spadł w Ježevicy.
+
:{{Txt2Img|Soko-Banja_(BelgradeNHM)-Blic-rs_3.jpg|Tatjana Milić-Babić}} mówi, że meteoryt Jelički spadł na obszarze 40 kilometrów kwadratowych, rozproszony w około trzydziestu okazach o masie od 8,5 do 0,7 kilograma. Obszar, na którym spadły fragmenty meteorytu, miał kształt elipsy o długości ośmiu kilometrów i szerokości pięciu kilometrów, a największy okaz, ważący 8,555 kilograma, spadł w Ježevicy (''Ježevica'').
-
:Zebrane fragmenty meteorytu przekazano do zbadania Jovanowi Žujoviciowi, profesorowi Wielkiej Szkoły, który napisał pracę poświęconą meteorytowi Jeličkiem. Praca ta została opublikowana w 1890 roku w „Geološkim analima”.
+
:Zebrane fragmenty meteorytu przekazano do zbadania Jovanowi Žujoviciowi (''Jovan Žujović''), profesorowi Wielkiej Szkoły, który napisał pracę poświęconą meteorytowi Jeličkiem. Praca ta została opublikowana w 1890 roku w „Geološkim analima” (''Geološki anali'').
Gabinet Wielkiej Szkoły podarował [[Szablon:BelgradeNHM|Muzeum Przyrodniczemu]] '''{{Txt2Img|Jelica_(BelgradeNHM)-Blic-rs_1.jpg|okaz o masie 7,380 kilograma}}''', który do dziś przechowywany jest w jego zbiorach. {{Wielokropek}}
Gabinet Wielkiej Szkoły podarował [[Szablon:BelgradeNHM|Muzeum Przyrodniczemu]] '''{{Txt2Img|Jelica_(BelgradeNHM)-Blic-rs_1.jpg|okaz o masie 7,380 kilograma}}''', który do dziś przechowywany jest w jego zbiorach. {{Wielokropek}}
Linia 47: Linia 47:
! Zbiór !! waga fragmentów<br />(Koblitz MetBase) !! uwagi
! Zbiór !! waga fragmentów<br />(Koblitz MetBase) !! uwagi
|-
|-
-
| [[Belgrade, Nat. Hist. Mus.]] || 7,33 kg || {{Txt2Img|Jelica_(BelgradeNHM)-Blic-rs_1.jpg|masa główna}} (pierwotna waga okazu 8,555&nbsp;kg)
+
| [[Belgrade, Nat. Hist. Mus.]] || 7,33 kg<ref name="mass mm">według [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Natural_History_Center_Svilajnac_28.JPG etykiety] towarzyszącej okazowi znajdującemu się w&nbsp;gablocie [[Szablon:BelgradeNHM|muzeum w&nbsp;Belgradzie]], okaz waży 7,380&nbsp;kg</ref> || {{Txt2Img|Jelica_(BelgradeNHM)-Blic-rs_1.jpg|masa główna}} (pierwotna waga okazu 8,555&nbsp;kg)
|-
|-
| [[Budapest, Nat. Mus.]] || 5,45 kg || 253,7, {{Txt2Img|Jelica_(NHM_Budapest)-2024.jpg|692}}, 4510 g ([[Szablon:Ravasz (1969)|Ravasz 1969]])
| [[Budapest, Nat. Mus.]] || 5,45 kg || 253,7, {{Txt2Img|Jelica_(NHM_Budapest)-2024.jpg|692}}, 4510 g ([[Szablon:Ravasz (1969)|Ravasz 1969]])
Linia 104: Linia 104:
|Mapa okolic z&nbsp;zaznaczonymi miejscami znalezienia okazów meteorytu Jelica (mapa Döll&nbsp;1890). Meteoryty znajdowano w&nbsp;sąsiedztwie wsi: Baluga, Ježevica (tu&nbsp;najwięcej), Karača, Lipnica, Viljuša i&nbsp;Zablaće.
|Mapa okolic z&nbsp;zaznaczonymi miejscami znalezienia okazów meteorytu Jelica (mapa Döll&nbsp;1890). Meteoryty znajdowano w&nbsp;sąsiedztwie wsi: Baluga, Ježevica (tu&nbsp;najwięcej), Karača, Lipnica, Viljuša i&nbsp;Zablaće.
|-
|-
-
|[[Image:Jelica_table_(Doll_1890).jpg|thumb|200px|left|Znalezione okazy (Döll&nbsp;1890)]]
+
|[[Image:Jelica_table_(Doll_1890).jpg|thumb|320px|left|Znalezione okazy (Döll&nbsp;1890)]]
Łączna masa 25 okazów wyszczególnionych w&nbsp;tabeli wynosi 30,830&nbsp;kg.
Łączna masa 25 okazów wyszczególnionych w&nbsp;tabeli wynosi 30,830&nbsp;kg.
|}
|}
Linia 121: Linia 121:
<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
 +
File:Jelica_(BelgradeNHM)-fb1.jpg|Masa główna (~7,38 kg)<ref name="mass mm"></ref> meteorytu Jelica w&nbsp;zbiorach [[Szablon:BelgradeNHM|Muzeum Historii Naturalnej w Belgradzie]]
File:Jelica_(GSI_Calcutta).jpg|Fragment meteorytu Jelica (13,2&nbsp;g, najdłuższy rozmiar 2,1&nbsp;cm) w&nbsp;kolekcji [[Szablon:CalcuttaGSI|Geological Survey of India, Calcutta]]
File:Jelica_(GSI_Calcutta).jpg|Fragment meteorytu Jelica (13,2&nbsp;g, najdłuższy rozmiar 2,1&nbsp;cm) w&nbsp;kolekcji [[Szablon:CalcuttaGSI|Geological Survey of India, Calcutta]]
File:Jelica_(NHM_Budapest)-2024.jpg|Kompletny okaz (692 g) meteorytu Jelica w&nbsp;zbiorach [[Szablon:BudapestNHM|Muzeum Historii Naturalnej w&nbsp;Budapeszcie]]
File:Jelica_(NHM_Budapest)-2024.jpg|Kompletny okaz (692 g) meteorytu Jelica w&nbsp;zbiorach [[Szablon:BudapestNHM|Muzeum Historii Naturalnej w&nbsp;Budapeszcie]]
Linia 131: Linia 132:
== [[Bibliografia]] ==
== [[Bibliografia]] ==
-
 
