Wiki.Meteoritica.pl - Zmiany w linkowanych z „Emsland” [pl]

Benthullen

2026-10-05T13:19:50Z

Źródła:

← poprzednia wersja		Wersja z 13:19, 5 paź 2026
(Nie pokazano 2 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 37:		Linia 37:
	=== Źródła ===		=== Źródła ===

-	* '''Hartung (1949)'''	+	'''Hartung (1949)'''{{OCR-mistake\|}}
-	:{\| ~~style="~~width:800px"	+	{{AQuote-begin\|max-width=800px}}
-	\|[[Image:Benthullen_(Hartung-Naturhistorica_157_1949).jpg\|200px\|thumb\|~~left~~\|Hartung (1949)]]	+	[[Image:Benthullen_(Hartung-Naturhistorica_157_1949).jpg\|200px\|thumb\|right\|Hartung (1949)]]
-	\|	+	„'''Vom Himmel gefallen: ''Ein neuer Meteoritenfund'''''”
-	\|}	+
		+	'''{{Sparse-b}}Oldenburg.{{Sparse-e}} Durch die Mitteilung des Bauern Müller in Benthullen wurde ein von dem Siedler Martin Frahmann im Torfmoor von Benthullen gefundener Stein als Steinmeteorit erkannt und geborgen. Wahrscheinlich ist er das Hauptstück eines Meteoriten, dessen [[Oldenburg (1930)\|Fallen am 10. September 1930]] beobachtet wurde, und von dem sich zwei Stücke im Cloppenburger Museum befinden. Der bedeutsame Neufund ist in der Vorhalle des Museums für Naturkunde und Vorgeschichte in Oldenburg ausgestellt.'''
		+
		+	Gelegentlich von Geländeuntersuchungen bei Benthullen erwähnte mir gegenüber der Bauer Müller, daß von dem Siedler Martin Frahmann in Benthullen gegenüber der Schule in unmittelbarer Nähe seines Hauses beim Torfgraben ein großer, sehr schwerer Stein am Grunde des Torfes auf dem unterlagernden Sand gefunden worden sei. Über dem Stein seien die Torfschichten bis oben hin zerstört gewesen, als wenn der Stein von oben in das Moor gefallen sei und die Schichten durchschlagen hätte. Ich hatte sofort Verdacht auf einen Meteor, begab mich sogleich zu Frahmann, und es gelang, den eigenartigen Stein, der schon vor einem Jahr gefunden und inzwischen auf einen Steinhaufen am Hause achtlos abgeworfen war, zu entdecken.
		+
		+	Wir haben einen Steinmeteoriten vor uns in der Größe 26×19×13 Zentimeter und dem ansehnlichen Gewicht von 17,25 Kilogramm, etwas schwerer als durchschnittliche irdische Gesteine zu sein pflegen, denn dieser Stein ist buchstäblich vom Himmel gefallen. Nur 33 Meteoriten sind aus Deutschland bekannt! Als 34. gesellt sich unser Neufund dazu. Bekannt sind die Eisenmeteoriten, Stücke gediegenen Eisens, die aus dem Eisenkern zerplatzter Weltkörper stammen. Unser Stück gehört zu den Steinmeteoriten aus der Gesteinshülle ferner Welten. Mit gewissen Abweichungen ist das Gestein ähnlich unseren irdischen Basaltsteinen.
		+
		+	Unser Neufund ist nicht der erste im Oldenburger Gebiet! Vielmehr hat am 10. September 1930 der berühmte [[Oldenburg (1930)\|Oldenburger]] Meteoritenfall stattgefunden, der von Buttel-Reepen<ref>Buttel-Reepen (1930)</ref> im Oldenburger Jahrbuch 1930 beschrieben worden ist. An diesem Tage war mittags 14 Uhr 15 Minuten im Gebiet von Garrel und Bissel (Kreis Cloppenburg) ein starker Knall zu hören, dem sich das Sausen und Pfeifen ähnlich einem tief fliegenden Flugzeug anschloß, unmittelbar danach noch ein schwächerer Knall. Bei Bissel ging ein Meteorstein in der Nähe eines Radfahrers nieder, bei Beverbruch ein zweiter Stein in der Nähe eines weidenden Schäfers, wurden geborgen, erwiesen sich als zusammengehörig und liegen jetzt im Museumsdorf Cloppenburg. Das Hochinteressante an dem Neufund ist nun, daß ich mit großer Wahrscheinlichkeit vermute, daß das neu gefundene Stück von Benthullen zu dem gleichen [[Oldenburg (1930)\|Meteoritenfall vom 10. September 1930]] gehört und wohl das Hauptstück des bei dem ersten Knall zerplatzten Meteoriten darstellt. Weitere Untersuchungen, auf die man gespannt sein dürfte, werden die Gewißheit erbringen. Das Haus des Siedlers Frahmann hat damals noch nicht gestanden, sonst wäre der Fall wohl damals beobachtet worden.
		+	:::::Dr. Hartung
		+	{{AQuote-end}}

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==
Linia 71:		Linia 80:

	* Bartoschewitz Rainer, (1989), '''Der Meteorit von [[Benthullen]]''', ''METEOR - Zeitschrift für Meteoritenkunde'', 2(14), 1989, s. 17-19.		* Bartoschewitz Rainer, (1989), '''Der Meteorit von [[Benthullen]]''', ''METEOR - Zeitschrift für Meteoritenkunde'', 2(14), 1989, s. 17-19.
		+
		+	* +von Buttel-Reepen Hugo Berthold, (1930), '''Der [[Oldenburg (1930)\|Oldenburger]] Meteoritenfall''', ''Oldenburger Jahrbuch des Vereins für Altertumskunde und Landesgeschichte'', 34, Oldenburg 1930, s. 101-117. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/152598 PDF].

	* {{Gehler (2015)}}		* {{Gehler (2015)}}

Oldenburg (1930)

2026-10-05T10:47:17Z

Lokalizacja:

← poprzednia wersja		Wersja z 10:47, 5 paź 2026
(Nie pokazano 9 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 24:		Linia 24:
	Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment (Bissel) ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.		Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment (Bissel) ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.

-	Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.	+	Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością '''Döhlen'''.

	'''Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.'''		'''Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.'''
Linia 80:		Linia 80:
	}}		}}
	{{GEIcon-PointRed}}		{{GEIcon-PointRed}}
-	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (L) Lohne, (O) Oldenburg, (V) Vechta	+	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (D) Döhlen, (L) Lohne, (O) Oldenburg, (V) Vechta
		+	{{GEIcon-PlaceOfFall}}
		+	'''prawdopodobne miejsca znalezienia okazów!'''
		+	{{GEIcon-Water}}
		+	torfowisko ''Böseler Moor''
	{{GEIcon-Museum}}		{{GEIcon-Museum}}
	''Museumsdorf Cloppenburg''		''Museumsdorf Cloppenburg''
Linia 87:		Linia 91:
	{{GEFrame-end}}		{{GEFrame-end}}
	Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840 g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730 g at Beverbruch, 4.4 km to the NW{{Kropek}}''”		Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840 g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730 g at Beverbruch, 4.4 km to the NW{{Kropek}}''”
		+
		+
		+	'''W pracy Buttel-Reepen (1930) podano bardzo dokładny opis miejsc spadku fragmentów. [[Redakcja\|Udało się]] je zidentyfikować na {{Txt2Img\|Oldenburg_(1930)-MB3014(1900)-part.jpg\|mapie}}:'''
		+	:'''okaz Bissel – 52°58'02"N, 08°09'07"E''',
		+	:'''okaz Beverbruch – 52°59'33"N, 08°06'05"E'''.
		+
		+
		+	Według portalu NWZ Online: Mieszkaniec tych okolic Dirk Faß ustalił dokładnie, na podstawie starych map z urzędu stanu cywilnego, gdzie spadł okaz Bissel w 1930 roku. Miejsce to znajduje się na polnej ścieżce. Faß proponuje postawienie tam tablicy informacyjnej i poszukuje sponsorów.

