PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)


Wyszków

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
m
 
(Nie pokazano 8 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 1: Linia 1:
-
{{Strona w budowie}}
 
__NOTOC__
__NOTOC__
-
{{VerifyLevel|level=0i}}
+
{{VerifyLevel|level=1i}}
-
[[Grafika:Wyszków_(bc-2018-11-14).jpg|right|240px|thumb|Fragment katalogu (wersja: ''14 listopada 2018 r.'')]]
+
[[Grafika:Wyszków_(Kosiński_2019).jpg|right|280px|thumb|„Meteoryt” Wyszków (fot. Anna Grabowska)]]
-
Przeglądając katalog Rainera Bartoschewitza ([[:Szablon:GifhornBC|Bartoschewitz Meteorite Lab., Gifhorn]]) w poszukiwaniu informacji o polskich meteorytach, znajdujemy w nim informację o dwóch nieznanych wcześniej meteorytach: [[Wyszków]] i '''[[Uście Gorlickie]]'''. Oba nie są zgłoszone oraz brak o nich szczegółowych informacji.  
+
Przeglądając katalog Rainera Bartoschewitza ([[Szablon:GifhornBC|Bartoschewitz Meteorite Lab., Gifhorn]]) w poszukiwaniu informacji o polskich meteorytach, znajdujemy w nim informację o dwóch nieznanych wcześniej „meteorytach”: [[Wyszków]] i '''[[Uście Gorlickie]]'''. Oba nie są zgłoszone oraz brak o nich szczegółowych informacji. Dopiero w 2023 roku okaz z Wyszkowa trafił do laboratorium, gdzie rozstrzygnięto jego prawdziwą naturę (Tymiński et al. 2024).
-
Fragment katalogu meteorytów Bartoschewitza z opisem fragmentu meteorytu '''Wyszków''' (wersja katalogu z 14 listopada 2018 r.):
+
Fragment katalogu meteorytów Bartoschewitza z opisem fragmentu „meteorytu” '''Wyszków''' ({{Txt2Img|Wyszków_(bc-2018-11-14).jpg|wersja katalogu z 14 listopada 2018 r.}}):
:{| {{Koblitz Repository |min-width=640px|max-width=1000px}}
:{| {{Koblitz Repository |min-width=640px|max-width=1000px}}
! Name !! country !! *fall<br />find !! total weight<br />(kg) !! type !! BC-no. !! specimen !! BC-weight<br />(gms)
! Name !! country !! *fall<br />find !! total weight<br />(kg) !! type !! BC-no. !! specimen !! BC-weight<br />(gms)
|-
|-
-
| WYSZKOW&nbsp;§<ref>'''§''' – ozn. że meteoryt nie jest zarejestrowany w&nbsp;{{!MBD}}</ref> || Poland || 2011 || 0,00912 || L~5<ref>tak klasyfikowany typ meteorytu („z&nbsp;falką&nbsp;'''~'''”), np.: L~5, H~5, LL~6, oznacza w&nbsp;{{!MBD}}, że klasyfikacji dokonano mierząc podatność magnetyczną (ang. ''magnetic susceptibility''), stąd jest ona niepewna (patrz → {{Txt2Img|LogX-bilan.gif|wykres wartości podatności magnetycznej dla meteorytów i&nbsp;wybranych skał ziemskich}}); wiele okazów zgłoszonych w&nbsp;MBD przez Rainera Bartoschewitza ma właśnie takie oznaczenia!</ref> || 2500.1 || cut piece || 0,17
+
| WYSZKOW&nbsp;§<ref>'''§''' – u Bartoschewitza oznacza, że meteoryt nie jest zarejestrowany w&nbsp;{{!MBD}}</ref> || Poland || 2011 || 0,00912<ref>rzeczywista waga okazu to 54,02&nbsp;g (Kosiński 2019)</ref> || L~5<ref>tak klasyfikowany typ meteorytu („z&nbsp;falką&nbsp;'''~'''”), np.: L~5, H~5, LL~6, oznacza w&nbsp;{{!MBD}}, że klasyfikacji dokonano mierząc podatność magnetyczną (ang. ''magnetic susceptibility''), stąd jest ona niepewna (patrz → {{Txt2Img|LogX-bilan-syn-extended.jpg|wykres wartości podatności magnetycznej dla meteorytów i&nbsp;wybranych skał ziemskich}}); wiele okazów zgłoszonych w&nbsp;MBD przez Rainera Bartoschewitza ma właśnie takie oznaczenia!</ref> || 2500.1 || cut piece || 0,17
|}
|}
-
W kolekcji odcięty fragment chondrytu zwyczajnego typu L~5, pochodzący z&nbsp;okazu w&nbsp;wadze 9,12&nbsp;g.
+
:W kolekcji odcięty fragment chondrytu zwyczajnego typu L~5, pochodzący z&nbsp;okazu w&nbsp;wadze 9,12&nbsp;g (rzeczywista waga okazu to 54,02&nbsp;g, rozmiary 48×40×22&nbsp;mm (Kosiński 2019)).<ref>według Tymiński et al. (2024) okaz ważył 52,8&nbsp;g</ref>
-
;Co to za meteoryt?!
 