-
* +Станојевић А., (1891), '''О [[Jelica|јеличком метеориту]] и метеорима у опште''', ''Краљевско-Српска Државна Штампарија'', Београд 1891. Plik [http://www.nhmbeo.rs/upload/dvd/Prezentacija/IZ%20RIZNICE4.htm IMG].
 
* Döll Eduard, (1890), '''Der Meteorfall im [[Jelica|Jeliza-Gebirge]] in Serbien am 1. December 1889''', ''Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt'', 40, Heft 3, 1890, s. 70-77.<ref>opis spadku oraz znalezionych okazów meteorytu [[Jelica]]</ref> Plik {{Link-BHL |item=120931}}.
* Döll Eduard, (1890), '''Der Meteorfall im [[Jelica|Jeliza-Gebirge]] in Serbien am 1. December 1889''', ''Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt'', 40, Heft 3, 1890, s. 70-77.<ref>opis spadku oraz znalezionych okazów meteorytu [[Jelica]]</ref> Plik {{Link-BHL |item=120931}}.
Linia 144: Linia 143:
* {{Pilski (2001)}}
* {{Pilski (2001)}}
-
* +Žujović Jovan (Жујовић Ј.M.), (1890), '''[[Jelica|Јелички метеорит]]''', Београд 1890. Plik [http://www.nhmbeo.rs/upload/dvd/Prezentacija/IZ%20RIZNICE4.htm IMG].
+
* +Станојевић Алекса, (1891), '''О [[Jelica|јеличком метеориту]] и метеорима у опште''', ''Краљевско-Српска Државна Штампарија'', Београд 1891. Plik [http://www.nhmbeo.rs/upload/dvd/Prezentacija/IZ%20RIZNICE4.htm IMG].
-
* +Žujović Jovan (Жујовић Ј.M.), (1895), '''Петрографија: II Стратификоване стене, III Метеорити''', ''Краљевско-Српска Државна Штампарија'', Београд 1895. Plik [http://www.nhmbeo.rs/upload/dvd/Prezentacija/IZ%20RIZNICE4.htm IMG].
+
* +Žujović Jovan (Жујовић Јован M.), (1890), '''[[Jelica|Јелички метеорит]]''', ''Геолошки анали Балканског полуострва (Annales géologiques de la péninsule Balkanique)'', књ. 2, Београд 1890, s. 177-190. Plik {{Link-HDL |hdl=2027/uc1.b3255088}}; <del>plik [http://www.nhmbeo.rs/upload/dvd/Prezentacija/IZ%20RIZNICE4.htm IMG]</del>.
 +
 