	<br clear="all"/>		<br clear="all"/>
		+
		+	=== Mapy ===
		+
		+	W artykule Buttel-Reepen (1930) miejsca znalezienia okazów są dobrze określone!
		+
		+	<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
		+	File:Oldenburg_(1930)-MB3014(1900)-part.jpg\|Prawdopodobne miejsca spadku fragmentów; okaz Bissel spadł „na literce D” w opisie „Die Harre”; okaz Beverbruch spadł 4387 m od Bissel w kierunku SE–NW, za szosą Garrel–Littel; do dziś we wsi Bissel mieszkają potomkowie rolnika Cordinga<ref name="Cording"></ref> (źródło: Leibniz-Institut für Länderkunde)
		+	</gallery>
		+
		+
		+	Okaz '''Bissel''':{{OCR-mistake\|}}
		+	{{AQuote-begin \|max-width=1000px}}
		+	'''„Stein Bissel.“'''
		+
		+	{{Wielokropek}} Die Einschlagstelle befindet sich auf dem Grundstück des Landwirts{{Sparse-b}} Ioh. Heinr. Cording{{Sparse-e}}, Bissel<ref name="Cording">rodzina/potomkowie '''Cording''' nadal mieszkają w Bissel pod adresami: Bissel, Bisseler Str. 27 oraz Bissel, Lütjen Sand 1 ([https://www.bundesanzeiger.de/download/futtermittel2/anhang8_1.pdf Bundesanzeiger])</ref>, Flur 7 III, Parz. 2592/22, Art. 238, und zwar gerade dort, wo auf dem Meßtischblatt 1:25000 der Flurname „Die Harre“ verzeichnet steht. Der Buchstabe D deckt genau den Fundplatz. Zieht man von diesem Punkt fast genau SO–NW eine gerade Linie, so trifft man in der Entfernung von 4387 m unmittelbar jenseits der Chaussee Garrel–Littel auf die Fundstelle vom „Stein Beverbruch“. Die Entfernung der beiden Einschlagplätze ist also geringer als die Angaben in der Tagespresse, die bis zu 20 km gehen. {{Wielokropek}}
		+	{{BQuote-begin \|max-width=1000px}}
		+	{{Wielokropek}} Miejsce uderzenia znajduje się na gruncie należącym do rolnika '''Ioh. Heinr. Cordinga w Bissel, obręb (''Flur'') 7 III, parcela 2592/22, artykuł 238''', a dokładnie w miejscu, w którym na mapie topograficznej w skali 1:25000 zaznaczona jest nazwa terenowa „Die Harre”. Litera D wskazuje dokładnie miejsce znalezienia.
		+
		+	Jeżeli od tego punktu poprowadzić niemal dokładnie linię w kierunku SE–NW, to w odległości 4387 m, bezpośrednio po drugiej stronie szosy Garrel–Littel, znajduje się miejsce znalezienia „kamienia Beverbruch”.
		+
		+	Odległość między obydwoma miejscami uderzenia jest zatem mniejsza niż podawano w prasie codziennej, gdzie sięgała ona nawet 20 km. {{Wielokropek}}
		+	{{BQuote-end}}
		+
		+	{{AQuote-end}}
		+
		+	Co więcej, Buttel-Reepen (1930) prostuje wcześniejsze opisy: miejsce nie było właściwie torfowiskiem. Był to teren wrzosowiskowy, pod około 10-centymetrową warstwą ciemniejszej gleby znajdowało się około 50 cm żelazistego piasku.
		+
		+	Okaz '''Beverbruch''':{{OCR-mistake\|}}
		+	{{AQuote-begin \|max-width=1000px}}
		+	'''„Stein Beverbruch.“'''
		+
		+	{{Wielokropek}} Die Einschlagstelle liegt auf einem Heidegrundstück des Landwirts{{Sparse-b}} Ioh. Bernh. Vornhagen{{Sparse-e}}, Beverbruch, Flur 1 III, Parz. 27, Art. 277. Es handelt sich nicht um ein „Moor“, wenigstens ist der Absturzplatz kaum als anmoorig zu bezeichnen, da die obere, etwa 10 cm dunklere, mit Heide bestandene Schicht nur sehr geringe Moorbildung aufweist. Dann folgt etwa 50 cm tief eisenschüssiger Sand und hierauf hellerer Sand mit leichter Eisenoxydschichtung.
		+
		+	Die Betrachtung der, wie erwähnt, bei der ersten Besichtigung aufgenommenen photographischen Aufnahme ({{Txt2Img\|Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig4.jpg\|Abb. 4}}) ergibt, daß die angegebenen Tiefen des Einschlags (vom Finder einmal mit 1,50 m, dann mit 1,20 m, in der Presse mit 1 m und sogar mit 2 m) nicht stimmen können. Die Weite des Loches beträgt nur etwa 60 cm auf allen Seiten, vorne vielleicht 10 cm mehr. Die anscheinend viel größere Weite auf der Abbildung an der vorderen Seite ist im wesentlichen nur scheinbar und bedingt durch die größere Nähe am Apparat. Der punktierte Umriß gibt die ungefähre Größe des Meteorsteines an.
		+
		+	Wenn man bedenkt, daß der Stein wirklich in den soeben genannten Tiefen gelegen haben soll, so hätte beim Ausgraben ein viel größeres Loch gemacht werden müssen, um ihn herauszubekommen. Ich veranlaßte Bley bei der zweiten Besichtigung, die bereits zur Hälfte wieder zugeschüttete senkrechte Vertiefung aufs neue aufzugraben bis zur Tiefe, wo der Stein gelegen. Schon in einer Tiefe von 70 cm wurde völlig ungestörte Bodenschichtung angetroffen. Das Ausgraben geschah oben vom Rande aus, zum Hineinsteigen und dabei das Graben verrichten, wie das bei tieferer Lagerung notwendig gewesen wäre, war nach der Größe des vorhandenen Loches gar kein genügender Raum vorhanden.
		+
		+	Bley beobachtete von seinem Liegeplatz aus, der 19 m entfernt war, daß, wie schon erwähnt, Heidestücke und Sand etwa 1,50 m hoch beim Einschlag herausgeschleudert wurden. Hierbei ist nun folgendes in Erwägung zu ziehen. Dieser Stein fiel, wie gesagt, senkrecht herab im Gegensatz zum „Stein Bissel“, wie es übrigens sich genau so ereignete im obenerwähnten Fall [[Braunau]], wo auch das Hauptstück senkrecht fiel und das kleinere schräg. Das senkrechte Fallen erklärt sich dadurch, daß die kosmische (Weltraums-)Geschwindigkeit, die für solche Körper mit 20–70 km in der Sekunde angenommen wird), durch die schon betonten Faktoren, und besonders durch die Kompression der Luft vor sich, schon sehr bald mehr und mehr verringert wird, bis der Hemmungspunkt erreicht ist und die Anziehungskraft der Erde nunmehr den Meteoriten senkrecht herabstürzen läßt.
		+
		+	Das geschieht immerhin noch mit ungeheurer Wucht, so daß beim Einschlagen der Erdboden seitlich emporgeschleudert wird. In der Erde verringert sich der Falldruck natürlich außerordentlich schnell, so daß die unmittelbar unter dem Steine zusammengepreßte Erde nicht mehr herausgeworfen wird. Nehmen wir dieses Preßlager mit etwa 20 cm an, so dürfte die Ruhelage wohl bei 50 cm Tiefe erreicht worden sein. Infolgedessen konnte der Stein dann auch ohne besondere Erweiterung des Loches herausgehoben werden. {{Wielokropek}}
		+
		+	{{BQuote-begin \|max-width=1000px}}
		+	{{Wielokropek}} Miejsce uderzenia znajduje się na terenie wrzosowiska należącym do rolnika '''Ioh. Bernh. Vornhagen w Beverbruch, obręb 1 III, parcela 27, artykuł 277'''. Nie chodzi tu o „torfowisko” („Moor”); przynajmniej miejsce upadku trudno określić jako podmokłe, ponieważ górna, około 10 cm ciemniejsza warstwa, porośnięta wrzosem, wykazuje jedynie bardzo niewielkie oznaki tworzenia się torfu. Następnie występuje warstwa piasku zawierającego związki żelaza, sięgająca na około 50 cm, a poniżej jaśniejszy piasek z delikatnym warstwowaniem tlenków żelaza.
		+
		+	Analiza fotografii wykonanej, jak wspomniano, podczas pierwszych oględzin ({{Txt2Img\|Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig4.jpg\|ryc. 4}}) wskazuje, że podawane głębokości zagłębienia po uderzeniu – przez znalazcę raz określane na 1,50 m, innym razem na 1,20 m, w prasie na 1 m, a nawet na 2 m – nie mogą być prawidłowe. Szerokość otworu wynosi zaledwie około 60 cm ze wszystkich stron, z przodu być może o 10 cm więcej. Pozornie znacznie większa szerokość widoczna na fotografii od strony przedniej jest w zasadzie tylko złudzeniem, wynikającym z większej bliskości aparatu fotograficznego. Linia przerywana przedstawia przybliżoną wielkość meteorytu.
		+
		+	Jeżeli weźmie się pod uwagę, że kamień rzeczywiście miał znajdować się na wspomnianych wyżej głębokościach, to podczas jego wydobywania musiałby zostać wykonany znacznie większy otwór, aby można było go wyjąć. Przy drugich oględzinach poleciłem Bleyowi ponownie rozkopać pionowe zagłębienie, które było już w połowie zasypane, aż do głębokości, na której znajdował się kamień.
		+
		+	Już na głębokości 70 cm stwierdzono całkowicie nienaruszone uwarstwienie gruntu. Wykopywanie odbywało się od góry, od krawędzi otworu; ze względu na rozmiary istniejącego zagłębienia nie było w nim wystarczająco dużo miejsca, aby można było do niego wejść i jednocześnie prowadzić wykopywanie – co byłoby konieczne, gdyby kamień rzeczywiście znajdował się głębiej.
		+
		+	Bley obserwował ze swojego miejsca leżenia, oddalonego o 19 m, że – jak już wspomniano – podczas uderzenia kawałki wrzosu i piasek zostały wyrzucone na wysokość około 1,50 m.
		+
		+	Należy przy tym wziąć pod uwagę następującą okoliczność. Kamień ten spadł, jak powiedziano, pionowo, w przeciwieństwie do „kamienia Bissel”. Podobnie wydarzyło się zresztą we wspomnianym wyżej przypadku [[Braunau]], gdzie również główny fragment spadł pionowo, a mniejszy – ukośnie. Pionowy spadek tłumaczy się tym, że prędkość kosmiczna (prędkość w przestrzeni kosmicznej), którą dla takich ciał przyjmuje się na poziomie 20–70 km na sekundę), pod wpływem wspomnianych już czynników, a szczególnie wskutek kompresji powietrza znajdującego się przed meteorytem, bardzo szybko zaczyna się coraz bardziej zmniejszać, aż do osiągnięcia punktu wyhamowania. Wówczas siła przyciągania Ziemi powoduje, że meteoryt spada już pionowo w dół.
		+
		+	Nadal odbywa się to jednak z ogromną siłą, tak że w chwili uderzenia ziemia zostaje wyrzucona na boki. W gruncie nacisk wywołany spadkiem oczywiście bardzo szybko się zmniejsza, wskutek czego ziemia bezpośrednio pod kamieniem, która została silnie sprasowana, nie zostaje już wyrzucona na zewnątrz.
		+
		+	Jeżeli przyjmiemy, że ta warstwa sprasowanego gruntu miała około 20 cm, to można przypuszczać, że położenie spoczynkowe kamienia zostało osiągnięte na głębokości około 50 cm. W związku z tym kamień można było następnie wydobyć bez konieczności szczególnego poszerzania otworu. {{Wielokropek}}
		+	{{BQuote-end}}
		+
		+	{{AQuote-end}}
		+
		+	'''Niemiecka dokładność. 😊''' Więcej szczegółów w artykule Buttel-Reepen (1930).

