(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)
Bobulińce
Z Wiki.Meteoritica.pl
Kolejny zaginiony okaz
-detal.jpg)
Informacja prasowa z początku XX wieku o znajdującym się w zbiorach „Muzeum Podolskiego” w Tarnopolu (Ukraina) dużym okazie meteorytu, podobno znalezionym przed 1913 rokiem (prawdopodobnie w 1909 roku; Duda 2010) we wsi Bobulińce (ukr. Бобулинці) na Podolu.
Intrygująca informacja w tygodniku „Świat” z 1913 roku (za portalem 100 lat temu.pl; fragment; wyróżnienia w tekście Redakcja):
Muzeum Podolskie w Tarnopolu
(…) Są tu rzeczy rzadkie, jak monety ruskie, bite przez Kazimierza Wielkiego (wykopane pod Tarnopolem), jak litewskie monety z czasów pogańskich. Zbiory przyrodnicze odnoszą się wyłącznie do Podola, a najszacowniejszym okazem jest tu meteoryt, wagi 1916 gramów, znaleziony we wsi Bobulińce na Podolu przed kilku laty.
„Muzeum Podolskie” mieściło się w gmachu ówczesnego Towarzystwa Szkół Ludowych (T.L.S.) przy ulicy ks. Stepana Kaczały 2.[1] Jego zbiory zostały rozgrabione przez Rosjan w 1915 roku.[2]
Szczegółowy opis zbioru i znajdującego się w nim meteorytu znajduje się w wydanym w 1913 roku „Przewodnik po Muzeum Podolskiem T. S. L. w Tarnopolu r. 1912” (uzupełnienia w tekście Redakcja):
(…) Najpiękniejszym okazem działu przyrodniczego jest niewątpliwie meteoryt wagi 1916 gramów, znaleziony we wsi Bobulińce na Podolu [с.Бобулинці на Поділлі] w r. 1909, który spadł tam nie wątpliwie tego roku w sierpniu (L. inw. 343). Ofiarował go muzeum P. Paweł Dumanowski [Павло Думановський]. Jedno miejsce kulistego meteorytu lekko nadszlifowane okazuje, że składa się z żelaza na którem przy polaniu kwasem występują figury geometryczne. Bardzo wybitnie odcina się także od reszty wnętrza ciemniej zabarwiona kora. Na powierzchni zewnętrznej meteorytu widać charakterystyczne nierówności. Okaz spoczywa w muzeum w osobnej oszklonej gablotce.
Z zamieszczonego opisu wynika, że był to prawdopodobnie świeży (!) okaz meteorytu żelaznego na którym widać było, po potraktowaniu kwasem, figury Widmannstättena (!), ważył około 2 kg.
Z fotografii okazu wynika, że miał kształt kuli o średnicy około 8 cm (zakładając średni ciężar właściwy meteorytów żelaznych ~7,5 g/cm³). Stanowił on ozdobę zbioru geologicznego.
Źródła
Na ukraińskim portalu m.20minut.ua znajduje się informacja (wyróżnienia w tekście Redakcja):
Геологічна скарбниця краю (до 100-річчя Тернопільського краєзнавчого музею)
06 червня 2013
Читач написав на сайт:[3] Тернопільський край славиться своїми геологічними пам’ятками. Це і величезні карстові печери та лабіринти, рівних яким немає в Європі, і відкопаний неогеновий бар’єрний риф - Товтрова гряда, і всесвітньо визнаний каньйон Дністра, де відслонюється потужний комплекс осадових товщ від наймолодших - антропогенних і до найдавніших силурійських відкладів палеозойської ери, і надзвичайно рідкісні мінеральні утворення – скупчення кристалів піщанистого кальциту у сарматських відкладах Кременецьких гір. Не завжди є можливість поїхати кудись далеко, щоб побачити і оцінити красу свого краю. Для цього й існують музеї.
(…)
Найдавніші геологічні експонати, які надійшли в музей, датуються 1948 роком. Хоч доволі велика колекція геологічних памяток була і в першій експозиції музею. Про це свідчить путівник по музею від 1913 року.
Найкрасивішим зразком природничого відділу того часу був метеорит вагою близько 2 кг, знайдений у с.Бобулинці на Поділлі. Подарував його музеєві Павло Думановський. Він складався з металу, на якому при реакції з кислотою виступаликрасиві геометричні фігури.
На жаль, велика кількість експонатів, в тому числі і метеорит, були втрачені, адже наш край пережив війни та пограбування. Подальша доля перших геологічних експонатів музею залишилась невідомою.