 +
* +Žujović Jovan (Жујовић Јован M.), (1895), '''Петрографија: II Стратификоване стене, III Метеорити''', ''Краљевско-Српска Државна Штампарија'', Београд 1895. Plik [http://www.nhmbeo.rs/upload/dvd/Prezentacija/IZ%20RIZNICE4.htm IMG].
{{Koblitz References |1=After detonations and appearance of light, a shower of stones fell over an area of 5 x 3 miles: the stones, of which 26 or more were found, varied in weight from 8.5kg to 70g and had a total weight of about 34kg, E.Doll, Jahr. Geol. Reichsanst. Wien, 1890, p.70, G.von Niessl, Verh. Naturf. Ver. Brünn, 1890, 29, p.166, M.H.Hey, Cat. Met., 1966, p.220. Analysis, S.M.Losanitsch, Ber. Deutsch. Chem. Gesell. Berlin, 1892, 25, p.876. Olivine Fa32.3, K.Fredriksson et al., Origin and Distribution of the Elements, ed. L.H.Ahrens, Pergamon, 1968, p.457. Structure and composition of plagioclase, W.R.van Schmus and P.H.Ribbe, GCA, 1968, 32, p.1327. Ni and Ir contents, O.Müller et al., GCA, 1971, 35, p.1121. Uranium content, D.E.Fisher, GCA, 1972, 36, p.15. Bi abundance, P.M.Santoliquido and W.D.Ehmann, GCA, 1972, 36, p.897. Partial INAA, R.A.Schmitt et al., Meteoritics, 1972, 7, p.131. Volatile trace element abundances, J.C.Laul et al., GCA, 1973, 37, p.329. Hg abundance, N.A.Ozerova et al., GCA, 1973, 37, p.569. Bulk analysis of lithic fragments, R.V.Fodor and K.Keil, Meteoritics, 1975, 10, p.325. Ni and Co contents of metal, D.Sears and H.J.Axon, Meteoritics, 1976, 11, p.97; see also, F.Afiattalab and J.T.Wasson, GCA, 1980, 44, p.431. Infrared photometry, albedo, JHK colors, M.Leake et al., Meteoritics, 1978, 13, p.101. Calculation of atmospheric ablation based on cosmic ray tracks and Ne isotopes, N.Bhandari et al., Nucl. Tracks, 1980, 4, p.213. Siderophile element data, D.W.G.Sears and K.S.Weeks, GCA, 1986, 50, p.2815. Major and trace element data, shock facies, weathering state, G.W.Kallemeyn et al., GCA, 1989, 53, p.2747. Analysis of olivine, Fa32.4, and kamacite, 30% Co, A.E.Rubin, GCA, 1990, 54, p.1219. Oxygen isotopic composition, R.N.Clayton et al., GCA, 1991, 55, p.2317. Bulk density and porosity, M.Terho et al., Studia Geophysica et Geodaedica, 1993, 37, p.65; see also, D.T.Britt and G.J.Consolmagno, MAPS, 2003, 38, p.1161. Shock classification, Cu content, A.E.Rubin, Meteoritics, 1994, 29, p.93. Cosmic-ray exposure age 26.2 Ma, T.Graf and K.Marti, Meteoritics, 1994, 29, p.643. Study of euhedral tetrataenite grain, A.E.Rubin, Min. Mag., 1994, 58, p.215. Mineralogy and chemical composition of K-rich lithology, A.Jäckel and A.Bischoff, MAPS, 1997, 32, p.A66 (abs.); see also, MAPS, 1998, 33, p.A77 (abs.). Determination of bulk density, S.L.Wilkison and M.S.Robinson, MAPS, 2000, 35, p.1203. Magnetic susceptibility, P.Rochette et al., MAPS, 2003, 38, p.251. Density and porosity, S.L.Wilkinson et al., MAPS, 2003, 38, p.1533.}}