 +
'''Co to za „meteoryt”?!'''
-
<!-- Udało się już ustalić, że znalazcą tego okazu jest członek PTMet Krzysztof Matwiejczyk z&nbsp;Wyszkowa (''inf. prywatna''). -->
+
Zdjęcia okazu i jego przekroju znajdują się w publikacji Kosińskiego (2019), tam też więcej szczegółów o&nbsp;znalazcy i&nbsp;okazie. Za Kosiński (2019):
 +
{{BQuote-begin |max-width=800px}}
 +
W 2011 roku na terenie miasta Wyszkowa (woj. mazowieckie) w czasie prac terenowych prowadzonych w ramach badań środowiska naturalnego i&nbsp;kulturowego oraz mających na celu poszukiwanie ciekawych obiektów przyrodniczych, znaleziony został niewielki kamień. Okaz znajdował się ok.&nbsp;25&nbsp;cm pod powierzchnią terenu (pod roślinnością trawiastą),&nbsp;{{Wielokropek}}
 +
 
 +
{{Wielokropek}} Znalazca – Krzysztof Matwiejczyk – uznając, że okaz jest wart bliższego zainteresowania, zabrał go ze sobą. {{Wielokropek}} Na uzyskanej powierzchni ukazały się struktury pod wieloma względami podobne do chondrytów zwyczajnych typu H lub L z&nbsp;niewielkim fragmentem o&nbsp;innych cechach oraz kilkumilimetrowym „rodzynkiem” wyraźnie metalicznym (żelaznym).
 +
 
 +
Na pewien czas okaz znalazł miejsce na półce. Zdając sobie jednak sprawę z ewentualnej wartości znaleziska oraz rozumiejąc znaczenie prawdopodobnie nowego meteorytu dla polskiej meteorytyki znalazca bezskutecznie próbował zainteresować nim środowisko PTMet ([[Bibliografia/Konferencje i seminaria|w&nbsp;Olsztynie, w&nbsp;kwietniu 2013&nbsp;r.]]).
 +
 
 +
Pod koniec 2013 roku, podjęta została decyzja o odcięciu z&nbsp;okazu niewielkiego fragmentu (w&nbsp;miejscu wcześniej szlifowanym). Część tego fragmentu trafiła do znanego badacza meteorytów p.&nbsp;R.&nbsp;Bartoschewitz’a ('''''[[Szablon:GifhornBC|Bartoschewitz Meteorite Lab - Gifhorn]]'''''), ''nota bene'' członka PTMet. Odpowiedź potwierdzająca, że przesłany fragment pochodzi z&nbsp;meteorytu przyszła bardzo szybko – z&nbsp;propozycją dalszych badań, jednak znalazca uważał, że znaleziony okaz powinien być przebadany w&nbsp;Polsce. Ale z&nbsp;różnych powodów nie jest to tak proste jak by się wydawało.&nbsp;{{Wielokropek}}
 +
{{BQuote-end}}
 +
 
 +
W 2023 roku okaz trafił do laboratorium Narodowego Centrum Badań Jądrowych w Otwocku (NCBJ), gdzie wykonano szczegółowe analizy (Tymiński et&nbsp;al. 2024). W&nbsp;obserwacji mikroskopowej nie stwierdzono cech typowych dla chondrytów. Następnie wykonano pomiary spektrometrii promieniowania gamma na detektorze HPGe (ang. ''high-purity germanium'') na zawartość radionuklidów kosmogenicznych, nie rejestrując ich podwyższonej zawartości, co wskazało na ziemskie pochodzenie próbki. Dodatkowe badania przeprowadzono na Politechnice Warszawskiej z&nbsp;użyciem elektronowego mikroskopu skaningowego (SEM, ang. ''scanning electron microscope''). Analizując skład chemiczny techniką elektronów wstecznie rozproszonych (BSE, ang. ''backscattered electrons'') nie stwierdzono obecności niklu na poziomie oczekiwanym dla próbek kosmicznych. Wyniki wszystkich analiz nie potwierdziły hipotezy kosmicznego pochodzenia próbki z&nbsp;Wyszkowa.
 +
 
