Benthullen

2026-10-04T19:38:57Z

Lokalizacja:

← poprzednia wersja		Wersja z 19:38, 4 paź 2026
(Nie pokazano 14 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 1:		Linia 1:
	{{Strona w budowie}}		{{Strona w budowie}}
		+	__NOTOC__
		+	{{VerifyLevel \|level=1i}}
		+	== Drugi co do wielości okaz niemieckiego meteorytu ==
		+	{{InfoboxMeteorite
		+	\| nazwa = Benthullen
		+	\| grafika = Benthullen_(main_mass-Naturhistorica_157_1949).jpg
		+	\| opis = Masa główna (źródło: [https://www.zobodat.at/pdf/Naturhistorica_157_0007-0099.pdf Gehler et al. 2015]; „''Oldenburger Hauptmasse des Meteoriten von Benthullen. Foto: Landesmuseum Natur und Mensch Oldenburg/N. Gerdes.''”)
		+	\| klasa = znalezisko
		+	\| mbclass = find
		+	\| metbull = 5025
		+	\| lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
		+	\| położenie = 53°03′N, 8°06′E
		+	\| data = 1944/45, 1948
		+	\| uwagi = pojedynczy okaz, 26×19×13 cm
		+	\| typ = L6
		+	\| masa = 17,25 kg
		+	\| cechy =
		+	}}
		+	Meteoryt znaleziono podczas wydobywania torfu na terenie torfowiska w Benthullen. Według relacji przekazanych geologowi Wolfgangowi Hartungowi, rolnik natrafił na duży, niezwykle ciężki kamień, który pozostawił później na stercie kamieni przy gospodarstwie.
		+
		+	Hartung zainteresował się nim i w maju 1949 roku rozpoznał jego pozaziemskie pochodzenie. Sam moment znalezienia Benthullen jest bardziej skomplikowany, niż sugerują popularne opisy – pojawiają się daty 1944/45, 1948, a Hartung w 1949 roku opisał już przede wszystkim identyfikację meteorytu. Oficjalna baza {{!MBD}} podaje „1951 or 1948”.
		+
		+	Tak relacjonuje okoliczności znalezienia/zidentyfikowania okazu Hartung (1949):
		+	:podczas prac terenowych w okolicach '''Benthullen''' dowiedział się od rolnika '''Johanna Müllera''' o niezwykle ciężkim kamieniu znalezionym przez sąsiada '''Martina Frahmanna'''; Frahmann natrafił na niego podczas kopania torfu; nad kamieniem widoczna była charakterystyczna przerwa/przebicie warstw torfu, jak gdyby obiekt wszedł w torf z góry, został on znaleziony na głębokości około 2 m na piasku pod torfem; Hartung od razu podejrzewał, że może to być meteoryt („''Ich hatte sofort Verdacht auf einen Meteor {{Wielokropek}}''”); pojechał do gospodarstwa i odnalazł kamień na stercie kamieni, dokąd został wcześniej odłożony; miał on wagę 17,25 kg i wymiary 26×19×13 cm; sądził wówczas, że może mieć do czynienia z kolejnym fragmentem meteorytu [[Oldenburg (1930)\|Oldenburg]], który spadł w 1930 roku.
		+
		+	Okaz był w stosunkowo dobrym stanie, a miejscami zachowała się nawet skorupa obtopieniowa. Wyjaśnieniem jest środowisko, w którym leżał – torfowisko, ograniczające dostęp tlenu i spowalniające utlenianie metalu (za Koblitz MetBase: „''A stone of 17.25 kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation.''”).
		+
		+	;Badania jego wieku ziemskiego (''terrestrial age'') wskazujący, że meteoryt przebywał na Ziemi mniej niż około 120 lat (Bartoschewitz 1989)!
		+
		+	;Kilka kilometrów na południe od miejsca znalezienia okazu Benthullen w 1930 roku spadł inny chondryt zwyczajny L6 [[Oldenburg (1930)]]! Badacze wykluczają jednak, by były to okazy z tego samego spadku (Ramdohr et al. 1974)!
		+
		+	Masa główna ({{Txt2Img\|Benthullen_(main_mass-Naturhistorica_157_1949).jpg\|main mass}}) znajduje się w ''Staatliches Museum für Naturkunde und Vorgeschichte, Oldenburg'' (''Oldenburg, Mus. Naturkunde'').<ref>więcej zdjęć okazu znajduje się na portalu Wikimedia</ref>
		+
		+	Benthullen jest drugim największym meteorytem kamiennym znalezionym w Niemczech, pierwszy jest znaleziony w 1989 roku (rozpoznany dopiero w 2020 roku) okaz chondrytu zwyczajnego H4-5 {{Link-MBD\|code=72462\|name=Blaubeuren}} o wadze 30,26 kg.
		+
		+	=== Źródła ===
		+
		+	* '''Hartung (1949)'''
		+	:{\| style="width:800px"
		+	\|[[Image:Benthullen_(Hartung-Naturhistorica_157_1949).jpg\|200px\|thumb\|left\|Hartung (1949)]]