	== Galerie ==		== Galerie ==
Linia 101:		Linia 175:
	Źródło: Gehler et al. (2015)		Źródło: Gehler et al. (2015)
	<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">		<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
-	File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig33.jpg\|Rodzina Heinleinów<ref name="Heinlein"></ref> z fragmentem Beverbruch ~~meteorytu Oldenburg~~ podczas parady z okazji 175. rocznicy założenia Beverbruch; 8 lipca 2012 roku (zdj. prywatne)	+	File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig33.jpg\|Rodzina Heinleinów<ref name="Heinlein"></ref> z fragmentem Beverbruch podczas parady z okazji 175. rocznicy założenia Beverbruch; 8 lipca 2012 roku (zdj. prywatne)
	File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig34.jpg\|Fragment Bissel w 1996 roku (zdj. J. Schlüter)		File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig34.jpg\|Fragment Bissel w 1996 roku (zdj. J. Schlüter)
	</gallery>		</gallery>

Benthullen

2026-10-04T19:38:57Z

Lokalizacja:

← poprzednia wersja		Wersja z 19:38, 4 paź 2026
Linia 58:		Linia 58:
	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg		(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg
	{{GEIcon-Water}}		{{GEIcon-Water}}
-	torfowiska: Benthullener Moor i Vehnemoor	+	torfowiska: ''Benthullener Moor'' i ''Vehnemoor''

	[L] miejsce spadku meteorytu [[Oldenburg (1930)]]		[L] miejsce spadku meteorytu [[Oldenburg (1930)]]

Oldenburg (1930)

2026-10-04T19:35:58Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:35, 4 paź 2026
(Nie pokazano 6 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 17:		Linia 17:
	\| masa = 16,57 kg		\| masa = 16,57 kg
	\| cechy = w zasadzie jeden okaz, który rozpadł się tuż nad ziemią na dwa fragmenty		\| cechy = w zasadzie jeden okaz, który rozpadł się tuż nad ziemią na dwa fragmenty
-	\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''	+	\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''; Bissel
	}}		}}
	10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:		10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:
	* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,		* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,
	* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.		* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.
-	Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.	+	Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment (Bissel) ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.

	Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.		Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.
Linia 30:		Linia 30:
	Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów '''Bissel'''/'''Beverbruch''', w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 '''[[Benthullen]]'''! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!		Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów '''Bissel'''/'''Beverbruch''', w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 '''[[Benthullen]]'''! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!

		+	== Losy okazów ==

-	~~Za Koblitz MetBase: „~~''~~Two stones fell~~, ~~one of 4840~~ ~~g at Bissel~~, 23 ~~km S of Oldenburg~~ (~~coordinates given~~), ~~and one of 11730~~ ~~g at~~ Beverbruch, 4.4 km to ~~the NW~~{{~~Kropek~~}}''”	+	Oba fragmenty – '''Beverbruch''' i '''Bissel''' – kupił '''Konrad Meyer''', nauczyciel z Nikolausdorfu. Przekazał je do ''Museumsdorf Cloppenburg''. Beverbruch pozostawiono tam jako depozyt długoterminowy (''Dauerleihgabe''), natomiast okaz Bissel był przeznaczony do sprzedaży (Buttel-Reepen 1930).
		+
		+	=== Beverbruch ===
		+
		+	W 1995 roku spadkobierczyni Meyera, '''Dorothea Meyer''', odnalazła dokument dotyczący depozytu i po odzyskaniu okazu wystawiła go na sprzedaż (za kwotę 48000 DM?!). Próbowano wówczas zdobyć środki, aby pozostawić go w zbiorach muzealnych, ale ostatecznie został sprzedany prywatnemu nabywcy. Jego obecna lokalizacja nie jest publicznie znana (portal JGR-Apolda).
		+
		+	(Za Gehler et al. 2025): Po tym, jak oba fragmenty przetrwały II wojnę światową i kolejne pięć dekad bez szwanku w Cloppenburgu, miejsce pobytu meteorytu z Beverbruch pozostawało zagadką dla społeczności mineralogów przez ponad dekadę po jego sprzedaży. Trwało to aż do nawiązania kontaktu z obecnym właścicielem za pośrednictwem Christopha i Johannesa Keilmannów, organizatorów Monachijskiej Wystawy Minerałów. W 2012 roku właściciel zgodził się pożyczyć na pewien czas swój cenny obiekt, umożliwiając publiczną ekspozycję meteorytu na Beverbruch podczas obchodów 175. rocznicy powstania miejscowości. Bezpiecznie zabezpieczony pod szklaną kopułą, meteoryt został również przeniesiony w paradzie, która odbyła się tam 8 lipca 2012 roku. Było to również w dużej mierze zasługą {{Txt2Img\|Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig33.jpg\|Dietera i Gabriele Heinleinów z Augsburga}}<ref name="Heinlein">'''Dieter Heinlein''' – niemiecki poszukiwacz i badacz meteorytów; czołowa postać niemieckiej meteorytyki</ref>, pod których opieką meteoryt pozostał podczas krótkiego powrotu.
		+
		+	=== Bissel ===
		+
		+	Około 2000/2001 roku fragment Bissel został wypożyczony z ''Museumsdorf Cloppenburg'' do ''Landesmuseum Natur und Mensch'' w Oldenburgu na wystawę. Po zakończeniu wystawy nie wrócił już do ''Museumsdorf Cloppenburg''. Muzeum w Cloppenburgu twierdziło, że nie odzyskało okazu; strona oldenburska przedstawiała sprawę inaczej – ale dopiero w sierpniu 2012 roku zgłoszono jego zaginięcie! Do dziś Bissel jest uznawany za zaginiony (Wikipedia; portal JGR-Apolda).
		+
		+	=== Czy było więcej fragmentów? ===
		+
		+	Świadkowie w rejonie '''Lohne/Vechta''' obserwowali w tym samym czasie niezwykłą jasną zjawę. Ponieważ oba odzyskane fragmenty miały świeże powierzchnie przełamu, które do siebie pasowały, uznano, że meteoroid rozpadł się w atmosferze na więcej niż dwa kawałki. Trzeciego fragmentu jednak nigdy nie odnaleziono (Gehler et al. 2015).
		+
		+	== Kolekcje ==
		+
		+	Fragmenty meteorytu Oldenburg (1930) w kolekcjach (Koblitz MetBase):
		+	:{\| {{Koblitz Repository}}
		+	! Zbiór !! waga fragmentów<br />(Koblitz MetBase) !! uwagi
		+	\|-
		+	\| in private possession \|\| 11.7 kg \|\| 'Beverbruch'
		+	\|-
		+	\| Cloppenburg, Mus. \|\| 4.84 kg \|\| ['Bissel']; '''zaginął!'''
		+	\|-
		+	\| Heidelberg, Max-Planck-Inst. \|\| 23.4 g \|\| ['Oldenburg']
		+	\|-
		+	\| {{wielokropek}}
		+	\|-
		+	\| [[Gifhorn, Bartoschewitz Colln.]] \|\| 4.5 g \|\|
		+	\|-
		+	\| [[Washington, Natl. Mus. Nat. Hist.]] \|\| 2 g \|\|
		+	\|}

