PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)

Piecki

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Przekierowano z PF120916)
Under construction icon-orange.svg
 Strona w budowie (Site under construction)
Jeszcze to chwilę potrwa (It will take a while)
1i


Bolid z 12 września 2016 roku – PF120916 „Piecki” z którego według Pracowni Komet i Meteorów, Polish Fireball Network (PKiM, PFN) mogły spaść meteoryty!

Ślady bolidu „Piecki” na nagraniu stacji PFN52 (źródło: CAMK)

Skytinel wchodzi do gry

Odnalezienie nowych meteorytów w Polsce dzięki detekcjom i obliczeniom sieci bolidowej Skytinel (SN)[1] potwierdziło skuteczność wykorzystywanych przez nią metod oraz rozbudziło nadzieje na odnalezienie okazów ze starszych spadków, zarejestrowanych m.in. przez Polską Sieć Bolidową (Polish Fireball Network, PFN).

Polska Sieć Bolidowa zanotowała kilkanaście prawdopodobnych spadków meteorytów na terenie Polski i za granicą, jednak nie odnaleziono dotychczas żadnego meteorytu w polu rozrzutu wyliczonym w tym projekcie. Jedyny meteoryt znaleziony po rejestracji bolidu przez PFN, to czeski meteoryt Žďár nad Sázavou, który został zarejestrowany w 2014 roku przez kamery stacji PFN40 oraz PFN38.


Jednym z najciekawszych bolidów zarejestrowanych przez PFN jest bolid PF120916 „Piecki”. 12 września 2016 roku o godz. 21:44:07 UT zarejestrowano nad północna-wschodnią Polską jasny (–9,2±0,5m)[2] bolid przemieszczający się z południa na północ. Jego przelot zarejestrowało 6 stacji bolidowych sieci Polish Fireball Network (PFN).

Na podstawie przeprowadzonych przez PFN obliczeń wyznaczono trajektorię i orbitę meteoroidu, a także przewidywany obszar spadku fragmentów, zlokalizowany na południe od miasta Reszel w woj. warmińsko-mazurskim (Olech et al. 2017). Pomimo intensywnych poszukiwań nie natrafiono na żaden fragment meteorytu w wyznaczonym obszarze. Było to tym bardziej zaskakujące, że według analiz PFN, całkowita masa spadku sięgała 10-15 kg, a prawdopodobne pole rozrzutu miało zaledwie 200 m szerokości!

W środowisku poszukiwaczy meteorytów ewentualny spadek z tego bolidu funkcjonuje pod nazwą – Reszel.

Weryfikacja i wyniki Skytinel

W kwietniu 2026 roku podczas XIV Konferencji Meteorytowej PTMet w Koluszkach Mateusz Żmija przedstawił krytyczną analizę wyników modelowania przez PFN spadku z bolidu PF120916.

W 2025 roku przeprowadzono ponowną analizę bolidu PF120916 na podstawie danych zebranych przez PFN, ale z wykorzystaniem metod stosowanych w sieci Skytinel. Porównanie wyników uzyskanych z wykorzystaniem metod stosowanych w PFN i SN wskazuje, że orbita bolidu PF120916 „Piecki” jest relatywnie zgodna w obu podejściach. Tymczasem dalsze analizy dynamiki spadku ujawniły rozbieżności między opracowaniami PFN i SN. Różnice te obejmują położenie końcowego punktu jasnej fazy lotu, przewidywaną masę fragmentów i obszar spadku.

Prognozowany obszar spadku masy głównej ma wymiary 0,3×3 km i znajduje się między miejscowościami Leginy i Kocibórz, około 750 m na wschód od obszaru PFN, głównie na terenach rolniczych i leśnych. Z kolei obszar spadku fragmentów od 10 do 250 g ma około 9 km długości i częściowo nachodzi na Jezioro Widryńskie. Całkowita długość wyznaczonych obszarów jest znaczna i ma związek z małym kątem wejścia meteoroidu w atmosferę oraz wysokim zakończeniem jasnej fazy lotu przez fragmenty, co dodatkowo sugeruje ich niewielką masę.