		+	\|
		+	\|}
		+
		+	== Lokalizacja ==
		+
		+	{{GEFrame-begin}}
		+	{{GEMap
		+	\| htmlFileMap = wiki-Benthullen.htm
		+	\| kml1 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Germany-MM.kml
		+	\| kmlfit = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Benthullen-fit.kml
		+	\| lat = 53.04
		+	\| lon = 8.11
		+	\| zoom = 8
		+	\| type = roadmap
		+	}}
		+	{{GEIcon-PointRed}}
		+	(B) Benthullen, Bissel, Beverbruch, (O) Oldenburg
		+	{{GEIcon-Water}}
		+	torfowiska: ''Benthullener Moor'' i ''Vehnemoor''
		+
		+	[L] miejsce spadku meteorytu [[Oldenburg (1930)]]
		+	{{GEFrame-end}}
		+	Za Koblitz MetBase: „''The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the [[Oldenburg (1930)]] fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name.''”
		+
		+	W okolicy znalezienia okazu znajduje się wiele torfowisk/wrzosowisk: ''Benthullener Moor'', ''Böseler Moor'', ''Restmoor Dreesberg'' i ''Vehnemoor''.
		+
		+	<br clear="all"/>
		+
		+	== [[Bibliografia]] ==
		+
		+	* Bartoschewitz Rainer, (1989), '''Der Meteorit von [[Benthullen]]''', ''METEOR - Zeitschrift für Meteoritenkunde'', 2(14), 1989, s. 17-19.
		+
		+	* {{Gehler (2015)}}
		+
		+	* Hartung Wolfgang, (1949), '''Vom Himmel gefallen: Ein neuer Meteoritenfund''', ''Nordwest-Heimat'' (dodatek do ''Nordwest-Zeitung''), Oldenburg, 4 Juni 1949.
		+
		+	* {{Koblitz MetBase}}
		+
		+	* {{Ramdohr (1974)}}
		+
		+	* +Schlüter Jochen, Koblitz Jörn, (1998), '''Der Meteorit „Benthullen" im Staatlichen Museum für Naturkunde und Vorgeschichte Oldenburg''', ''Oldenburger Jahrbuch'', 98, 1998, s. 215-219. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/173083 PDF].
		+
		+	{{Koblitz References\|1=A stone of 17.25kg was found in a peat bog at a depth of 2 m in the year 1948 or 1949. The stone is partly crusted and in a good state of preservation, J.Schlüter and J.Koblitz, Oldenburger Jahrb., 1998, 98, p.215. The find site is about six km N of Bissel and Beverbruch, where the stones of the Oldenburg (1930) fall landed and so Benthullen is nearer the town of Oldenburg than the fall of that name, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.69. Description and analysis (olivine Fa24.9), shows light-dark structure, heavily shocked and heated portions with vein-like break-meltings containing completely molten FeS, metal and even olivine in large quantities, P.Ramdohr and A.El Goresy, Meteoritics, 1974, 9, p.397. Terrestrial age less than 200 years indicated by Ar-39 measurements, J.T.Wasson, Meteorites, Springer Verlag, Berlin, 1974, p.132. Cosmogenic radionuclide data, S.Merchel, Ph.D. dissertation, Universität Köln, 1998. Description, classification and mineralogy; a partially shock-darkened L6 chondrite; not paired with the Oldenburg (1930) fall, J.Schlüter and J.Koblitz, [loc. cit.].}}
		+	{{Przypisy}}
		+
		+	== Zobacz również ==
		+
		+	* meteoryt [[Oldenburg (1930)]]
		+
		+	== Linki zewnętrzne ==
		+
		+	* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – meteoryt [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=5025 Benthullen]
		+	* '''Encyclopedia of Meteorites ([http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/ EoM])''' – meteoryt [http://www.encyclopedia-of-meteorites.com/meteorite.aspx?id=5025 Benthullen]
		+
		+	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen_(Meteorit) Benthullen (Meteorit)] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullen Benthullen] {{SeparatorBull}} [https://de.wikipedia.org/wiki/Benthullener_Moor Benthullener Moor]
		+	* Wikimedia (DE) – [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Benthullen_meteorite Category:Benthullen meteorite]
		+
		+	[[Category:Poza granicami Polski]]
	[[Category:Niemcy]]		[[Category:Niemcy]]
		+	[[Category:Warto szukać]]

Wiki.Meteoritica.pl - Zmiany w linkowanych z „Plik:Benthullen (Hartung-Naturhistorica 157 1949).jpg” [pl]

Benthullen