(…)
Оксана Кульчицька старший науковий співробітник відділу природи Тернопільського краєзнавчого музею
Okaz znalazł w „с.Бобулинці на Поділлі” i przekazał do muzeum niejaki Павло Думановський. W czasie działań wojennych zbiory muzeum zostały rozgrabione, a dalsze losu meteorytu nie są znane.
W publikacji Duda (2010) znajduje się krótka wzmianka (po ukraińsku; wyróżnienia w tekście Redakcja):
Четверта зала представляла пам’ятки природи, колекції птахів, кістки та зуби мамонтів, знайдені на Поділлі, роги оленів і лосів, зразки дерев, рослин, мінералів і корисних копалин. Окрасою залу був метеорит вагою 1916 грамів, знайдений 1909 року в с. Бобулинці (повіт Бучач).
W Sprawozdaniu z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1912 (1913) jest informacja (s. 131) o okazach meteorytów w zbiorach Muzeum Podolskiego założonym przez koło TSL w Tarnopolu (wyróżnienia w tekście Redakcja):
(…) Czwartą salę wypełniają przeważnie zbiory przyrodnicze ze świata roślinnego i zwierzęcego i mapy, odnoszące się geografii Polski, kolekcye minerałów i bogactw kopalnych Galicyi, meteoryty i t. p. (…)
Za Wikipedią (wyróżnienia w tekście Redakcja):
Pod koniec XIX w. na obszarze dworskim znajdowała się karczma Zabawa. W 1901 działała gorzelnia Mojżesza Dawida Aschkenazego i Beniamina Kaufmanna. W 1909 we wsi odnaleziono meteoryt, który trafił do zbiorów Muzeum Podolskiego w Tarnopolu.
W czasie działań wojennych zbiory muzeum zostały rozgrabione przez Rosjan, a dalsze losu meteorytu nie są znane.
Nie znaleziono nic więcej o tym doniesieniu (okazie).
Lokalizacja
(B) Bobulińce
* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki
Wieś Bobulińce (ukr. Бобулинці; ros. Бобулинцы).
Galerie
.jpg) Niektóre przedmioty z muzeum T. S. L. w Tarnopolu, jako to szafa z starą porcelaną, kilim z fabryki P.Pauliny Mandlowej w Tarnopolu, stary bożniczy świecznik żydowski, zegar z czasów Kongresu, cecha tarnopolskiego cechu ślusarzy, kowali etc. z wieku 18., relikwiarz spiżowy staroruski w formie krzyża, drewniana łopata wykopana z głębi 2½ m. w torfowisku koło Berezowicy Wielkiej; urny, tacka starojapońska, makata jedwabna japońska z w. 17., meteoryt spadły we wsi Bobulice wagi 1918 gramów etc. (źródło: Album… 1911) |
.jpg) Zbiory Muzeum Podolskiego (źródło: „Świat” 1913) |
Bibliografia
- Album: Koło T.S.L. w Tarnopolu, (1911), Lwów: [s.n., ca 1911] (A. Hegedüs). Plik PDF.
- Дуда І.М. (Duda Ihor), (2010), Тернопіль. 1540—1944. Історико-краєзнавча хроніка (Tapnopol: 1540-1944), Tarnopol 2010, ss. 296 (s. 147). Plik PDF.
- Jast., (1913), Muzeum Podolskie w Tarnopolu, „Świat” Ilustrowany Magazyn Tygodniowy, nr 20 (17 maja 1913), s. 9-10. Plik bLib.
- Przewodnik po Muzeum Podolskiem T. S. L. w Tarnopolu r. 1912, (1913), Nakładem Koła T. S. L. w Tarnopolu. Z Drukarni Leona Wierzbickiego, 1913, ss. 15. Plik uLib.
- Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1912, Towarzystwo Szkoły Ludowej, Kraków 1913. Plik jLib.
Przypisy
Zobacz również
- meteoryt Krzadka (Krządka)
Linki zewnętrzne
- Portal 100 lat temu.pl – artykuł „Muzeum Podolskie w Tarnopolu”
- Portal m.20minut.ua – wpis Геологічна скарбниця краю (до 100-річчя Тернопільського краєзнавчого музею)
- Portal tarnopol.info
- woreczko.pl – Figury, struktury Widmanstättena (Widmanstätten pattern)
- Wikipedia – Bobulińce
- Wikipedia (UK) – Тернопільський краєзнавчий музей
