Oldenburg (1930)

	Oldenburg (1930) →
	Oba fragmenty meteorytu (źródło: Gehler et al. 2015; „Abb. 27 Die beiden aneinanderpassenden Fragmente des Oldenburger Meteoriten im Jahr 1930. Foto: Museumsdorf Cloppenburg – Niedersächsisches Freilichtmuseum”)
	spadek
Lokalizacja	Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
Położenie	52°57′N, 8°10′E
Data	10 września 1930, 14:15
Uwagi	dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)
	Charakterystyka
Typ	chondryt zwyczajny, L6
Masa	16,57 kg
Cechy	w zasadzie jeden okaz, który rozpadł się tuż nad ziemią na dwa fragmenty
	Meteoritical Bulletin Database
	Synonimy →
	w NHM Cat: Beverbruch, Beverbrück; Bissel

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)

Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wersja z 20:47, 4 paź 2026

1i

Rozpadł się tuż nad ziemią

10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic Oldenburga usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:

okaz Bissel – 4,84 kg,
okaz Beverbruch – 11,73 kg.

Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz Clemens Bley znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik Johann Schnieders, jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z Ernstem Grotelüschenem wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment (Bissel) ważący 4,84 kg. Fragment Beverbruch wydobyto z głębokości około 50 cm.

Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.

Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.

Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów Bissel/Beverbruch, w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 Benthullen! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!

Losy okazów

Oba fragmenty – Beverbruch i Bissel – kupił Konrad Meyer, nauczyciel z Nikolausdorfu. Przekazał je do Museumsdorf Cloppenburg. Beverbruch pozostawiono tam jako depozyt długoterminowy (Dauerleihgabe), natomiast okaz Bissel był przeznaczony do sprzedaży (Buttel-Reepen 1930).

Beverbruch

W 1995 roku spadkobierczyni Meyera, Dorothea Meyer, odnalazła dokument dotyczący depozytu i po odzyskaniu okazu wystawiła go na sprzedaż (za kwotę 48000 DM?!). Próbowano wówczas zdobyć środki, aby pozostawić go w zbiorach muzealnych, ale ostatecznie został sprzedany prywatnemu nabywcy. Jego obecna lokalizacja nie jest publicznie znana (portal JGR-Apolda).

(Za Gehler et al. 2025): Po tym, jak oba fragmenty przetrwały II wojnę światową i kolejne pięć dekad bez szwanku w Cloppenburgu, miejsce pobytu meteorytu z Beverbruch pozostawało zagadką dla społeczności mineralogów przez ponad dekadę po jego sprzedaży. Trwało to aż do nawiązania kontaktu z obecnym właścicielem za pośrednictwem Christopha i Johannesa Keilmannów, organizatorów Monachijskiej Wystawy Minerałów. W 2012 roku właściciel zgodził się pożyczyć na pewien czas swój cenny obiekt, umożliwiając publiczną ekspozycję meteorytu na Beverbruch podczas obchodów 175. rocznicy powstania miejscowości. Bezpiecznie zabezpieczony pod szklaną kopułą, meteoryt został również przeniesiony w paradzie, która odbyła się tam 8 lipca 2012 roku. Było to również w dużej mierze zasługą Dietera i Gabriele Heinleinów z Augsburga^[2], pod których opieką meteoryt pozostał podczas krótkiego powrotu.

Bissel

Około 2000/2001 roku fragment Bissel został wypożyczony z Museumsdorf Cloppenburg do Landesmuseum Natur und Mensch w Oldenburgu na wystawę. Po zakończeniu wystawy nie wrócił już do Museumsdorf Cloppenburg. Muzeum w Cloppenburgu twierdziło, że nie odzyskało okazu; strona oldenburska przedstawiała sprawę inaczej – ale dopiero w sierpniu 2012 roku zgłoszono jego zaginięcie! Do dziś Bissel jest uznawany za zaginiony (Wikipedia; portal JGR-Apolda).

Czy było więcej fragmentów?

