PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)

Oldenburg (1930)

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
m (→Linki zewnętrzne)
m
 
(Nie pokazano 11 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 5: Linia 5:
{{InfoboxMeteorite
{{InfoboxMeteorite
  | nazwa = Oldenburg (1930)
  | nazwa = Oldenburg (1930)
-
  | grafika =  
+
  | grafika = Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig27.jpg
-
  | opis =  
+
  | opis = Oba fragmenty meteorytu (źródło: Gehler et al. 2015; „'''''Abb. 27''' Die beiden aneinanderpassenden Fragmente des Oldenburger Meteoriten im Jahr 1930. Foto: Museumsdorf Cloppenburg – Niedersächsisches Freilichtmuseum''”)
  | klasa = spadek
  | klasa = spadek
  | mbclass = fall
  | mbclass = fall
Linia 14: Linia 14:
  | data = 10 września 1930, 14:15
  | data = 10 września 1930, 14:15
  | uwagi = dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)
  | uwagi = dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)
-
  | typ = L6
+
  | typ = chondryt zwyczajny, L6
  | masa = 16,57 kg
  | masa = 16,57 kg
-
  | cechy =  
+
  | cechy = w zasadzie jeden okaz, który rozpadł się tuż nad ziemią na dwa fragmenty
-
  | synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''
+
  | synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''; Bissel
}}
}}
-
10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:
+
10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:
* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,
* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,
* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.
* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.
-
Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.
+
Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment (Bissel) ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.
-
Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.
+
Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością '''Döhlen'''.
-
Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg. Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów '''Bissel'''/'''Beverbruch''', w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 [[Benthullen]]! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!
+
'''Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.'''
 +
Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów '''Bissel'''/'''Beverbruch''', w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 '''[[Benthullen]]'''! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!
-
Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730g at Beverbruch, 4.4 km to the NW{{Kropek}}''”
+
== Losy okazów ==
 +
Oba fragmenty – '''Beverbruch''' i '''Bissel''' – kupił '''Konrad Meyer''', nauczyciel z Nikolausdorfu. Przekazał je do ''Museumsdorf Cloppenburg''. Beverbruch pozostawiono tam jako depozyt długoterminowy (''Dauerleihgabe''), natomiast okaz Bissel był przeznaczony do sprzedaży (Buttel-Reepen 1930).
 +
 +
=== Beverbruch ===
 +
 +
W 1995 roku spadkobierczyni Meyera, '''Dorothea Meyer''', odnalazła dokument dotyczący depozytu i po odzyskaniu okazu wystawiła go na sprzedaż (za kwotę 48000 DM?!). Próbowano wówczas zdobyć środki, aby pozostawić go w zbiorach muzealnych, ale ostatecznie został sprzedany prywatnemu nabywcy. Jego obecna lokalizacja nie jest publicznie znana (portal JGR-Apolda).
 +
 +
(Za Gehler et al. 2025): Po tym, jak oba fragmenty przetrwały II wojnę światową i kolejne pięć dekad bez szwanku w Cloppenburgu, miejsce pobytu meteorytu z&nbsp;Beverbruch pozostawało zagadką dla społeczności mineralogów przez ponad dekadę po jego sprzedaży. Trwało to aż do nawiązania kontaktu z&nbsp;obecnym właścicielem za pośrednictwem Christopha i&nbsp;Johannesa Keilmannów, organizatorów Monachijskiej Wystawy Minerałów. W&nbsp;2012 roku właściciel zgodził się pożyczyć na pewien czas swój cenny obiekt, umożliwiając publiczną ekspozycję meteorytu na Beverbruch podczas obchodów 175. rocznicy powstania miejscowości. Bezpiecznie zabezpieczony pod szklaną kopułą, meteoryt został również przeniesiony w&nbsp;paradzie, która odbyła się tam 8&nbsp;lipca 2012 roku. Było to również w&nbsp;dużej mierze zasługą {{Txt2Img|Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig33.jpg|Dietera i Gabriele Heinleinów z&nbsp;Augsburga}}<ref name="Heinlein">'''Dieter Heinlein''' – niemiecki poszukiwacz i&nbsp;badacz meteorytów; czołowa postać niemieckiej meteorytyki</ref>, pod których opieką meteoryt pozostał podczas krótkiego powrotu.