Wyniki uzyskane przez Mateusza Żmiję wymagają weryfikacji w terenie. Wyprawa poszukiwawcza wydaje się możliwa do zrealizowania, ponieważ nowy prawdopodobny obszar spadku ma zdecydowanie bardziej dogodne położenie niż podmokłe okolice jeziora Kławój, na które wskazywały symulacje PFN (Tymiński et al. 2018). W wyznaczonym na nowo obszarze znajduje się wiele pól uprawnych – odpowiednich od przeszukiwania z użyciem wykrywaczy metali, nawet 9 lat po spadku.

Dane bolidu PF120916 „Piecki” (Olech et al. 2017)

Historyczne wyniki PFN

Na bazie obserwacji wyznaczono orbitę i trajektorię meteoroidu w atmosferze. Meteoroid wszedł w atmosferę z prędkością 16,7±0,3 km/s. Zapłonął na wysokości 81,9±0,3 km. Największą jasność osiągnął na miejscowością Piecki (stąd nazwa bolidu PF120916 „Piecki”). Zgasł (wszedł w fazę terminalną) na wysokości 26,0±0,2 km przy prędkości 5,0±0,3 km/s. Tak mała prędkość końcowa pozwala przypuszczać, że do powierzchni ziemi mogło dotrzeć 10-15 kg fragmentów (początkową masę meteoroidu oszacowano na 50 kg).

Wyznaczono (PKiM, PFN) prawdopodobny rejon spadku znajdujący się niespełna 4 km na południe od miejscowości Reszel na pojezierzu Warmińsko-Mazurskim. Przewidywany obszar spadku ma 4,0×0,2 km. Od połowy września do początków listopada członkowie Sekcji Meteorytowej PKiM prowadzili na terenie potencjalnego spadku intensywne poszukiwania. Jak na razie bez powodzenia, ale poszukiwania mają być kontynuowane.[3] Według informacji zamieszczonej w Internecie najbardziej prawdopodobne miejsce spadku największych fragmentów (5 kg!) wypada niestety w jeziorze Kławój i otaczającym go trudno dostępnym terenie.


Informacja o bolidzie, prawdopodobnym spadku i zgłoszonej publikacji na portalu astropolis.pl (autor: Arek; data postu: 30-01-2017, 17:09):

«

Miło mi poinformować o kolejnym sukcesie Polskiej Sieci Bolidowej. Mamy największy spadek w historii projektu. Poniżej notka. Dołączam zdjęcie bolidu ze stacji Stary Sielc (operator M. Stolarz) i pierwszą stronę publikacji.
Arek

Bolid Piecki i spadek meteorytu na Warmii.

Kwadrans przed północą czasu lokalnego, w nocy z 12 na 13 września 2016 roku, niebo nad Warmią i Mazurami rozświetlił meteor o jasności porównywalnej z Księżycem w kwadrze. Bolid (bo tak właśnie astronomowie nazywają jasne meteory) był bardzo wolny i przemieszczał się z południa na północ.

Zjawisko to zostało zarejestrowane przez kamery aż sześciu stacji Polskiej Sieci Bolidowej (ang. Polish Fireball Network - PFN). PFN to projekt realizowany przez Pracownię Komet i Meteorów (PKiM) i Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN w Warszawie, a jego głównym zadaniem jest rejestracja jasnych meteorów nad terytorium naszego kraju, określanie ich trajektorii w atmosferze, orbit w przestrzeni kosmicznej oraz miejsc potencjalnych spadków meteorytów.