{{Koblitz References |1=After detonations and appearance of light, a shower of stones fell over an area of 5 x 3 miles: the stones, of which 26 or more were found, varied in weight from 8.5kg to 70g and had a total weight of about 34kg, E.Doll, Jahr. Geol. Reichsanst. Wien, 1890, p.70, G.von Niessl, Verh. Naturf. Ver. Brünn, 1890, 29, p.166, M.H.Hey, Cat. Met., 1966, p.220. Analysis, S.M.Losanitsch, Ber. Deutsch. Chem. Gesell. Berlin, 1892, 25, p.876. Olivine Fa32.3, K.Fredriksson et al., Origin and Distribution of the Elements, ed. L.H.Ahrens, Pergamon, 1968, p.457. Structure and composition of plagioclase, W.R.van Schmus and P.H.Ribbe, GCA, 1968, 32, p.1327. Ni and Ir contents, O.Müller et al., GCA, 1971, 35, p.1121. Uranium content, D.E.Fisher, GCA, 1972, 36, p.15. Bi abundance, P.M.Santoliquido and W.D.Ehmann, GCA, 1972, 36, p.897. Partial INAA, R.A.Schmitt et al., Meteoritics, 1972, 7, p.131. Volatile trace element abundances, J.C.Laul et al., GCA, 1973, 37, p.329. Hg abundance, N.A.Ozerova et al., GCA, 1973, 37, p.569. Bulk analysis of lithic fragments, R.V.Fodor and K.Keil, Meteoritics, 1975, 10, p.325. Ni and Co contents of metal, D.Sears and H.J.Axon, Meteoritics, 1976, 11, p.97; see also, F.Afiattalab and J.T.Wasson, GCA, 1980, 44, p.431. Infrared photometry, albedo, JHK colors, M.Leake et al., Meteoritics, 1978, 13, p.101. Calculation of atmospheric ablation based on cosmic ray tracks and Ne isotopes, N.Bhandari et al., Nucl. Tracks, 1980, 4, p.213. Siderophile element data, D.W.G.Sears and K.S.Weeks, GCA, 1986, 50, p.2815. Major and trace element data, shock facies, weathering state, G.W.Kallemeyn et al., GCA, 1989, 53, p.2747. Analysis of olivine, Fa32.4, and kamacite, 30% Co, A.E.Rubin, GCA, 1990, 54, p.1219. Oxygen isotopic composition, R.N.Clayton et al., GCA, 1991, 55, p.2317. Bulk density and porosity, M.Terho et al., Studia Geophysica et Geodaedica, 1993, 37, p.65; see also, D.T.Britt and G.J.Consolmagno, MAPS, 2003, 38, p.1161. Shock classification, Cu content, A.E.Rubin, Meteoritics, 1994, 29, p.93. Cosmic-ray exposure age 26.2 Ma, T.Graf and K.Marti, Meteoritics, 1994, 29, p.643. Study of euhedral tetrataenite grain, A.E.Rubin, Min. Mag., 1994, 58, p.215. Mineralogy and chemical composition of K-rich lithology, A.Jäckel and A.Bischoff, MAPS, 1997, 32, p.A66 (abs.); see also, MAPS, 1998, 33, p.A77 (abs.). Determination of bulk density, S.L.Wilkison and M.S.Robinson, MAPS, 2000, 35, p.1203. Magnetic susceptibility, P.Rochette et al., MAPS, 2003, 38, p.251. Density and porosity, S.L.Wilkinson et al., MAPS, 2003, 38, p.1533.}}
Linia 177: Linia 178:
* {{MPOD|name=Jelica}}
* {{MPOD|name=Jelica}}
 +
 +
* Soko-Banja.org – Branislav Krivokapić: [https://www.soko-banja.org/najnovije/sokobanjski-meteorit.html Sokobanjski meteorit]
 +
* Blic.rs – [http://www.blic.rs/Vesti/Reportaza/213418/Svi-srpski-meteoriti Svi srpski meteoriti]
 +
* Planeta.rs – Александар Луковић: [https://www.planeta.rs/99/intro.php?page=temabroja03 Meteoriti padaju u vreme ručka]