 +
 +
=== Bissel ===
 +
 +
Około 2000/2001 roku fragment Bissel został wypożyczony z ''Museumsdorf Cloppenburg'' do ''Landesmuseum Natur und Mensch'' w&nbsp;Oldenburgu na wystawę. Po zakończeniu wystawy nie wrócił już do ''Museumsdorf Cloppenburg''. Muzeum w Cloppenburgu twierdziło, że nie odzyskało okazu; strona oldenburska przedstawiała sprawę inaczej – ale dopiero w&nbsp;sierpniu 2012 roku zgłoszono jego zaginięcie! Do dziś Bissel jest uznawany za zaginiony (Wikipedia; portal JGR-Apolda).
 +
 +
=== Czy było więcej fragmentów? ===
 +
 +
Świadkowie w rejonie '''Lohne/Vechta''' obserwowali w tym samym czasie niezwykłą jasną zjawę. Ponieważ oba odzyskane fragmenty miały świeże powierzchnie przełamu, które do siebie pasowały, uznano, że meteoroid rozpadł się w&nbsp;atmosferze na więcej niż dwa kawałki. Trzeciego fragmentu jednak nigdy nie odnaleziono (Gehler et&nbsp;al. 2015).
 +
 +
== Kolekcje ==
 +
 +
Fragmenty meteorytu Oldenburg (1930) w&nbsp;kolekcjach (Koblitz MetBase):
 +
:{| {{Koblitz Repository}}
 +
! Zbiór !! waga fragmentów<br />(Koblitz&nbsp;MetBase) !! uwagi
 +
|-
 +
| in private possession || 11.7 kg || 'Beverbruch'
 +
|-
 +
| Cloppenburg, Mus. || 4.84 kg || ['Bissel']; '''zaginął!'''
 +
|-
 +
| Heidelberg, Max-Planck-Inst. || 23.4 g || ['Oldenburg']
 +
|-
 +
| {{wielokropek}}
 +
|-
 +
| [[Gifhorn, Bartoschewitz Colln.]] || 4.5 g ||
 +
|-
 +
| [[Washington, Natl. Mus. Nat. Hist.]] || 2 g ||
 +
|}
== Lokalizacja ==
== Lokalizacja ==
Linia 45: Linia 80:
}}
}}
{{GEIcon-PointRed}}
{{GEIcon-PointRed}}
-
(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg
+
(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (D) Döhlen, (L) Lohne, (O)&nbsp;Oldenburg, (V)&nbsp;Vechta
 +
{{GEIcon-Museum}}
 +
''Museumsdorf Cloppenburg''
[L] na północy miejsce znalezienia meteorytu [[Benthullen]]
[L] na północy miejsce znalezienia meteorytu [[Benthullen]]
{{GEFrame-end}}
{{GEFrame-end}}
 +
Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840&nbsp;g at Bissel, 23&nbsp;km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730&nbsp;g at Beverbruch, 4.4&nbsp;km to the NW{{Kropek}}''”
<br clear="all"/>
<br clear="all"/>
Linia 54: Linia 92:
== Galerie ==
== Galerie ==
 +
Źródło: Buttel-Reepen (1930)
 +
<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
 +
File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig1.jpg|Fragment '''Bissel''' na pierwszym planie, fragment '''Beverbruch''' w tle
 +
File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig4.jpg|Miejsce uderzenia meteorytu w Beverbruch. Linia przerywana – przybliżony rozmiar fragmentu
 +
</gallery>
 +
 +
 +
Źródło: Gehler et&nbsp;al. (2015)
 +
<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
 +
File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig33.jpg|Rodzina Heinleinów<ref name="Heinlein"></ref> z&nbsp;fragmentem Beverbruch podczas parady z&nbsp;okazji 175.&nbsp;rocznicy założenia Beverbruch; 8&nbsp;lipca 2012 roku (zdj.&nbsp;prywatne)
 +
File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig34.jpg|Fragment Bissel w 1996 roku (zdj. J. Schlüter)
 +
</gallery>
== [[Bibliografia]] ==
== [[Bibliografia]] ==
Linia 77: Linia 127:
* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=18009 Oldenburg (1930)]
* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=18009 Oldenburg (1930)]
-
* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Oldenburg_(Meteorit) Oldenburg (Meteorit)]
+
* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Oldenburg_(Meteorit) Oldenburg (Meteorit)] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Museumsdorf_Cloppenburg Museumsdorf Cloppenburg]
* Portal NWZ Online – [https://www.nwzonline.de/kultur/bissel-heimatkunde-infotafel-soll-an-meteoriteneinschlag-von-1930-erinnern_a_1,0,489692077.html Infotafel soll an Meteoriteneinschlag von 1930 erinnern]
* Portal NWZ Online – [https://www.nwzonline.de/kultur/bissel-heimatkunde-infotafel-soll-an-meteoriteneinschlag-von-1930-erinnern_a_1,0,489692077.html Infotafel soll an Meteoriteneinschlag von 1930 erinnern]
 +
* Portal JGR-Apolda – [https://www.jgr-apolda.eu/index.php?topic=1440.30 Meteorit Oldenburg (1930)]
[[Category:Poza granicami Polski]]
[[Category:Poza granicami Polski]]
[[Category:Niemcy]]
[[Category:Niemcy]]