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==
Linia 46:		Linia 80:
	}}		}}
	{{GEIcon-PointRed}}		{{GEIcon-PointRed}}
-	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg	+	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (L) Lohne, (O) Oldenburg, (V) Vechta
		+	{{GEIcon-Museum}}
		+	''Museumsdorf Cloppenburg''

	[L] na północy miejsce znalezienia meteorytu [[Benthullen]]		[L] na północy miejsce znalezienia meteorytu [[Benthullen]]
	{{GEFrame-end}}		{{GEFrame-end}}
		+	Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840 g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730 g at Beverbruch, 4.4 km to the NW{{Kropek}}''”

	<br clear="all"/>		<br clear="all"/>
Linia 59:		Linia 96:
	File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig1.jpg\|Fragment '''Bissel''' na pierwszym planie, fragment '''Beverbruch''' w tle		File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig1.jpg\|Fragment '''Bissel''' na pierwszym planie, fragment '''Beverbruch''' w tle
	File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig4.jpg\|Miejsce uderzenia meteorytu w Beverbruch. Linia przerywana – przybliżony rozmiar fragmentu		File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig4.jpg\|Miejsce uderzenia meteorytu w Beverbruch. Linia przerywana – przybliżony rozmiar fragmentu
		+	</gallery>
		+
		+
		+	Źródło: Gehler et al. (2015)
		+	<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
		+	File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig33.jpg\|Rodzina Heinleinów<ref name="Heinlein"></ref> z fragmentem Beverbruch meteorytu Oldenburg podczas parady z okazji 175. rocznicy założenia Beverbruch; 8 lipca 2012 roku (zdj. prywatne)
		+	File:Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig34.jpg\|Fragment Bissel w 1996 roku (zdj. J. Schlüter)
	</gallery>		</gallery>

Linia 83:		Linia 127:
	* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=18009 Oldenburg (1930)]		* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=18009 Oldenburg (1930)]

-	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Oldenburg_(Meteorit) Oldenburg (Meteorit)]	+	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Oldenburg_(Meteorit) Oldenburg (Meteorit)] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Museumsdorf_Cloppenburg Museumsdorf Cloppenburg]

	* Portal NWZ Online – [https://www.nwzonline.de/kultur/bissel-heimatkunde-infotafel-soll-an-meteoriteneinschlag-von-1930-erinnern_a_1,0,489692077.html Infotafel soll an Meteoriteneinschlag von 1930 erinnern]		* Portal NWZ Online – [https://www.nwzonline.de/kultur/bissel-heimatkunde-infotafel-soll-an-meteoriteneinschlag-von-1930-erinnern_a_1,0,489692077.html Infotafel soll an Meteoriteneinschlag von 1930 erinnern]

Zadzim

2026-10-04T17:33:56Z

Bolid:

← poprzednia wersja		Wersja z 17:33, 4 paź 2026
(Nie pokazano 1 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 346:		Linia 346:
	\|<youtube height="240">akb2Qnn01xQ</youtube>		\|<youtube height="240">akb2Qnn01xQ</youtube>
	{{Link-YT\|v=akb2Qnn01xQ\|text=Czy nowy meteoryt żelazny promieniuje?}}		{{Link-YT\|v=akb2Qnn01xQ\|text=Czy nowy meteoryt żelazny promieniuje?}}
		+	\|-
		+	\|<youtube height="240">99ktem4vNuw</youtube>
		+	{{Link-YT\|v=99ktem4vNuw\|text=Bardzo krótka relacja z Dnia Kraterów Meteorytowych{{Kropek}}}}
		+	\|
	\|}		\|}

Linia 431:		Linia 435:

	* YouTube – {{Link-YT\|v=b_bDjR92Jds\|text=Iron meteorite fall in Poland - 17/04/2026, 18:53:59 UT}}		* YouTube – {{Link-YT\|v=b_bDjR92Jds\|text=Iron meteorite fall in Poland - 17/04/2026, 18:53:59 UT}}
-	* '''YouTube – W Gabinecie Astronoma: {{Link-YT\|v=O1d4YQkqqB0\|text=Nowy polski meteoryt żelazny! #meteoryt #meteoryty}}''' {{SeparatorBull}} {{Link-YT\|v=JfqKwMtRwS4\|text=Nowy polski meteoryt żelazny: co nowego? (stan na 18 maja 2026) #meteoryt}} {{SeparatorBull}} {{Link-YT\|v=akb2Qnn01xQ\|text=Czy nowy meteoryt żelazny promieniuje?}} {{SeparatorBull}} [https://www.youtube.com/shorts/gG2lQcuoZ2w Kopia nowego polskiego meteorytu żelaznego!]	+	* '''YouTube – W Gabinecie Astronoma: {{Link-YT\|v=O1d4YQkqqB0\|text=Nowy polski meteoryt żelazny! #meteoryt #meteoryty}}''' {{SeparatorBull}} {{Link-YT\|v=JfqKwMtRwS4\|text=Nowy polski meteoryt żelazny: co nowego? (stan na 18 maja 2026) #meteoryt}} {{SeparatorBull}} {{Link-YT\|v=akb2Qnn01xQ\|text=Czy nowy meteoryt żelazny promieniuje?}} {{SeparatorBull}} [https://www.youtube.com/shorts/gG2lQcuoZ2w Kopia nowego polskiego meteorytu żelaznego!] {{SeparatorBull}} {{Link-YT\|v=99ktem4vNuw\|text=Bardzo krótka relacja z Dnia Kraterów Meteorytowych Morasko w Suchym Lesie (2026)}}

	* '''YouTube – AstroLife: {{Link-YT\|v=3oZH461Qltg\|text=Spadek meteorytu w Polsce. Co to był za obiekt i skąd pochodził? + Mateusz Żmija (Skytinel)}}'''		* '''YouTube – AstroLife: {{Link-YT\|v=3oZH461Qltg\|text=Spadek meteorytu w Polsce. Co to był za obiekt i skąd pochodził? + Mateusz Żmija (Skytinel)}}'''

Oldenburg (1930)

2026-10-04T17:24:53Z

Rozpadł się tuż nad ziemią:

← poprzednia wersja		Wersja z 17:24, 4 paź 2026
Linia 5:		Linia 5:
	{{InfoboxMeteorite		{{InfoboxMeteorite
	\| nazwa = Oldenburg (1930)		\| nazwa = Oldenburg (1930)
-	\| grafika =	+	\| grafika = Oldenburg_(1930)_(Gehler_2015)-fig27.jpg
-	\| opis =	+	\| opis = Oba fragmenty meteorytu (źródło: Gehler et al. 2015; „'''''Abb. 27''' Die beiden aneinanderpassenden Fragmente des Oldenburger Meteoriten im Jahr 1930. Foto: Museumsdorf Cloppenburg – Niedersächsisches Freilichtmuseum''”)
	\| klasa = spadek		\| klasa = spadek
	\| mbclass = fall		\| mbclass = fall
Linia 16:		Linia 16:
	\| typ = chondryt zwyczajny, L6		\| typ = chondryt zwyczajny, L6
	\| masa = 16,57 kg		\| masa = 16,57 kg
-	\| cechy =	+	\| cechy = w zasadzie jeden okaz, który rozpadł się tuż nad ziemią na dwa fragmenty
	\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''		\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''
	}}		}}
-	10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:	+	10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:
	* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,		* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,
	* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.		* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.
-	Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.	+	Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.

-	Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.	+	Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.

-	'''Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.'''	+	'''Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.'''

-	Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów '''Bissel'''/'''Beverbruch''', w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 '''[[Benthullen]]'''! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!	+	Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów '''Bissel'''/'''Beverbruch''', w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 '''[[Benthullen]]'''! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!