Świadkowie w rejonie Lohne/Vechta obserwowali w tym samym czasie niezwykłą jasną zjawę. Ponieważ oba odzyskane fragmenty miały świeże powierzchnie przełamu, które do siebie pasowały, uznano, że meteoroid rozpadł się w atmosferze na więcej niż dwa kawałki. Trzeciego fragmentu jednak nigdy nie odnaleziono (Gehler et al. 2015).

Kolekcje

Fragmenty meteorytu Oldenburg (1930) w kolekcjach (Koblitz MetBase):

Zbiór	waga fragmentów (Koblitz MetBase)	uwagi
in private possession	11.7 kg	'Beverbruch'
Cloppenburg, Mus.	4.84 kg	['Bissel']; zaginął!
Heidelberg, Max-Planck-Inst.	23.4 g	['Oldenburg']
(…)
Gifhorn, Bartoschewitz Colln.	4.5 g
Washington, Natl. Mus. Nat. Hist.	2 g

Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl

(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (D) Döhlen, (L) Lohne, (O) Oldenburg, (V) Vechta

Museumsdorf Cloppenburg

[L] na północy miejsce znalezienia meteorytu Benthullen

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Za Koblitz MetBase: „Two stones fell, one of 4840 g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730 g at Beverbruch, 4.4 km to the NW…”

Mapy

Według Buttel-Reepen (1930) miejsce znalezienia okazów jest dobrze określone!

(…) Die Einschlagstelle befindet sich auf dem Grundstück des Landwirts Ioh. Heinr. Cording, Bissel, Flur 7 III, Parz. 2592/22, Art. 238, und zwar gerade dort, wo auf dem Meßtischblatt 1:25000 der Flurname „Die Harre“ verzeichnet steht. Der Buchstabe D deckt genau den Fundplatz. Zieht man von diesem Punkt fast genau SO–NW eine gerade Linie, so trifft man in der Entfernung von 4387 m unmittelbar jenseits der Chaussee Garrel–Littel auf die Fundstelle vom „Stein Beverbruch“. Die Entfernung der beiden Einschlagplätze ist also geringer als die Angaben in der Tagespresse, die bis zu 20 km gehen.

Miejsce uderzenia znajduje się na gruncie należącym do rolnika Ioh. Heinr. Cordinga w Bissel, obręb (Flur) 7 III, parcela 2592/22, artykuł 238, a dokładnie w miejscu, w którym na mapie topograficznej w skali 1:25000 zaznaczona jest nazwa terenowa „Die Harre”. Litera D wskazuje dokładnie miejsce znalezienia.

Jeżeli od tego punktu poprowadzić niemal dokładnie linię w kierunku SO–NW, to w odległości 4387 m, bezpośrednio po drugiej stronie szosy Garrel–Littel, znajduje się miejsce znalezienia „kamienia Beverbruch”.

Odległość między obydwoma miejscami uderzenia jest zatem mniejsza niż podawano w prasie codziennej, gdzie sięgała ona nawet 20 km.

Co więcej, Buttel-Reepen (1930) prostuje wcześniejsze opisy: miejsce nie było właściwie torfowiskiem. Był to teren wrzosowiskowy, pod około 10-centymetrową warstwą ciemniejszej gleby znajdowało się około 50 cm żelazistego piasku.

Galerie

Źródło: Buttel-Reepen (1930)

Fragment Bissel na pierwszym planie, fragment Beverbruch w tle

Miejsce uderzenia meteorytu w Beverbruch. Linia przerywana – przybliżony rozmiar fragmentu

Źródło: Gehler et al. (2015)

Rodzina Heinleinów^[2] z fragmentem Beverbruch podczas parady z okazji 175. rocznicy założenia Beverbruch; 8 lipca 2012 roku (zdj. prywatne)

Fragment Bissel w 1996 roku (zdj. J. Schlüter)

Bibliografia

+von Buttel-Reepen Hugo Berthold, (1930), Der Oldenburger Meteoritenfall, Oldenburger Jahrbuch des Vereins für Altertumskunde und Landesgeschichte, 34, Oldenburg 1930, s. 101-117. Plik PDF.

+Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), Die Meteorite Niedersachsens, Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover, 157, 2015, s. 7-100.^[3] Plik PDF; plik Naturhistorica.

Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.

Ramdohr Paul, El Goresy Ahmed, (1974), Characteristic features observed in the meteorites Beverbruch and Benthullen, Oldenburg/Germany, Meteoritics & Planetary Science, vol. 9(4), 1974, s. 397-398. Plik doi.

Przypisy

^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin Database
^ ^a ^b Dieter Heinlein – niemiecki poszukiwacz i badacz meteorytów; czołowa postać niemieckiej meteorytyki
^ meteoryty Dolnej Saksonii (Niedersachsen): Benthullen, Braunschweig, Bremervörde, Emsland, Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), Oldenburg (1930), Stolzenau

Zobacz również

meteoryt Benthullen

Linki zewnętrzne

Meteoritical Bulletin Database (MBD) – meteoryt Oldenburg (1930)
Encyclopedia of Meteorites (EoM) – meteoryt Oldenburg (1930)

Wikipedia (DE) – Oldenburg (Meteorit) ● Museumsdorf Cloppenburg

Portal NWZ Online – Infotafel soll an Meteoriteneinschlag von 1930 erinnern
Portal JGR-Apolda – Meteorit Oldenburg (1930)

[0] śli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin Database

[Heinlein-1] Dieter Heinlein – niemiecki poszukiwacz i badacz meteorytów; czołowa postać niemieckiej meteorytyki

[2] teoryty Dolnej Saksonii (Niedersachsen): Benthullen, Braunschweig, Bremervörde, Emsland, Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), Oldenburg (1930), Stolzenau

[1]

[2]

[3]

@@ Linia 89: / Linia 89: @@
 <br clear="all"/>
+=== Mapy ===
+Według Buttel-Reepen (1930) miejsce znalezienia okazów jest dobrze określone!
+{{AQuote-begin |max-width=640px}}
+{{Wielokropek}} Die Einschlagstelle befindet sich auf dem Grundstück des Landwirts Ioh. Heinr. Cording, Bissel, Flur 7&nbsp;III, Parz.&nbsp;2592/22, Art.&nbsp;238, und zwar gerade dort, wo auf dem Meßtischblatt 1:25000 der Flurname „Die Harre“ verzeichnet steht. Der Buchstabe D deckt genau den Fundplatz. Zieht man von diesem Punkt fast genau SO–NW eine gerade Linie, so trifft man in der Entfernung von 4387&nbsp;m unmittelbar jenseits der Chaussee Garrel–Littel auf die Fundstelle vom „Stein Beverbruch“. Die Entfernung der beiden Einschlagplätze ist also geringer als die Angaben in der Tagespresse, die bis zu 20&nbsp;km gehen.
+{{AQuote-end}}
+{{BQuote-begin |max-width=640px}}
+Miejsce uderzenia znajduje się na gruncie należącym do rolnika '''Ioh. Heinr. Cordinga w&nbsp;Bissel, obręb (''Flur'') 7&nbsp;III, parcela&nbsp;2592/22, artykuł&nbsp;238''', a&nbsp;dokładnie w&nbsp;miejscu, w&nbsp;którym na mapie topograficznej w&nbsp;skali 1:25000 zaznaczona jest nazwa terenowa „Die Harre”. Litera&nbsp;D wskazuje dokładnie miejsce znalezienia.
+Jeżeli od tego punktu poprowadzić niemal dokładnie linię w&nbsp;kierunku SO–NW, to w&nbsp;odległości 4387&nbsp;m, bezpośrednio po drugiej stronie szosy Garrel–Littel, znajduje się miejsce znalezienia „kamienia Beverbruch”.
+Odległość między obydwoma miejscami uderzenia jest zatem mniejsza niż podawano w&nbsp;prasie codziennej, gdzie sięgała ona nawet 20&nbsp;km.
+{{AQuote-end}}
+Co więcej, Buttel-Reepen (1930) prostuje wcześniejsze opisy: miejsce nie było właściwie torfowiskiem. Był to teren wrzosowiskowy, pod około 10-centymetrową warstwą ciemniejszej gleby znajdowało się około 50&nbsp;cm żelazistego piasku.
 == Galerie ==