Bolid z 12 września 2016 roku, który uzyskał nazwę PF120916 Piecki, bo właśnie nad tą miejscowością osiągnął maksimum swojego blasku, od razu zwrócił uwagę astronomów. Największe szanse na spadek meteorytu, a przez to dostarczenie na ziemię cennej naukowo materii kosmicznej, mają bolidy bardzo wolne, a obserwowany bolid należał właśnie do tej kategorii. Wszedł on w atmosferę na wysokości prawie 82 km z prędkością niespełna 17 km/s, a zakończył swój widoczny ślad na wysokości 26 km, przy prędkości wynoszącej tylko 5 km/s. Owa wartość jest wartością graniczną, poniżej której przestają zachodzić procesy ablacji odpowiedzialne za świecenie i niszczenie meteoroidu. Tak więc, gdy prędkość spada do wspomnianych 5 km/s, obiekt ma szanse przebić się przez atmosferę i dać spadek meteorytu. Tak było dokładnie w tym przypadku, a obliczenia pokazały, że do powierzchni gruntu miało szanse dotrzeć nawet 10-15 kilogramów kosmicznej materii z około 50 kg, które wtargnęło w naszą atmosferę. To największy spadek zarejestrowany w już 13-letniej historii PFN!

W momencie, gdy bolid przestaje świecić przestajemy go widzieć. W przypadku bolidu Piecki stało się to na wysokości 26 km. Dalszy lot jest możliwy do przewidzenia tylko na podstawie modelowania, które silnie zależy od stanu atmosfery, a w szczególności od wiatrów wiejących na różnych wysokościach. Na szczęście tej nocy wiatr wiał głównie w osi północ-południe, a więc w dokładnie takiej w jakiej poruszał się meteor. Dzięki temu obszar spadku meteorytu udało się wyznaczyć dość dokładnie. Ma on długość 4 kilometrów i szerokość około 200 metrów i znajduje się niespełna 4 km na południe od miejscowości Reszel.

Od drugiej połowy września do początku listopada w obszarze potencjalnego spadku trwały intensywne poszukiwania prowadzone przez członków Sekcji Meteorytowej PKiM. Prawie 20 osób przeszło tam ponad 1200 kilometrów, niestety meteorytu nie udało się znaleźć. Najbardziej prawdopodobne miejsce spadku fragmentów o masie około 5 kilogramów (a więc takich jakie miały największe szanse dotarcia do gruntu) wypadło niestety w jeziorze Kławój lub w otaczającym je podmokłym i trudno dostępnym terenie. Mimo tego, kolejne wyprawy poszukiwawcze są planowane na wiosnę, gdy pogoda poprawi się na tyle, żeby umożliwić dłuższe poszukiwania przy pomocy specjalnych wykrywaczy meteorytów. Znalezienie meteorytu to ogromna szansa na zbadanie materii, która może pamiętać początki Układu Słonecznego.

Zaprezentowane powyżej wyniki zostały opisane w pracy pt. "PF120916 Piecki fireball and Reszel meteorite fall", która została zaakceptowana właśnie do druku w recenzowanym czasopiśmie naukowym "Contributions of the Astronomical Observatory Skalnaté Pleso". Autorami publikacji są: A. Olech. P. Żołądek, Z. Tymiński, M. Stolarz, M. Wiśniewski, M. Bęben, T. Lewandowski, K. Polak, A. Raj i P. Zaręba.

»


Tej samej treści informację zamieściło również Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN na swoim profilu na Facebook'u.


Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(P) Piecki, (R) Reszel

Jezioro Kławój

Tory bolidu i prawdopodobne obszary spadku fragmentów według obliczeń PFN i Skytinel

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Według modelu PFN prawdopodobne największe fragmenty spadły do jeziora Kławój. Według modeli Skytinel masa główna spadła około 1 km na wschód od jeziora Kławój.

Redakcja portalu życzy powodzenia w poszukiwaniach.


Mapy

Figure 6: The computed impact area of Reszel meteorite caused by PF120916 Piecki fireball. The impact points for 15, 5 and 2 kg meteorites and trajectory axis are also shown. The area searched by our expeditions is marked by tilted stripes (Olech et al. 2017)


Galerie

Wyniki nowych symulacji (Żmija et al. 2026)

Ślady bolidu „Piecki” na nagraniach stacji Polish Fireball Network (PFN)

Trajektoria atmosferyczna meteoroidu związanego z bolidem PF120916 „Piecki” – rzut na powierzchnię Ziemi. Kolor żółty – wariant Skytinel (SN)[1], kolor biały – wariant PFN. Trajektoria PFN jest przesunięta na zachód o około 1 km względem trajektorii SN