Aktualna wersja na dzień 21:50, 9 wrz 2026

1i

Deszcz meteorytów

Jelica
Jelica (BelgradeNHM)-Blic-rs 1.jpg
Masa główna meteorytu Jelica (syn. Cacak/Čačak) w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Belgradzie
Spadek
Lokalizacja Serbia
Położenie[1] 43°50’00"N, 20°26’30"E
Data 1 grudnia 1889 roku[2], 14:30 (niedziela)
Charakterystyka
Typ chondryt zwyczajny LL6
Masa 34 kg
Liczba okazów deszcz meteorytów
Meteoritical Bulletin Database
Synonimy
w NHM Cat: Banjaca, Cacak, Chachak, Jeliza, Jezevica, Piljusa; po serbsku: Јелица

Spadek deszczu meteorytów 1 grudnia 1889 roku[2] (niedziela) w okolicy miasta Čačak w Serbii (chondryt zwyczajny LL6, TKW ~34 kg).

Po jasnym bolidzie i detonacjach spadł deszcz kamieni na eliptyczny obszar 8×5 km (5×3 mile). Znaleziono ponad 26 okazów o wadze od 8,5 kg do 70 g, w sumie ok. 34 kg (Pilski 2001).

Według początkowych doniesień zebrano 30,830 kg w 25 okazach (Döll 1890). Największy okaz o wadze 8,555 kg spadł w sadzie w okolicy wsi Ježevica, po badaniach profesora Žujović Jovana do zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Belgradzie trafiło 7,38 kg.

Dokładny opis okoliczności spadku i znajdowanych okazów znajduje się w publikacjach Döll (1890).


Podstawowe informacje o tym deszczu meteorytów wg informacji prasowych.

Za Soko-Banja.org:

«

(…) Także drugi „serbski” meteoryt, który 19 października 1889 roku (wg starego stylu) spadł w rejonie góry Jelicy koło Čačka, uderzył w ziemię w porze obiadowej.

„W niedzielę około godziny drugiej po południu usłyszałem jakiś niezwykle silny wystrzał, wskutek którego szyby w moim mieszkaniu lekko się zatrzęsły, a w tym samym czasie coś głucho huknęło na strychu. Upewniwszy się, że na strychu nic szczególnego się nie wydarzyło, przestałem o tym myśleć, aż pod wieczór otrzymałem z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych kopię depeszy, w której napisano, że ziemię zasypały jakieś kamienie” — brzmi notatka z jednej ze starych ksiąg przechowywanych w Muzeum Przyrodniczym.
Tatjana Milić-Babić mówi, że meteoryt Jelički spadł na obszarze 40 kilometrów kwadratowych, rozproszony w około trzydziestu okazach o masie od 8,5 do 0,7 kilograma. Obszar, na którym spadły fragmenty meteorytu, miał kształt elipsy o długości ośmiu kilometrów i szerokości pięciu kilometrów, a największy okaz, ważący 8,555 kilograma, spadł w Ježevicy (Ježevica).
Zebrane fragmenty meteorytu przekazano do zbadania Jovanowi Žujoviciowi (Jovan Žujović), profesorowi Wielkiej Szkoły, który napisał pracę poświęconą meteorytowi Jeličkiem. Praca ta została opublikowana w 1890 roku w „Geološkim analima” (Geološki anali).

Gabinet Wielkiej Szkoły podarował Muzeum Przyrodniczemu okaz o masie 7,380 kilograma, który do dziś przechowywany jest w jego zbiorach. (…)

»


Kolekcje

Fragmenty meteorytu Jelica w największych kolekcjach:

Zbiór waga fragmentów
(Koblitz MetBase)
uwagi
Belgrade, Nat. Hist. Mus. 7,33 kg[3] masa główna (pierwotna waga okazu 8,555 kg)
Budapest, Nat. Mus. 5,45 kg 253,7, 692, 4510 g (Ravasz 1969)
London, Nat. Hist. Mus. 1,8 kg
Vienna, Naturhist. Mus. 1521 g fotografie w Koblitz MetBase
New York, Amer. Mus. Nat. Hist. 683 g
Paris, Mus. d'Hist. Nat. 682 g
Budapest, Eötvös Lorand Univ. 404 g
Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ 348,0 g (hs) (Pilski 2001)
(…)
Prague, Nat. Mus. 136 g
Calcutta, Mus. Geol. Surv. India 13,2 g brak tego meteorytu w katalogu (Sen Gupta et al. 1982)

Według katalogu zbiorów Muzeum Narodowego w Čačak (Народни музеј Чачак), w jego zbiorach znajduje się fragment meteorytu o wadze 1,23 kg.

W polskich kolekcjach znajduje się tylko połówka okazu meteorytu o wadze 348 g w zbiorach Muzeum Geologicznego Instytutu Nauk Geologicznych UJ (Pilski 2001).[4]

W katalogu online zbiorów muzeum w Waszyngtonie (NMNH) znajdują się zdjęcia płytki cienkiej (thin section) tego rzadkiego meteorytu.


Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(B) Baluga (Балуга), Banjica, (C) Čačak, (J) Ježevica, (L) Lipnica, (V) Vapa, Viljuša, (T) Trnava, (Z) Zablaće

Przybliżony obszar znajdowania okazów (Döll 1890)

Miejsca spadku meteorytów Guêa i Cacak wg MetBull

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Okolice miasta Čačak na przestrzeni 30 lat były trzykrotnie miejscem spadku meteorytów. Po spadku meteorytu Jelica, już po niecałych dwóch latach, 28 września 1891 roku, spadł meteoryt Guêa (meteoryt kamienny Stone-uncl, TKW 1915 g)[5], natomiast 6 czerwca 1919 roku na południe od miasta Čačak spadł meteoryt Cacak (chondryt OC, TKW 212 g)[6].


Mapa okolic spadku meteorytu (Döll 1890)
Mapa okolic z zaznaczonymi miejscami znalezienia okazów meteorytu Jelica (mapa Döll 1890). Meteoryty znajdowano w sąsiedztwie wsi: Baluga, Ježevica (tu najwięcej), Karača, Lipnica, Viljuša i Zablaće.
Znalezione okazy (Döll 1890)

Łączna masa 25 okazów wyszczególnionych w tabeli wynosi 30,830 kg.


Mapy


Galerie


Bibliografia

  • Döll Eduard, (1890), Der Meteorfall im Jeliza-Gebirge in Serbien am 1. December 1889, Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt, 40, Heft 3, 1890, s. 70-77.[8] Plik DjVu.
  • Losanitsch S.M., (1892), Analyse des Meteoriten von Jelica, Berichte der Deutschen chemischen Gesellschaft zu Berlin, 25, 1892, s. 876-880. Plik DjVu.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • Niessl Gustav von, (1890), Ueber die Bahn der am 1. December 1889 bei Čačak am Jeliza-Gebirge in Serbien gefallenen Meteoriten, Verhandlungen des Naturforschenden Vereines in Brünn, 29, 1890, s. 166-178. Plik not available.
  • Pilski Andrzej S., (2001), Meteoryty w zbiorach polskich, Olsztyn 2001.[9]
  • +Станојевић Алекса, (1891), О јеличком метеориту и метеорима у опште, Краљевско-Српска Државна Штампарија, Београд 1891. Plik IMG.
  • +Žujović Jovan (Жујовић Јован M.), (1890), Јелички метеорит, Геолошки анали Балканског полуострва (Annales géologiques de la péninsule Balkanique), књ. 2, Београд 1890, s. 177-190. Plik hPDF; plik IMG.
  • +Žujović Jovan (Жујовић Јован M.), (1895), Петрографија: II Стратификоване стене, III Метеорити, Краљевско-Српска Државна Штампарија, Београд 1895. Plik IMG.


Przypisy

  1. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin Database
  2. ^ a b 19 października 1889 roku wg kalendarza juliańskiego (starego stylu)
  3. ^ a b według etykiety towarzyszącej okazowi znajdującemu się w gablocie muzeum w Belgradzie, okaz waży 7,380 kg
  4. ^ wg katalogu Koblitz MetBase brak tego meteorytu w polskich kolekcjach
  5. ^ spadek meteorytu Guêa 28 września 1891 roku w Serbii; meteoryt kamienny Stone-uncl, TKW 1915 g
  6. ^ spadek meteorytu Cacak 6 czerwca 1919 roku w Serbii; chondryt OC, TKW 212 g
  7. ^ O.L.v.F., Ferro Meridian (östliche Länge v. Ferro) – historyczny układ współrzędnych geograficznych, w którym południk zero było liczony od najdalej wysuniętego punktu (najdalszy punkt znanego świata) na wyspie El Hierro (Ferro) w archipelagu Wysp Kanaryjskich. Aby otrzymać współrzędne we współczesnym układzie należy od wartości długości geograficznej odjąć wartość 17°40', szerokość geograficzna pozostaje bez zmian. Wikipedia (EN) – Ferro Meridian
  8. ^ opis spadku oraz znalezionych okazów meteorytu Jelica
  9. ^ bardziej aktualna internetowa wersja katalogu znajduje się na stronach Polskiego Towarzystwa Meteorytowego – katalog PTMet; tam objaśnienie stosowanych skrótów (cs – complete specimen, hs – half specimen, ep – end piece, wcs – windowed complete specimen, fc – fragment with crust, f – fragment, sc – slice with crust, s – slice); więcej → woreczko.pl – Oznaczenia okazów – skróty

Zobacz również

Linki zewnętrzne

  • Meteoritical Bulletin Database (MBD) – meteoryt Jelica
  • Encyclopedia of Meteorites (EoM) – meteoryt Jelica
  • Portal Meteorite Picture of the DayJelica


  • serbskie publikacje
  • okoliczności spadku
  • mapy
Osobiste