Aktualna wersja na dzień 20:13, 4 paź 2026

Under construction icon-orange.svg
 Strona w budowie (Site under construction)
Jeszcze to chwilę potrwa (It will take a while)
1i

Rozpadł się tuż nad ziemią

Oldenburg (1930) →
Oldenburg (1930) (Gehler 2015)-fig27.jpg
Oba fragmenty meteorytu (źródło: Gehler et al. 2015; „Abb. 27 Die beiden aneinanderpassenden Fragmente des Oldenburger Meteoriten im Jahr 1930. Foto: Museumsdorf Cloppenburg – Niedersächsisches Freilichtmuseum”)
spadek
Lokalizacja Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
Położenie[1] 52°57′N, 8°10′E
Data 10 września 1930, 14:15
Uwagi dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)
Charakterystyka
Typ chondryt zwyczajny, L6
Masa 16,57 kg
Cechy w zasadzie jeden okaz, który rozpadł się tuż nad ziemią na dwa fragmenty
Meteoritical Bulletin Database
Synonimy →
w NHM Cat: Beverbruch, Beverbrück; Bissel

10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic Oldenburga usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:

  • okaz Bissel – 4,84 kg,
  • okaz Beverbruch – 11,73 kg.

Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz Clemens Bley znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik Johann Schnieders, jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z Ernstem Grotelüschenem wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment (Bissel) ważący 4,84 kg. Fragment Beverbruch wydobyto z głębokości około 50 cm.

Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.

Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.

Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów Bissel/Beverbruch, w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 Benthullen! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!

Losy okazów

Oba fragmenty – Beverbruch i Bissel – kupił Konrad Meyer, nauczyciel z Nikolausdorfu. Przekazał je do Museumsdorf Cloppenburg. Beverbruch pozostawiono tam jako depozyt długoterminowy (Dauerleihgabe), natomiast okaz Bissel był przeznaczony do sprzedaży (Buttel-Reepen 1930).

Beverbruch

W 1995 roku spadkobierczyni Meyera, Dorothea Meyer, odnalazła dokument dotyczący depozytu i po odzyskaniu okazu wystawiła go na sprzedaż (za kwotę 48000 DM?!). Próbowano wówczas zdobyć środki, aby pozostawić go w zbiorach muzealnych, ale ostatecznie został sprzedany prywatnemu nabywcy. Jego obecna lokalizacja nie jest publicznie znana (portal JGR-Apolda).

(Za Gehler et al. 2025): Po tym, jak oba fragmenty przetrwały II wojnę światową i kolejne pięć dekad bez szwanku w Cloppenburgu, miejsce pobytu meteorytu z Beverbruch pozostawało zagadką dla społeczności mineralogów przez ponad dekadę po jego sprzedaży. Trwało to aż do nawiązania kontaktu z obecnym właścicielem za pośrednictwem Christopha i Johannesa Keilmannów, organizatorów Monachijskiej Wystawy Minerałów. W 2012 roku właściciel zgodził się pożyczyć na pewien czas swój cenny obiekt, umożliwiając publiczną ekspozycję meteorytu na Beverbruch podczas obchodów 175. rocznicy powstania miejscowości. Bezpiecznie zabezpieczony pod szklaną kopułą, meteoryt został również przeniesiony w paradzie, która odbyła się tam 8 lipca 2012 roku. Było to również w dużej mierze zasługą Dietera i Gabriele Heinleinów z Augsburga[2], pod których opieką meteoryt pozostał podczas krótkiego powrotu.