Wyznaczony przez Skytinel obszar spadku masy głównej (po lewej) i mniejszych meteorytów (po prawej) w okolicach Reszla


Bibliografia

  • Maciejewski Maciej, (2017), Bolid Piecki PF120916 i meteoryt Reszel, Urania-Postępy Astronomii, 3, 2017, s. 52-53. Plik PDF.
  • Olech Arkadiusz, Żołądek Przemysław, Tymiński Zbigniew, Stolarz Marcin, Wiśniewski Michał, Bęben M., Lewandowski T., Polak K., Raj A., Zaręba Paweł, (2017), PF120916 Piecki fireball and Reszel meteorite fall, Contributions of the Astronomical Observatory Skalnaté Pleso, 47, 2017, s. 19-28. Plik PDF; plik arXiv.
  • Tymiński Zbigniew, Żołądek Przemysław, Wiśniewski Mariusz, Stolarz Marcin, Jaśkiewicz Artur, Myszkiewicz Maciej, Gawroński Marcin P., Suchodolski Tomasz, Polakowski Krzysztof, Zaręba Paweł, Olech Arkadiusz, PFN, (2018), Raport z poszukiwań meteorytów w ramach PFN w sezonie 2016/2017 (Report on meteorite field search within PFN in 2016/2017 season), Acta Soc. Metheor. Polon., 9, 2018, s. 158-163. Plik ASMP.
  • Tymiński Zbigniew, Żołądek Przemysław, Wiśniewski Mariusz, Stolarz Marcin, Polakowski Krzysztof, Myszkiewicz Maciej, Zaręba Paweł, Gawroński Marcin P., Suchodolski Tomasz, Olech Arkadiusz, PFN, (2019), 15 lat obserwacji – wybrane spadki meteorytów rejestrowane w PFN w latach 2004–2019 (15 years of observation – selected meteorite falls registered in the PFN in 2004–2019), Acta Soc. Metheor. Polon., 10, 2019, s. 160-167.[4] Plik ASMP.
  • Żmija Mateusz, Tymiński Zbigniew, Stolarz Marcin, Zaręba Paweł, Lewandowski Tomasz, Jaśkiewicz Artur, (2026), Spadek meteorytów pod Reszlem – ponowna analiza po 9 latach (Meteorite fall near Reszel – reanalysis after 9 years), Acta Soc. Metheor. Polon., 17, 2026, s. 228-236.[5] Plik doi; plik ASMP.

Przypisy

  1. ^ a b Skytinel — dynamicznie rozwijająca się sieć stacji bolidowych Skytinel; projekt zainicjowany wiosną 2024 roku i prowadzony przez Mateusza Żmiję; rozmieszczone na terenie Polski ponad 50 stacji z kamerami all-sky i kierunkowymi (stan: marzec 2026 r.), rejestruje jasne meteory i bolidy; sieć ma już swoje sukcesy: obserwacja bolidu z którego spadł meteoryt Haag i rokujący bolid SN20241025 (Grzebsk).
    • W lutym 2025 roku znaleziono okazy meteorytu Drelów spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250218!
    • W sierpniu 2025 roku znaleziono fragmenty meteorytu Poświętno spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250724!
    • W kwietniu 2026 roku znaleziono okaz meteorytu Zadzim spadły z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20260417!
  2. ^ taką jasność ma Księżyc w pierwszej/trzeciej kwadrze; patrz → bolid Kowiesy
  3. ^ wg informacji z portalu astropolis.pl „Prawie 20 osób przeszło tam ponad 1200 kilometrów”
  4. ^ wyniki obserwacji i poszukiwań meteorytów z bolidów: Ciechanów (PF131010), Grudziądz (PF020313), Kędzierzyn-Koźle (PF070914), Kowiesy (PF310713), Łaskarzew (EN200204), Piecki (PF120916), Stanisławów (PF310515)
  5. ^ nowe, krytyczne opracowanie spadkowego bolidu

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Źródło „http://wiki.meteoritica.pl/index.php5/Piecki”
Osobiste