-	Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of ~~4840g~~ at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of ~~11730g~~ at Beverbruch, 4.4 km to the NW{{Kropek}}''”	+	Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840 g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730 g at Beverbruch, 4.4 km to the NW{{Kropek}}''”

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==

Szablon:Gehler (2015)

2026-10-04T17:18:28Z

← poprzednia wersja		Wersja z 17:18, 4 paź 2026
Linia 1:		Linia 1:
-	+Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), '''Die Meteorite Niedersachsens''', ''Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover'', 157, 2015, s. 7-100.<ref>meteoryty Dolnej Saksonii (''Niedersachsen''): [[Benthullen]], Braunschweig, Bremervörde, [[Emsland]], Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), [[Oldenburg (1930)]], Stolzenau</ref> Plik [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf PDF].<noinclude>	+	+Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), '''Die Meteorite Niedersachsens''', ''Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover'', 157, 2015, s. 7-100.<ref>meteoryty Dolnej Saksonii (''Niedersachsen''): [[Benthullen]], Braunschweig, Bremervörde, [[Emsland]], Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), [[Oldenburg (1930)]], Stolzenau</ref> Plik [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf PDF]; plik [https://www.n-g-h.org/naturhistorica-157.html.html Naturhistorica].<noinclude>
	{{Przypisy\|ncol=1}}		{{Przypisy\|ncol=1}}
	[[Category:Bibliografia (szablony)\|{{PAGENAME}}]]		[[Category:Bibliografia (szablony)\|{{PAGENAME}}]]
	</noinclude>		</noinclude>

Oldenburg (1930)

2026-10-04T17:04:06Z

Galerie:

← poprzednia wersja		Wersja z 17:04, 4 paź 2026
(Nie pokazano 6 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 2:		Linia 2:
	__NOTOC__		__NOTOC__
	{{VerifyLevel \|level=1i}}		{{VerifyLevel \|level=1i}}
-	== ~~Spadek!~~ ==	+	== Rozpadł się tuż nad ziemią ==
	{{InfoboxMeteorite		{{InfoboxMeteorite
	\| nazwa = Oldenburg (1930)		\| nazwa = Oldenburg (1930)
Linia 14:		Linia 14:
	\| data = 10 września 1930, 14:15		\| data = 10 września 1930, 14:15
	\| uwagi = dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)		\| uwagi = dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)
-	\| typ = L6	+	\| typ = chondryt zwyczajny, L6
	\| masa = 16,57 kg		\| masa = 16,57 kg
	\| cechy =		\| cechy =
	\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''		\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''
	}}		}}
-	~~za Koblitz MetBase~~: „''~~Two stones fell~~, ~~one of 4840g at Bissel~~, 23 km ~~S of Oldenburg (coordinates given)~~, ~~and one of 11730g at~~ Beverbruch, 4.4 ~~km to the NW((Kropek}}~~''”	+	10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:
		+	* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,
		+	* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.
		+	Oba okazy zostały odnalezione niemal natychmiast po spadku. Pasterz '''Clemens Bley''' znajdował się zaledwie około 19 m od miejsca uderzenia fragmentu Beverbruch. W drugim miejscu rolnik '''Johann Schnieders''', jadący rowerem z Halenhorst do Bissel, wraz z '''Ernstem Grotelüschenem''' wykopał z krateru o głębokości około 35 cm fragment ważący 4,84 kg. Fragment '''Beverbruch''' wydobyto z głębokości około 50 cm.

		+	Oba fragmenty miały czarną skorupę obtopieniową i świeże, jasnoszare powierzchnie przełamu, które dokładnie do siebie pasowały! Na tej podstawie ustalono, że rozpad głównego meteoroidu nastąpił dopiero w fazie ciemnej, a nie na dużej wysokości. Analiza relacji świadków sugeruje rozpad około 4,1 km nad miejscowością Döhlen.
		+
		+	'''Meteoryt został sklasyfikowany jako chondryt zwyczajny L6, o łącznej wadze 16,57 kg.'''
		+
		+	Kilka kilometrów na północ od miejsca spadku okazów '''Bissel'''/'''Beverbruch''', w 1948 roku znaleziono inny chondryt zwyczajny L6 '''[[Benthullen]]'''! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!
		+
		+
		+	Za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730g at Beverbruch, 4.4 km to the NW{{Kropek}}''”

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==
Linia 37:		Linia 48:
	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg		(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg

-	[L] miejsce znalezienia meteorytu [[Benthullen]]	+	[L] na północy miejsce znalezienia meteorytu [[Benthullen]]
	{{GEFrame-end}}		{{GEFrame-end}}

	<br clear="all"/>		<br clear="all"/>
		+
		+	== Galerie ==
		+
		+	Źródło: Buttel-Reepen (1930)
		+	<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
		+	File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig1.jpg\|Fragment '''Bissel''' na pierwszym planie, fragment '''Beverbruch''' w tle
		+	File:Oldenburg_(1930)_(Buttel-Reepen_1930)-fig4.jpg\|Miejsce uderzenia meteorytu w Beverbruch. Linia przerywana – przybliżony rozmiar fragmentu
		+	</gallery>

	== [[Bibliografia]] ==		== [[Bibliografia]] ==
		+
		+	* +von Buttel-Reepen Hugo Berthold, (1930), '''Der [[Oldenburg (1930)\|Oldenburger]] Meteoritenfall''', ''Oldenburger Jahrbuch des Vereins für Altertumskunde und Landesgeschichte'', 34, Oldenburg 1930, s. 101-117. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/152598 PDF].

	* {{Gehler (2015)}}		* {{Gehler (2015)}}
Linia 63:		Linia 84:

	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Oldenburg_(Meteorit) Oldenburg (Meteorit)]		* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Oldenburg_(Meteorit) Oldenburg (Meteorit)]
		+
		+	* Portal NWZ Online – [https://www.nwzonline.de/kultur/bissel-heimatkunde-infotafel-soll-an-meteoriteneinschlag-von-1930-erinnern_a_1,0,489692077.html Infotafel soll an Meteoriteneinschlag von 1930 erinnern]
		+	* Portal JGR-Apolda – [https://www.jgr-apolda.eu/index.php?topic=1440.30 Meteorit Oldenburg (1930)]

	[[Category:Poza granicami Polski]]		[[Category:Poza granicami Polski]]
	[[Category:Niemcy]]		[[Category:Niemcy]]

Szablon:Gehler (2015)

2026-10-04T13:57:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:57, 4 paź 2026
Linia 1:		Linia 1:
-	+Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), '''Die Meteorite Niedersachsens''', ''Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover'', 157, 2015, s. 7-100.<ref>meteoryty Dolnej Saksonii (''Niedersachsen''): [[Benthullen]], Braunschweig, Bremervörde, Emsland, Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), [[Oldenburg (1930)]], Stolzenau</ref> Plik [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf PDF].<noinclude>	+	+Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), '''Die Meteorite Niedersachsens''', ''Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover'', 157, 2015, s. 7-100.<ref>meteoryty Dolnej Saksonii (''Niedersachsen''): [[Benthullen]], Braunschweig, Bremervörde, [[Emsland]], Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), [[Oldenburg (1930)]], Stolzenau</ref> Plik [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf PDF].<noinclude>
	{{Przypisy\|ncol=1}}		{{Przypisy\|ncol=1}}
	[[Category:Bibliografia (szablony)\|{{PAGENAME}}]]		[[Category:Bibliografia (szablony)\|{{PAGENAME}}]]
	</noinclude>		</noinclude>

Oldenburg (1930)

2026-10-04T13:55:45Z

Bibliografia:

← poprzednia wersja		Wersja z 13:55, 4 paź 2026
Linia 48:		Linia 48:
	* {{Koblitz MetBase}}		* {{Koblitz MetBase}}

-	* Ramdohr ~~Paul, El Goresy Ahmed,~~ (1974), '''Characteristic features observed in the meteorites Beverbruch and [[Benthullen]], [[Oldenburg (1930)\|Oldenburg]]/Germany''', ''Meteoritics & Planetary Science'', vol. 9(4), 1974, s. 397-398. Plik {{!doi\|10.1111/j.1945-5100.1974.tb01199.x}}.	+	* {{Ramdohr (1974)}}

	{{Koblitz References\|1=Two stones fell, one of 4840g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730g at Beverbruch, 4.4 km to the NW, H.von Buttel-Reepen, Oldenburg Jahrb. Ver. Altertumsk. Landesgesch., Oldenburg, 1930, 34, p.101. Brief description, contains well developed plagioclase (An11), and FeNi metal with 10-50% Ni and 0.25-0.7% Co, E.Preuss, Fortschr. Min., 1949, 28, p.63 (M.A.11-267), Sternenwelt, 1950, (7), (M.A.11-267), M.H.Hey, Cat. Met., 1966, p.357. Optical properties of plagioclase, E.Preuss, Heidelb. Beitr. Min. Petrogr., 1951, 2, p.538. Olivine Fa24, B.Mason, GCA, 1967, 31, p.1100. Brief description (under "Beverbruch") with wrong classification as H chondrite, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397 (abs.). Listed as L6 chondrite, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.270.}}		{{Koblitz References\|1=Two stones fell, one of 4840g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730g at Beverbruch, 4.4 km to the NW, H.von Buttel-Reepen, Oldenburg Jahrb. Ver. Altertumsk. Landesgesch., Oldenburg, 1930, 34, p.101. Brief description, contains well developed plagioclase (An11), and FeNi metal with 10-50% Ni and 0.25-0.7% Co, E.Preuss, Fortschr. Min., 1949, 28, p.63 (M.A.11-267), Sternenwelt, 1950, (7), (M.A.11-267), M.H.Hey, Cat. Met., 1966, p.357. Optical properties of plagioclase, E.Preuss, Heidelb. Beitr. Min. Petrogr., 1951, 2, p.538. Olivine Fa24, B.Mason, GCA, 1967, 31, p.1100. Brief description (under "Beverbruch") with wrong classification as H chondrite, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397 (abs.). Listed as L6 chondrite, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.270.}}

Benthullen

2026-10-04T13:55:32Z

Bibliografia:

← poprzednia wersja		Wersja z 13:55, 4 paź 2026
(Nie pokazano 1 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 78:		Linia 78:
	* {{Koblitz MetBase}}		* {{Koblitz MetBase}}

-	* Ramdohr ~~Paul, El Goresy Ahmed,~~ (1974), '''Characteristic features observed in the meteorites Beverbruch and [[Benthullen]], [[Oldenburg (1930)\|Oldenburg]]/Germany''', ''Meteoritics & Planetary Science'', vol. 9(4), 1974, s. 397-398. Plik {{!doi\|10.1111/j.1945-5100.1974.tb01199.x}}.	+	* {{Ramdohr (1974)}}

	* +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), '''Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg''', ''Oldenburger Jahrbuch'', 98, 1998, s. 215-219. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/173083 PDF].		* +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), '''Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg''', ''Oldenburger Jahrbuch'', 98, 1998, s. 215-219. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/173083 PDF].
Linia 91:		Linia 91:
	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==

-	* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – ~~znalezisko~~ [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=5025 Benthullen]	+	* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – meteoryt [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=5025 Benthullen]
-	* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – ~~znalezisko~~ [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=5025 Benthullen]	+	* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=5025 Benthullen]

	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen_(Meteorit) Benthullen (Meteorit)] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen Benthullen] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullener_Moor Benthullener Moor]		* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen_(Meteorit) Benthullen (Meteorit)] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen Benthullen] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullener_Moor Benthullener Moor]

Kalendarium

2026-10-04T12:50:54Z

1901-2000:

← poprzednia wersja		Wersja z 12:50, 4 paź 2026
Linia 115:		Linia 115:
	* 1956 – [[Trzyniec]] – doniesienie; [[Czechy]], wrzesień 1956		* 1956 – [[Trzyniec]] – doniesienie; [[Czechy]], wrzesień 1956
	* 1955 – [[Dylewo]] – doniesienie; 15 sierpnia 1955		* 1955 – [[Dylewo]] – doniesienie; 15 sierpnia 1955
		+	* '''1949 – [[Benthullen]] – znalezisko; [[Niemcy]], 1944/45, 1948'''
	* 1941 – [[Klępino]] – doniesienie; 22 maja 1941		* 1941 – [[Klępino]] – doniesienie; 22 maja 1941
	* 1939 – [[Tuchola 1939]] – doniesienie; luty(?) 1939		* 1939 – [[Tuchola 1939]] – doniesienie; luty(?) 1939
Linia 132:		Linia 133:
	* 1931 – [[Inowrocław]] – doniesienie; kwiecień(?) 1931		* 1931 – [[Inowrocław]] – doniesienie; kwiecień(?) 1931
	* '''1931 – [[Pomorze]] – wątpliwy'''		* '''1931 – [[Pomorze]] – wątpliwy'''
		+	* '''1930 – [[Oldenburg (1930)]] – spadek; [[Niemcy]], 10 września 1930'''
	* 1929 – [[Pustynia Błędowska]] – doniesienie, znalezisko; maj 1929		* 1929 – [[Pustynia Błędowska]] – doniesienie, znalezisko; maj 1929
	* '''1929 – [[Padvarninkai]] – spadek; [[Litwa]], 9 lutego 1929'''		* '''1929 – [[Padvarninkai]] – spadek; [[Litwa]], 9 lutego 1929'''

Benthullen

2026-10-04T12:50:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:50, 4 paź 2026
Linia 30:		Linia 30:

	;Kilka kilometrów na południe od miejsca znalezienia okazu Benthullen w 1930 roku spadł inny chondryt zwyczajny L6 [[Oldenburg (1930)]]! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!		;Kilka kilometrów na południe od miejsca znalezienia okazu Benthullen w 1930 roku spadł inny chondryt zwyczajny L6 [[Oldenburg (1930)]]! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!
-
-	Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego H4-5 {{Link-MBD\|code=72462\|name=Blaubeuren}} o wadze 30,26 kg.

	Masa główna ({{Txt2Img\|Benthullen_(main_mass-Naturhistorica_157_1949).jpg\|main mass}}) znajduje się w ''Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg'' (''Oldenburg, Mus. Naturkunde'').<ref>więcej zdjęć okazu znajduje się na portalu Wikimedia</ref>		Masa główna ({{Txt2Img\|Benthullen_(main_mass-Naturhistorica_157_1949).jpg\|main mass}}) znajduje się w ''Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg'' (''Oldenburg, Mus. Naturkunde'').<ref>więcej zdjęć okazu znajduje się na portalu Wikimedia</ref>
		+
		+	Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego H4-5 {{Link-MBD\|code=72462\|name=Blaubeuren}} o wadze 30,26 kg.

	=== Źródła ===		=== Źródła ===

Oldenburg (1930)

2026-10-04T12:48:12Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:48, 4 paź 2026
Linia 1:		Linia 1:
	{{Strona w budowie}}		{{Strona w budowie}}
		+	__NOTOC__
		+	{{VerifyLevel \|level=1i}}
		+	== Spadek! ==
		+	{{InfoboxMeteorite
		+	\| nazwa = Oldenburg (1930)
		+	\| grafika =
		+	\| opis =
		+	\| klasa = spadek
		+	\| mbclass = fall
		+	\| metbull = 18009
		+	\| lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
		+	\| położenie = 52°57′N, 8°10′E
		+	\| data = 10 września 1930, 14:15
		+	\| uwagi = dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)
		+	\| typ = L6
		+	\| masa = 16,57 kg
		+	\| cechy =
		+	\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''
		+	}}
		+	za Koblitz MetBase: „''Two stones fell, one of 4840g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730g at Beverbruch, 4.4 km to the NW((Kropek}}''”
		+

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==
Linia 27:		Linia 48:
	* {{Koblitz MetBase}}		* {{Koblitz MetBase}}

-	{{Koblitz References\|1=~~A stone~~ of ~~17.25kg was found in a peat bog~~ at ~~a depth~~ of ~~2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted~~ and ~~in a good state~~ of ~~preservation~~, J.~~Schlüter and J~~.~~Koblitz~~, ~~Oldenburger~~ Jahrb., ~~1998~~, 98, p.~~215~~. ~~The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch~~, ~~where the stones of the Oldenburg~~ (~~1930~~) ~~fall landed~~ and ~~so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name, A~~.L.~~Graham et al~~., ~~Cat~~. ~~Met~~., ~~1985~~, p.~~69. Description and analysis~~ (~~olivine Fa24~~.9), ~~shows light-dark structure~~, ~~heavily shocked and heated portions with vein-like break-meltings containing completely molten FeS~~, ~~metal and even olivine in large quantities~~, P.~~Ramdohr and~~ A.~~El Goresy~~, ~~Meteoritics~~, ~~1974~~, 9, p.~~397~~. ~~Terrestrial age less than 200 years indicated by Ar-39 measurements~~, J.T.~~Wasson~~, ~~Meteorites~~, ~~Springer Verlag, Berlin, 1974~~, p.~~132~~. ~~Cosmogenic radionuclide data~~, S.~~Merchel~~, ~~Ph.D. dissertation~~, ~~Universität Köln~~, ~~1998. Description~~, classification ~~and mineralogy; a partially shock-darkened L6~~ chondrite~~; not paired with the Oldenburg~~ (~~1930~~) ~~fall~~, J.~~Schlüter and J~~.~~Koblitz~~, ~~[loc~~. ~~cit~~.].}}	+	* Ramdohr Paul, El Goresy Ahmed, (1974), '''Characteristic features observed in the meteorites Beverbruch and [[Benthullen]], [[Oldenburg (1930)\|Oldenburg]]/Germany''', ''Meteoritics & Planetary Science'', vol. 9(4), 1974, s. 397-398. Plik {{!doi\|10.1111/j.1945-5100.1974.tb01199.x}}.
		+
		+	{{Koblitz References\|1=Two stones fell, one of 4840g at Bissel, 23 km S of Oldenburg (coordinates given), and one of 11730g at Beverbruch, 4.4 km to the NW, H.von Buttel-Reepen, Oldenburg Jahrb. Ver. Altertumsk. Landesgesch., Oldenburg, 1930, 34, p.101. Brief description, contains well developed plagioclase (An11), and FeNi metal with 10-50% Ni and 0.25-0.7% Co, E.Preuss, Fortschr. Min., 1949, 28, p.63 (M.A.11-267), Sternenwelt, 1950, (7), (M.A.11-267), M.H.Hey, Cat. Met., 1966, p.357. Optical properties of plagioclase, E.Preuss, Heidelb. Beitr. Min. Petrogr., 1951, 2, p.538. Olivine Fa24, B.Mason, GCA, 1967, 31, p.1100. Brief description (under "Beverbruch") with wrong classification as H chondrite, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397 (abs.). Listed as L6 chondrite, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.270.}}
	{{Przypisy}}		{{Przypisy}}

Linia 39:		Linia 62:
	* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=18009 Oldenburg (1930)]		* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=18009 Oldenburg (1930)]

-	* Wikipedia (DE) –	+	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Oldenburg_(Meteorit) Oldenburg (Meteorit)]

	[[Category:Poza granicami Polski]]		[[Category:Poza granicami Polski]]
	[[Category:Niemcy]]		[[Category:Niemcy]]

Benthullen

2026-10-04T12:26:11Z

Bibliografia:

← poprzednia wersja		Wersja z 12:26, 4 paź 2026
(Nie pokazano 1 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 5:		Linia 5:
	{{InfoboxMeteorite		{{InfoboxMeteorite
	\| nazwa = Benthullen		\| nazwa = Benthullen
-	\| grafika =	+	\| grafika = Benthullen_(main_mass-Naturhistorica_157_1949).jpg
-	\| opis =	+	\| opis = Masa główna (źródło: [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf Gehler et al. 2015]; „''Oldenburger Hauptmasse des Meteoriten von Benthullen. Foto: Landesmuseum Natur und Mensch Oldenburg/N. Gerdes.''”)
	\| klasa = znalezisko		\| klasa = znalezisko
	\| mbclass = find		\| mbclass = find
Linia 20:		Linia 20:
	Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.		Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.

