Oldenburg (1930)

2026-10-12T20:43:18Z

Źródła:

← poprzednia wersja		Wersja z 20:43, 12 paź 2026
(Nie pokazano 10 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 1:		Linia 1:
-	~~{{Strona w budowie}}~~
	__NOTOC__		__NOTOC__
	{{VerifyLevel \|level=1i}}		{{VerifyLevel \|level=1i}}
Linia 12:		Linia 11:
	\| lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy		\| lokalizacja = Dolna Saksonia, okolice Wardenburga/Oldenburga, Niemcy
	\| położenie = 52°57′N, 8°10′E		\| położenie = 52°57′N, 8°10′E
-	\| data = 10 września 1930, 14:15	+	\| data = 10 września 1930, 14:15, środa
-	\| uwagi = dwa okazy (4,84 i 11,73 kg)	+	\| uwagi = dwa okazy ('''Bissel''' 4,84 i '''Beverbruch''' 11,73 kg)
	\| typ = chondryt zwyczajny, L6		\| typ = chondryt zwyczajny, L6
	\| masa = 16,57 kg		\| masa = 16,57 kg
Linia 19:		Linia 18:
	\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''; Bissel		\| synonimy = w NHM Cat: '''Beverbruch''', '''Beverbrück'''; Bissel
	}}		}}
-	10 września 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:	+	10 września (środa) 1930 roku o godzinie 14:15 mieszkańcy okolic '''Oldenburga''' usłyszeli potężny huk, a następnie świst i drugi wybuch. Meteoroid rozpadł się w atmosferze na co najmniej dwa fragmenty. Dwa największe fragmenty spadły w odległości około 4,4 km od siebie:
	* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,		* okaz '''Bissel''' – 4,84 kg,
	* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.		* okaz '''Beverbruch''' – 11,73 kg.
Linia 54:		Linia 53:
	! Zbiór !! waga fragmentów<br />(Koblitz MetBase) !! uwagi		! Zbiór !! waga fragmentów<br />(Koblitz MetBase) !! uwagi
	\|-		\|-
-	\| in private possession \|\| 11.7 kg \|\| 'Beverbruch'	+	\| in private possession \|\| 11.7 kg \|\| okaz 'Beverbruch'
	\|-		\|-
-	\| Cloppenburg, Mus. \|\| 4.84 kg \|\| ['Bissel']; '''zaginął!'''	+	\| Cloppenburg, Mus. \|\| 4.84 kg \|\| okaz ['Bissel']; '''zaginął!'''
	\|-		\|-
	\| Heidelberg, Max-Planck-Inst. \|\| 23.4 g \|\| ['Oldenburg']		\| Heidelberg, Max-Planck-Inst. \|\| 23.4 g \|\| ['Oldenburg']
Linia 69:		Linia 68:
	== Wiersz o spadku?! ==		== Wiersz o spadku?! ==

-	O spadku meteorytu Oldenburg (1930) powstał wiersz satyryczny?! Jego autorem był Hans Sander (1895-1968) z Westerstede, który opublikował utwór pod pseudonimem „Loki” w czasopiśmie „''Der Ammerländer''” (Gehler et al. 2015). Wiersz zaczyna się:	+	O spadku meteorytu Oldenburg (1930) powstał wiersz satyryczny?! Jego autorem był Hans Sander (1895-1968) z Westerstede, który opublikował utwór pod pseudonimem „Loki” w czasopiśmie „''Der Ammerländer''” (Gehler et al. 2015). Wiersz zaczyna się:
	:Geruhig war mit seinen Schafen		:Geruhig war mit seinen Schafen
	:Der Schäfer Bley beim Mittagsschlafen,		:Der Schäfer Bley beim Mittagsschlafen,
Linia 77:		Linia 76:
	:Ein Meteor vom Weltenraum –		:Ein Meteor vom Weltenraum –
	:{{Wielokropek}}		:{{Wielokropek}}
-	opisujący upadek meteorytu przy pasterzu Klemensie Bleyu. Autor wykorzystuje m.in. motyw przestraszonych owiec i wyrzuconej ziemi. 😊	+	opisujący upadek meteorytu przy pasterzu Klemensie Bleyu. Autor wykorzystuje m.in. motyw przestraszonych owiec i wyrzuconej ziemi. 😊