 +
'''Wszystko wskazuje na to, że jest to [[:Category:Pseudometeoryty|pseudometeoryt]].'''
 +
 
 +
== Galerie ==
 +
 
 +
<gallery caption="" widths="200px" heights="180px" perrow="3">
 +
File:Wyszków_(Kosiński_2019)-cu.jpg|Powierzchnia przecięcia, fragment
 +
File:Wyszków_(Tymiński_2024)-BSE.jpg|Za Tymiński et al. (2024): ''Zgład znaleziska „Wyszków” w obrazie BSE z zaznaczonymi punktami pomiarowymi (1-7); A – widok noduli metalicznej, B – widok matrycy okazu''
 +
File:Wyszków_(bc-2018-11-14).jpg|Fragment katalogu [[Szablon:GifhornBC|Bartoschewitz Meteorite Lab., Gifhorn]] (wersja: ''14&nbsp;listopada 2018&nbsp;r.'')
 +
</gallery>
 +
 
 +
== [[Bibliografia]] ==
 +
 
 +
* Kosiński Janusz W., (2019), '''Meteoryt [[Wyszków]] (''Wyszkow meteorite'')''', ''Acta Soc. Metheor. Polon.'', 10, 2019, s. 92-94. Plik {{Link-ASMP|bwmeta1.element.psjd-6d8ebaca-93a3-4aea-b61e-06a26a603c3b}}.
 +
 
 +
* {{Tymiński (2024, ASMP2)}}
{{Przypisy}}
{{Przypisy}}
Linia 29: Linia 55:
* {{GifhornBC}}
* {{GifhornBC}}
 +
 +
* Wikipedia – [https://pl.wikipedia.org/wiki/Skaningowy_mikroskop_elektronowy Skaningowy mikroskop elektronowy] {{SeparatorBull}} [https://pl.wikipedia.org/wiki/Spektrometria_promieniowania_gamma Spektrometria promieniowania gamma]
[[Category:Doniesienia]]
[[Category:Doniesienia]]
[[Category:Znaleziska]]
[[Category:Znaleziska]]
-
[[Category:Nie zgłoszone]]
 
[[Category:Wątpliwe]]
[[Category:Wątpliwe]]
 +
[[Category:Pseudometeoryty]]

Aktualna wersja na dzień 10:00, 27 kwi 2024

1i
„Meteoryt” Wyszków (fot. Anna Grabowska)

Przeglądając katalog Rainera Bartoschewitza (Bartoschewitz Meteorite Lab., Gifhorn) w poszukiwaniu informacji o polskich meteorytach, znajdujemy w nim informację o dwóch nieznanych wcześniej „meteorytach”: WyszkówUście Gorlickie. Oba nie są zgłoszone oraz brak o nich szczegółowych informacji. Dopiero w 2023 roku okaz z Wyszkowa trafił do laboratorium, gdzie rozstrzygnięto jego prawdziwą naturę (Tymiński et al. 2024).

Fragment katalogu meteorytów Bartoschewitza z opisem fragmentu „meteorytu” Wyszków (wersja katalogu z 14 listopada 2018 r.):

Name country *fall
find
total weight
(kg)
type BC-no. specimen BC-weight
(gms)
WYSZKOW §[1] Poland 2011 0,00912[2] L~5[3] 2500.1 cut piece 0,17
W kolekcji odcięty fragment chondrytu zwyczajnego typu L~5, pochodzący z okazu w wadze 9,12 g (rzeczywista waga okazu to 54,02 g, rozmiary 48×40×22 mm (Kosiński 2019)).[4]


Co to za „meteoryt”?!

Zdjęcia okazu i jego przekroju znajdują się w publikacji Kosińskiego (2019), tam też więcej szczegółów o znalazcy i okazie. Za Kosiński (2019):

«

W 2011 roku na terenie miasta Wyszkowa (woj. mazowieckie) w czasie prac terenowych prowadzonych w ramach badań środowiska naturalnego i kulturowego oraz mających na celu poszukiwanie ciekawych obiektów przyrodniczych, znaleziony został niewielki kamień. Okaz znajdował się ok. 25 cm pod powierzchnią terenu (pod roślinnością trawiastą), (…)

(…) Znalazca – Krzysztof Matwiejczyk – uznając, że okaz jest wart bliższego zainteresowania, zabrał go ze sobą. (…) Na uzyskanej powierzchni ukazały się struktury pod wieloma względami podobne do chondrytów zwyczajnych typu H lub L z niewielkim fragmentem o innych cechach oraz kilkumilimetrowym „rodzynkiem” wyraźnie metalicznym (żelaznym).