-	Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. Sam moment znalezienia Benthullen jest bardziej skomplikowany, niż sugerują popularne opisy – pojawiają się daty 1944/45, 1948, a Hartung w 1949 roku opisał już przede wszystkim identyfikację meteorytu. Oficjalna baza {{!MBD}} podaje „1951 or 1948”.	+	Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. Sam moment znalezienia Benthullen jest bardziej skomplikowany, niż sugerują popularne opisy – pojawiają się daty 1944/45, 1948, a Hartung w 1949 roku opisał już przede wszystkim identyfikację meteorytu. Oficjalna baza {{!MBD}} podaje „1951 or 1948”.

	Tak relacjonuje okoliczności znalezienia/zidentyfikowania okazu Hartung (1949):		Tak relacjonuje okoliczności znalezienia/zidentyfikowania okazu Hartung (1949):
-	:podczas prac terenowych w okolicach '''Benthullen''' dowiedział się od rolnika '''Johanna Müllera''' o niezwykle ciężkim kamieniu znalezionym przez sąsiada '''Martina Frahmanna'''; Frahmann natrafił na niego podczas kopania torfu; nad kamieniem widoczna była charakterystyczna przerwa/przebicie warstw torfu, jak gdyby obiekt wszedł w torf z góry; Hartung od razu podejrzewał, że może to być meteoryt („''Ich hatte sofort Verdacht auf einen Meteor {{Wielokropek}}''”); pojechał do gospodarstwa i odnalazł kamień na stercie kamieni, dokąd został wcześniej odłożony; miał on wagę 17,25 kg i wymiary 26×19×13 cm; sądził wówczas, że może mieć do czynienia z kolejnym fragmentem meteorytu [[Oldenburg (1930)\|Oldenburg]], który spadł w 1930 roku.	+	:podczas prac terenowych w okolicach '''Benthullen''' dowiedział się od rolnika '''Johanna Müllera''' o niezwykle ciężkim kamieniu znalezionym przez sąsiada '''Martina Frahmanna'''; Frahmann natrafił na niego podczas kopania torfu; nad kamieniem widoczna była charakterystyczna przerwa/przebicie warstw torfu, jak gdyby obiekt wszedł w torf z góry, został on znaleziony na głębokości około 2 m na piasku pod torfem; Hartung od razu podejrzewał, że może to być meteoryt („''Ich hatte sofort Verdacht auf einen Meteor {{Wielokropek}}''”); pojechał do gospodarstwa i odnalazł kamień na stercie kamieni, dokąd został wcześniej odłożony; miał on wagę 17,25 kg i wymiary 26×19×13 cm; sądził wówczas, że może mieć do czynienia z kolejnym fragmentem meteorytu [[Oldenburg (1930)\|Oldenburg]], który spadł w 1930 roku.

-	Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „''A stone of 17.~~25kg~~ was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation.''”).	+	Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „''A stone of 17.25 kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation.''”).

-	;Badania jego wieku ziemskiego (''terrestrial age'') wskazujący, że meteoryt przebywał na Ziemi mniej niż około 120 lat!	+	;Badania jego wieku ziemskiego (''terrestrial age'') wskazujący, że meteoryt przebywał na Ziemi mniej niż około 120 lat (Bartoschewitz 1989)!

		+	;Kilka kilometrów na południe od miejsca znalezienia okazu Benthullen w 1930 roku spadł inny chondryt zwyczajny L6 [[Oldenburg (1930)]]! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!

-	Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego {{Link-MBD\|code=72462\|name=Blaubeuren}} o ~~masie~~ 30,26 kg.	+	Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego H4-5 {{Link-MBD\|code=72462\|name=Blaubeuren}} o wadze 30,26 kg.

-	Masa główna (main mass) znajduje się w Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg (''Oldenburg, Mus. Naturkunde'').	+	Masa główna ({{Txt2Img\|Benthullen_(main_mass-Naturhistorica_157_1949).jpg\|main mass}}) znajduje się w ''Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg'' (''Oldenburg, Mus. Naturkunde'').<ref>więcej zdjęć okazu znajduje się na portalu Wikimedia</ref>
		+
		+	=== Źródła ===
		+
		+	* '''Hartung (1949)'''
		+	:{\| style="width:800px"
		+	\|[[Image:Benthullen_(Hartung-Naturhistorica_157_1949).jpg\|200px\|thumb\|left\|Hartung (1949)]]
		+	\|
		+	\|}

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==
Linia 55:		Linia 64:
	Za Koblitz MetBase: „''The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the [[Oldenburg (1930)]] fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name.''”		Za Koblitz MetBase: „''The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the [[Oldenburg (1930)]] fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name.''”

-	W okolicy znalezienia okazu znajduje się wiele torfowisk/wrzosowisk: ''Benthullener Moor'', ''Böseler Moor'', ''Restmoor Dreesberg'' i ''Vehnemoor''.	+	W okolicy znalezienia okazu znajduje się wiele torfowisk/wrzosowisk: ''Benthullener Moor'', ''Böseler Moor'', ''Restmoor Dreesberg'' i ''Vehnemoor''.

	<br clear="all"/>		<br clear="all"/>

	== [[Bibliografia]] ==		== [[Bibliografia]] ==
		+
		+	* Bartoschewitz Rainer, (1989), '''Der Meteorit von [[Benthullen]]''', ''METEOR - Zeitschrift für Meteoritenkunde'', 2(14), 1989, s. 17-19.

	* {{Gehler (2015)}}		* {{Gehler (2015)}}
Linia 66:		Linia 77:

	* {{Koblitz MetBase}}		* {{Koblitz MetBase}}
		+
		+	* Ramdohr Paul, El Goresy Ahmed, (1974), '''Characteristic features observed in the meteorites Beverbruch and [[Benthullen]], [[Oldenburg (1930)\|Oldenburg]]/Germany''', ''Meteoritics & Planetary Science'', vol. 9(4), 1974, s. 397-398. Plik {{!doi\|10.1111/j.1945-5100.1974.tb01199.x}}.

	* +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), '''Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg''', ''Oldenburger Jahrbuch'', 98, 1998, s. 215-219. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/173083 PDF].		* +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), '''Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg''', ''Oldenburger Jahrbuch'', 98, 1998, s. 215-219. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/173083 PDF].

Szablon:Gehler (2015)

2026-10-04T10:56:31Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:56, 4 paź 2026
(Nie pokazano 1 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 1:		Linia 1:
-	+Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), '''Die Meteorite Niedersachsens''', ''Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover'', 157, 2015, s. 7-100.<ref>meteoryty Dolnej Saksonii</ref> Plik [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf PDF].<noinclude>	+	+Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), '''Die Meteorite Niedersachsens''', ''Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover'', 157, 2015, s. 7-100.<ref>meteoryty Dolnej Saksonii (''Niedersachsen''): [[Benthullen]], Braunschweig, Bremervörde, Emsland, Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), [[Oldenburg (1930)]], Stolzenau</ref> Plik [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf PDF].<noinclude>
	{{Przypisy\|ncol=1}}		{{Przypisy\|ncol=1}}
	[[Category:Bibliografia (szablony)\|{{PAGENAME}}]]		[[Category:Bibliografia (szablony)\|{{PAGENAME}}]]
	</noinclude>		</noinclude>

Oldenburg (1930)