-	Najciekawsze jest zakończenie: wydarzenie meteorowe zostaje zestawione z wyborami do Reichstagu z 14 września 1930 roku:	+	Najciekawsze jest zakończenie: wydarzenie meteorowe zostaje zestawione z wyborami do Reichstagu z 14 września 1930 roku:
	:{{Wielokropek}}		:{{Wielokropek}}
	:Ob ähnliches wohl auch der Fall		:Ob ähnliches wohl auch der Fall
Linia 86:		Linia 85:
	:Auch so ein „Schlag war in’s Kontor“?		:Auch so ein „Schlag war in’s Kontor“?
	co pozwala datować utwór na wrzesień 1930 roku, bezpośrednio po wyborach. Ciekawostka!		co pozwala datować utwór na wrzesień 1930 roku, bezpośrednio po wyborach. Ciekawostka!
		+
		+	== Źródła ==
		+
		+	Lokalna gazeta z 12 września (''odczyt i tłumaczenie [[OpenAI\|ChatGPT]]''):
		+	{{AQuote-begin \|max-width=1000px}}
		+	[[Image:Oldenburg_(1930)_(lokalzeitung_1930).jpg\|thumb\|right\|200px\|]]
		+	'''Zadziwiający spadek meteorytu''' ('''''Auffallender Niedergang eines Meteorsteines''''')<br>
		+	''Cloppenburger Nachrichten'', piątek, 12 września 1930 r.
		+
		+	''')!( Beverbruch–Nikolausdorf''', 11 września
		+
		+	W środę, w pierwszych godzinach popołudniowych, spadł tutaj i został odnaleziony większy meteoryt. Najbliższym świadkiem zdarzenia był parobek Clemens Blen, pasterz pracujący u Joh. Bohmanna. Wypasał on owce na łąkach w Beverbruch, na północ od gospodarstwa Wirt Mener, po lewej stronie szosy prowadzącej w kierunku Oldenburga.
		+	Gdy po około trzech kwadransach położył się przy owcach, aby odpocząć, usłyszał nagle hałas, który przypominał mu warkot sterowca lub samolotu, ale musiał dochodzić z bardzo bliska. Nagle poczuł potężne wstrząśnięcie. Nie usłyszał tak bardzo huku, jak raczej głuchy, niezwykle silny odgłos uderzenia. Ziemia gwałtownie zadrżała, a on zobaczył, jak grunt wystrzelił w górę i twarda trawa, która tam rosła, zawirowała wokół niego. Przerażone owce rozbiegły się na wszystkie strony.
		+	Jak opowiada Blen, początkowo był jak oszołomiony i w ogóle nie potrafił wyjaśnić tego, co się wydarzyło. Kiedy powoli się podniósł i rozejrzał, zauważył kilka metrów przed sobą miejsce, w którym ziemia została wyrzucona w górę. Podszedł tam i znalazł głęboki, pionowy otwór. Przyszło mu do głowy, że musiało to być coś innego niż zwykłe „uderzenie pioruna”. Udał się więc na pobliską szosę, przy której stał samotny dom.
		+	Nieliczni mieszkańcy, zwłaszcza dzieci przebywające w okolicy, również opowiadali o tym zdarzeniu. Wspominały, że widziały, jak owce zachowywały się niespokojnie i rozbiegały na wszystkie strony. Pasterz przyniósł łopatę i wrócił na miejsce. Ostrożnie zaczął rozkopywać ziemię z jednej strony. Na głębokości około 1¾ metra, jeszcze w wilgotnym gruncie, znalazł kamień. Z niemałym trudem wydobył z ziemi dość duży okaz.
		+	Jak opowiada pasterz, kamień wyglądał jak coś, co spadło z nieba. Według jego relacji na miejscu wypasu znajdował się w odległości około 10-15 metrów od zagrody dla owiec.
		+	Owce, które chwilę wcześniej stały dokładnie w tym miejscu, znajdowały się w odległości 20–30 metrów od miejsca uderzenia. Otwór w ziemi, według świadków i tego, co nadal można było zaobserwować, był uderzająco pionowy, o średnicy około 60 centymetrów.
		+	Kamień, ważący około 25 funtów, miał zaokrąglony kształt, przypominający stopioną bryłę. Miał jednak dwie spłaszczone, szorstkie powierzchnie o ostrych krawędziach, co mogło wskazywać na rozłupanie. Był twardy i ciężki, ciemnoszarej barwy. Powierzchnie pęknięć miały również jaśniejsze odcienie, przypominające kwarc i granit, a ostre krawędzie wykazywały metaliczny połysk podobny do żelaza.
		+
		+	Inni świadkowie z dalszej okolicy również zauważyli to zdarzenie, przede wszystkim słyszeli przez około pół minuty świst lub szum. Kilka osób zgodnie twierdziło, że przed tym odgłosem słyszało dwa lub trzy grzmoty. Niektóre osoby pracujące nad rzeką Lethe, na wschód od tego miejsca, utrzymywały, że widziały kamień w powietrzu. Co dziwne, nikt — przynajmniej według dotychczasowych relacji — nie widział świecącego obiektu, choć większe meteory bywają wyraźnie widoczne nawet w dzień.
		+
		+	Kamień spadł około godziny 14:15. Przypuszczenie, że meteor rozpadł się wcześniej w powietrzu, znajduje teraz potwierdzenie. Jak opowiadano już wcześniej, w sąsiedniej miejscowości Bissel, około 5 kilometrów na południowy wschód od pierwszego miejsca znalezienia, odnaleziono kamień mniej więcej tej samej wielkości. Podobno w chwili znalezienia był jeszcze ciepły. Kamień znaleziony tutaj był już natomiast zimny podczas wykopywania. Miano również wyczuwać od niego zapach siarki.
		+	Być może to niezwykłe zjawisko przyrodnicze zostało zauważone także w innych miejscach. Jak słyszymy, odgłos był słyszany również w Cloppenburgu i w powiecie Wildeshausen. Kamień można obecnie oglądać w domu kupca Garde w Beverbruch.
		+	{{AQuote-end}}