Na pewien czas okaz znalazł miejsce na półce. Zdając sobie jednak sprawę z ewentualnej wartości znaleziska oraz rozumiejąc znaczenie prawdopodobnie nowego meteorytu dla polskiej meteorytyki znalazca bezskutecznie próbował zainteresować nim środowisko PTMet (w Olsztynie, w kwietniu 2013 r.).

Pod koniec 2013 roku, podjęta została decyzja o odcięciu z okazu niewielkiego fragmentu (w miejscu wcześniej szlifowanym). Część tego fragmentu trafiła do znanego badacza meteorytów p. R. Bartoschewitz’a (Bartoschewitz Meteorite Lab - Gifhorn), nota bene członka PTMet. Odpowiedź potwierdzająca, że przesłany fragment pochodzi z meteorytu przyszła bardzo szybko – z propozycją dalszych badań, jednak znalazca uważał, że znaleziony okaz powinien być przebadany w Polsce. Ale z różnych powodów nie jest to tak proste jak by się wydawało. (…)

»


W 2023 roku okaz trafił do laboratorium Narodowego Centrum Badań Jądrowych w Otwocku (NCBJ), gdzie wykonano szczegółowe analizy (Tymiński et al. 2024). W obserwacji mikroskopowej nie stwierdzono cech typowych dla chondrytów. Następnie wykonano pomiary spektrometrii promieniowania gamma na detektorze HPGe (ang. high-purity germanium) na zawartość radionuklidów kosmogenicznych, nie rejestrując ich podwyższonej zawartości, co wskazało na ziemskie pochodzenie próbki. Dodatkowe badania przeprowadzono na Politechnice Warszawskiej z użyciem elektronowego mikroskopu skaningowego (SEM, ang. scanning electron microscope). Analizując skład chemiczny techniką elektronów wstecznie rozproszonych (BSE, ang. backscattered electrons) nie stwierdzono obecności niklu na poziomie oczekiwanym dla próbek kosmicznych. Wyniki wszystkich analiz nie potwierdziły hipotezy kosmicznego pochodzenia próbki z Wyszkowa.

Wszystko wskazuje na to, że jest to pseudometeoryt.

Galerie

Bibliografia

  • Kosiński Janusz W., (2019), Meteoryt Wyszków (Wyszkow meteorite), Acta Soc. Metheor. Polon., 10, 2019, s. 92-94. Plik ASMP.
  • Tymiński Zbigniew, Burakowska Agnieszka, Jaśkiewicz Artur, Tymińska Katarzyna, Stolarz Marcin, Kuć Michał, Marganiec-Gałązka Justyna, Czudek Marek, Saganowski Paweł, Iller Edward, Krzesińska Agata M., (2024), Badanie zawartości radionuklidów kosmogenicznych oraz składu mineralnego skał w celu weryfikacji ich pozaziemskiego pochodzenia (Investigation of the content of cosmogenic radionuclides and the mineral composition of rocks for verification of their extraterrestrial origin), Acta Soc. Metheor. Polon., 15, 2024, s. 142-153.[5] Plik ASMP.

Przypisy

  1. ^ § – u Bartoschewitza oznacza, że meteoryt nie jest zarejestrowany w Meteoritical Bulletin Database
  2. ^ rzeczywista waga okazu to 54,02 g (Kosiński 2019)
  3. ^ tak klasyfikowany typ meteorytu („z falką ~”), np.: L~5, H~5, LL~6, oznacza w Meteoritical Bulletin Database, że klasyfikacji dokonano mierząc podatność magnetyczną (ang. magnetic susceptibility), stąd jest ona niepewna (patrz → wykres wartości podatności magnetycznej dla meteorytów i wybranych skał ziemskich); wiele okazów zgłoszonych w MBD przez Rainera Bartoschewitza ma właśnie takie oznaczenia!
  4. ^ według Tymiński et al. (2024) okaz ważył 52,8 g
  5. ^ wyniki analiz meteorytów Łowicz, Ribbeck, znalezisk z Litwy i okolic Cerkiewnika oraz pseudometeorytu Wyszków

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Osobiste