2026-10-04T10:39:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:39, 4 paź 2026
Linia 1:		Linia 1:
	{{Strona w budowie}}		{{Strona w budowie}}
		+
		+	== Lokalizacja ==
		+
		+	{{GEFrame-begin}}
		+	{{GEMap
		+	\| htmlFileMap = wiki-Benthullen.htm
		+	\| kml1 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Germany-MM.kml
		+	\| kmlfit = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Benthullen-fit.kml
		+	\| lat = 53.04
		+	\| lon = 8.11
		+	\| zoom = 8
		+	\| type = roadmap
		+	}}
		+	{{GEIcon-PointRed}}
		+	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg
		+
		+	[L] miejsce znalezienia meteorytu [[Benthullen]]
		+	{{GEFrame-end}}
		+
		+	<br clear="all"/>
		+
		+	== [[Bibliografia]] ==
		+
		+	* {{Gehler (2015)}}
		+
		+	* {{Koblitz MetBase}}
		+
		+	{{Koblitz References\|1=A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation, J.Schlüter and J.Koblitz, Oldenburger Jahrb., 1998, 98, p.215. The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the Oldenburg (1930) fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.69. Description and analysis (olivine Fa24.9), shows light-dark structure, heavily shocked and heated portions with vein-like break-meltings containing completely molten FeS, metal and even olivine in large quantities, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397. Terrestrial age less than 200 years indicated by Ar-39 measurements, J.T.Wasson, Meteorites, Springer Verlag, Berlin, 1974, p.132. Cosmogenic radionuclide data, S.Merchel, Ph.D. dissertation, Universität Köln, 1998. Description, classification and mineralogy; a partially shock-darkened L6 chondrite; not paired with the Oldenburg (1930) fall, J.Schlüter and J.Koblitz, [loc. cit.].}}
		+	{{Przypisy}}
		+
		+	== Zobacz również ==
		+
		+	* meteoryt [[Benthullen]]
		+
		+	== Linki zewnętrzne ==
		+
		+	* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – meteoryt [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=18009 Oldenburg (1930)]
		+	* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=18009 Oldenburg (1930)]
		+
		+	* Wikipedia (DE) –
		+
		+	[[Category:Poza granicami Polski]]
	[[Category:Niemcy]]		[[Category:Niemcy]]

Benthullen

2026-10-04T10:37:02Z

Lokalizacja:

← poprzednia wersja		Wersja z 10:37, 4 paź 2026
(Nie pokazano 5 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 12:		Linia 12:
	\| lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy		\| lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
	\| położenie = 53°03′N, 8°06′E		\| położenie = 53°03′N, 8°06′E
-	\| data = 1948 ~~lub 1951~~	+	\| data = 1944/45, 1948
	\| uwagi = pojedynczy okaz, 26×19×13 cm		\| uwagi = pojedynczy okaz, 26×19×13 cm
	\| typ = L6		\| typ = L6
Linia 20:		Linia 20:
	Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.		Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.

-	Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. ~~Problem w tym, że dokładny rok samego~~ znalezienia ~~nie~~ jest ~~pewny — podawane są różne~~ daty, ~~m.in.~~ 1948 ~~i 1951~~. ~~Dlatego również oficjalna~~ baza {{!MBD}} podaje „1951 or 1948”.	+	Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. Sam moment znalezienia Benthullen jest bardziej skomplikowany, niż sugerują popularne opisy – pojawiają się daty 1944/45, 1948, a Hartung w 1949 roku opisał już przede wszystkim identyfikację meteorytu. Oficjalna baza {{!MBD}} podaje „1951 or 1948”.

	Tak relacjonuje okoliczności znalezienia/zidentyfikowania okazu Hartung (1949):		Tak relacjonuje okoliczności znalezienia/zidentyfikowania okazu Hartung (1949):
Linia 27:		Linia 27:
	Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „''A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation.''”).		Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „''A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation.''”).

-	Badania jego wieku ziemskiego (''terrestrial age'') wskazujący, że meteoryt przebywał na Ziemi mniej niż około 120 lat!	+	;Badania jego wieku ziemskiego (''terrestrial age'') wskazujący, że meteoryt przebywał na Ziemi mniej niż około 120 lat!


	Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego {{Link-MBD\|code=72462\|name=Blaubeuren}} o masie 30,26 kg.		Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego {{Link-MBD\|code=72462\|name=Blaubeuren}} o masie 30,26 kg.

-	Masa główna (main mass) znajduje się w Oldenburg, Mus. Naturkunde.	+	Masa główna (main mass) znajduje się w Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg (''Oldenburg, Mus. Naturkunde'').

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==
Linia 38:		Linia 38:
	{{GEFrame-begin}}		{{GEFrame-begin}}
	{{GEMap		{{GEMap
-	\| htmlFileMap = wiki-~~Quedlinburg~~.htm	+	\| htmlFileMap = wiki-Benthullen.htm
	\| kml1 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Germany-MM.kml		\| kml1 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Germany-MM.kml
-	\| kmlfit = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-~~Quedlinburg~~-fit.kml	+	\| kmlfit = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Benthullen-fit.kml
-	\| lat = 53.05	+	\| lat = 53.04
-	\| lon = 8.1	+	\| lon = 8.11
-	\| zoom = 10	+	\| zoom = 8
-	\| type = ~~map~~	+	\| type = roadmap
	}}		}}
	{{GEIcon-PointRed}}		{{GEIcon-PointRed}}
-	(B) Benthullen	+	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg
		+	{{GEIcon-Water}}
		+	torfowiska: Benthullener Moor i Vehnemoor
		+
		+	[L] miejsce spadku meteorytu [[Oldenburg (1930)]]
	{{GEFrame-end}}		{{GEFrame-end}}
		+	Za Koblitz MetBase: „''The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the [[Oldenburg (1930)]] fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name.''”
		+
		+	W okolicy znalezienia okazu znajduje się wiele torfowisk/wrzosowisk: ''Benthullener Moor'', ''Böseler Moor'', ''Restmoor Dreesberg'' i ''Vehnemoor''.

	<br clear="all"/>		<br clear="all"/>
-

	== [[Bibliografia]] ==		== [[Bibliografia]] ==

-	* +Gehler ~~Alexander, Reich Mike,~~ (2015), '''Die Meteorite Niedersachsens''', ''Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover'', 157, 2015, s. 7-100.<ref>meteoryty Dolnej Saksonii</ref> Plik [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf PDF].	+	* {{Gehler (2015)}}

	* Hartung Wolfgang, (1949), '''Vom Himmel gefallen: Ein neuer Meteoritenfund''', ''Nordwest-Heimat'' (dodatek do ''Nordwest-Zeitung''), Oldenburg, 4 Juni 1949.		* Hartung Wolfgang, (1949), '''Vom Himmel gefallen: Ein neuer Meteoritenfund''', ''Nordwest-Heimat'' (dodatek do ''Nordwest-Zeitung''), Oldenburg, 4 Juni 1949.

	* {{Koblitz MetBase}}		* {{Koblitz MetBase}}
		+
		+	* +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), '''Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg''', ''Oldenburger Jahrbuch'', 98, 1998, s. 215-219. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/173083 PDF].

	{{Koblitz References\|1=A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation, J.Schlüter and J.Koblitz, Oldenburger Jahrb., 1998, 98, p.215. The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the Oldenburg (1930) fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.69. Description and analysis (olivine Fa24.9), shows light-dark structure, heavily shocked and heated portions with vein-like break-meltings containing completely molten FeS, metal and even olivine in large quantities, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397. Terrestrial age less than 200 years indicated by Ar-39 measurements, J.T.Wasson, Meteorites, Springer Verlag, Berlin, 1974, p.132. Cosmogenic radionuclide data, S.Merchel, Ph.D. dissertation, Universität Köln, 1998. Description, classification and mineralogy; a partially shock-darkened L6 chondrite; not paired with the Oldenburg (1930) fall, J.Schlüter and J.Koblitz, [loc. cit.].}}		{{Koblitz References\|1=A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation, J.Schlüter and J.Koblitz, Oldenburger Jahrb., 1998, 98, p.215. The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the Oldenburg (1930) fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.69. Description and analysis (olivine Fa24.9), shows light-dark structure, heavily shocked and heated portions with vein-like break-meltings containing completely molten FeS, metal and even olivine in large quantities, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397. Terrestrial age less than 200 years indicated by Ar-39 measurements, J.T.Wasson, Meteorites, Springer Verlag, Berlin, 1974, p.132. Cosmogenic radionuclide data, S.Merchel, Ph.D. dissertation, Universität Köln, 1998. Description, classification and mineralogy; a partially shock-darkened L6 chondrite; not paired with the Oldenburg (1930) fall, J.Schlüter and J.Koblitz, [loc. cit.].}}
	{{Przypisy}}		{{Przypisy}}
		+
		+	== Zobacz również ==
		+
		+	* meteoryt [[Oldenburg (1930)]]

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==
Linia 68:		Linia 80:
	* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – znalezisko [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=5025 Benthullen]		* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – znalezisko [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=5025 Benthullen]
	* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – znalezisko [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=5025 Benthullen]		* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – znalezisko [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=5025 Benthullen]
		+
		+	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen_(Meteorit) Benthullen (Meteorit)] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen Benthullen] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullener_Moor Benthullener Moor]
		+	* Wikimedia (DE) – [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Benthullen_meteorite Category:Benthullen meteorite]

	[[Category:Poza granicami Polski]]		[[Category:Poza granicami Polski]]
	[[Category:Niemcy]]		[[Category:Niemcy]]
		+	[[Category:Warto szukać]]