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==
Linia 114:		Linia 137:

	'''W pracy Buttel-Reepen (1930) podano bardzo dokładny opis miejsc spadku fragmentów. [[Redakcja\|Udało się]] je zidentyfikować na {{Txt2Img\|Oldenburg_(1930)-MB3014(1900)-part.jpg\|mapie}}:'''		'''W pracy Buttel-Reepen (1930) podano bardzo dokładny opis miejsc spadku fragmentów. [[Redakcja\|Udało się]] je zidentyfikować na {{Txt2Img\|Oldenburg_(1930)-MB3014(1900)-part.jpg\|mapie}}:'''
-	:'''~~okaz~~ Bissel – 52°58'02"N, 08°09'07"E''',	+	:– okaz '''Bissel – 52°58'02"N, 08°09'07"E''' (na gruncie należącym do rolnika Ioh. Heinr. Cordinga w Bissel, obręb (''Flur'') 7 III, parcela 2592/22, artykuł 238),
-	:'''~~okaz~~ Beverbruch – 52°59'33"N, 08°06'05"E'''.	+	:– okaz '''Beverbruch – 52°59'33"N, 08°06'05"E''' (na terenie wrzosowiska należącym do rolnika Ioh. Bernh. Vornhagen w Beverbruch, obręb 1 III, parcela 27, artykuł 277).


Linia 131:		Linia 154:


-	Okaz '''Bissel''':{{OCR-mistake\|}}	+	Okaz '''Bissel''' (Buttel-Reepen 1930):{{OCR-mistake\|}}
	{{AQuote-begin \|max-width=1000px}}		{{AQuote-begin \|max-width=1000px}}
	'''„Stein Bissel.“'''		'''„Stein Bissel.“'''
Linia 148:		Linia 171:
	Co więcej, Buttel-Reepen (1930) prostuje wcześniejsze opisy: miejsce nie było właściwie torfowiskiem. Był to teren wrzosowiskowy, pod około 10-centymetrową warstwą ciemniejszej gleby znajdowało się około 50 cm żelazistego piasku.		Co więcej, Buttel-Reepen (1930) prostuje wcześniejsze opisy: miejsce nie było właściwie torfowiskiem. Był to teren wrzosowiskowy, pod około 10-centymetrową warstwą ciemniejszej gleby znajdowało się około 50 cm żelazistego piasku.

-	Okaz '''Beverbruch''':{{OCR-mistake\|}}	+	Okaz '''Beverbruch''' (Buttel-Reepen 1930):{{OCR-mistake\|}}
	{{AQuote-begin \|max-width=1000px}}		{{AQuote-begin \|max-width=1000px}}
	'''„Stein Beverbruch.“'''		'''„Stein Beverbruch.“'''
Linia 204:		Linia 227:

	* +von Buttel-Reepen Hugo Berthold, (1930), '''Der [[Oldenburg (1930)\|Oldenburger]] Meteoritenfall''', ''Oldenburger Jahrbuch des Vereins für Altertumskunde und Landesgeschichte'', 34, Oldenburg 1930, s. 101-117. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/152598 PDF].		* +von Buttel-Reepen Hugo Berthold, (1930), '''Der [[Oldenburg (1930)\|Oldenburger]] Meteoritenfall''', ''Oldenburger Jahrbuch des Vereins für Altertumskunde und Landesgeschichte'', 34, Oldenburg 1930, s. 101-117. Plik [https://digital.lb-oldenburg.de/ihd/periodical/titleinfo/152598 PDF].
		+
		+	* Faß Dirk, (2014), '''Verschollene Hälfte eines Himmelsgeschenks. Eine Hälfte dws Meteoriten [[Oldenburg (1930)\|„Oldenburg-Bissel”]] ist weterhin unauffindbar''', ''Sonntags Zeitung, Landkreis Oldenburg'', 14 Dezember 2014, s. 10. Plik {{Txt2Img\|Oldenburg_(1930)_(Faß_2014).jpg\|JPG}}.

	* {{Gehler (2015)}}		* {{Gehler (2015)}}
Linia 216:		Linia 241:
	== Zobacz również ==		== Zobacz również ==

-	* ~~meteoryt~~ [[Benthullen]]	+	* meteoryty: [[Benthullen]] {{Sb}} [[Emsland]]

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==

Wiki.Meteoritica.pl - Zmiany w linkowanych z „Plik:Oldenburg (1930) (Faß 2014).jpg” [pl]

Oldenburg (1930)