Bissel

Około 2000/2001 roku fragment Bissel został wypożyczony z Museumsdorf Cloppenburg do Landesmuseum Natur und Mensch w Oldenburgu na wystawę. Po zakończeniu wystawy nie wrócił już do Museumsdorf Cloppenburg. Muzeum w Cloppenburgu twierdziło, że nie odzyskało okazu; strona oldenburska przedstawiała sprawę inaczej – ale dopiero w sierpniu 2012 roku zgłoszono jego zaginięcie! Do dziś Bissel jest uznawany za zaginiony (Wikipedia; portal JGR-Apolda).

Czy było więcej fragmentów?

Świadkowie w rejonie Lohne/Vechta obserwowali w tym samym czasie niezwykłą jasną zjawę. Ponieważ oba odzyskane fragmenty miały świeże powierzchnie przełamu, które do siebie pasowały, uznano, że meteoroid rozpadł się w atmosferze na więcej niż dwa kawałki. Trzeciego fragmentu jednak nigdy nie odnaleziono (Gehler et al. 2015).

Kolekcje

Fragmenty meteorytu Oldenburg (1930) w kolekcjach (Koblitz MetBase):

Zbiór waga fragmentów
(Koblitz MetBase) 		uwagi
in private possession 11.7 kg 'Beverbruch'
Cloppenburg, Mus. 4.84 kg ['Bissel']; zaginął!
Heidelberg, Max-Planck-Inst. 23.4 g ['Oldenburg']
(…)
Gifhorn, Bartoschewitz Colln. 4.5 g
Washington, Natl. Mus. Nat. Hist. 2 g

Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (D) Döhlen, (L) Lohne, (O) Oldenburg, (V) Vechta

Museumsdorf Cloppenburg

[L] na północy miejsce znalezienia meteorytu Benthullen

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Za Koblitz MetBase: „Two stones fell, one of 4840 g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730 g at Beverbruch, 4.4 km to the NW…”


Galerie

Źródło: Buttel-Reepen (1930)

Fragment Bissel na pierwszym planie, fragment Beverbruch w tle

Miejsce uderzenia meteorytu w Beverbruch. Linia przerywana – przybliżony rozmiar fragmentu


Źródło: Gehler et al. (2015)

Rodzina Heinleinów[2] z fragmentem Beverbruch podczas parady z okazji 175. rocznicy założenia Beverbruch; 8 lipca 2012 roku (zdj. prywatne)

Fragment Bissel w 1996 roku (zdj. J. Schlüter)

Bibliografia

  • +von Buttel-Reepen Hugo Berthold, (1930), Der Oldenburger Meteoritenfall, Oldenburger Jahrbuch des Vereins für Altertumskunde und Landesgeschichte, 34, Oldenburg 1930, s. 101-117. Plik PDF.
  • +Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), Die Meteorite Niedersachsens, Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover, 157, 2015, s. 7-100.[3] Plik PDF; plik Naturhistorica.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • Ramdohr Paul, El Goresy Ahmed, (1974), Characteristic features observed in the meteorites Beverbruch and Benthullen, Oldenburg/Germany, Meteoritics & Planetary Science, vol. 9(4), 1974, s. 397-398. Plik doi.


Przypisy

  1. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin Database
  2. ^ a b Dieter Heinlein – niemiecki poszukiwacz i badacz meteorytów; czołowa postać niemieckiej meteorytyki
  3. ^ meteoryty Dolnej Saksonii (Niedersachsen): Benthullen, Braunschweig, Bremervörde, Emsland, Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), Oldenburg (1930), Stolzenau

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Źródło „http://wiki.meteoritica.pl/index.php5/Oldenburg_(1930)”
Osobiste