PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)

Zadzim/Badania

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
m (→Wstępne oględziny i pomiary)
m (→Plan badań)
Linia 8: Linia 8:
* okaz na początek został wysłany do laboratorium na badanie kosmogenicznych izotopów (ang. ''cosmogenic isotopes'') – okaz trafił do laboratorium Narodowego Centrum Badań Jądrowych, NCBJ w Świerku (Zbigniew Tymiński, NCBJ);
* okaz na początek został wysłany do laboratorium na badanie kosmogenicznych izotopów (ang. ''cosmogenic isotopes'') – okaz trafił do laboratorium Narodowego Centrum Badań Jądrowych, NCBJ w Świerku (Zbigniew Tymiński, NCBJ);
* przed jego cięciem do klasyfikacji, została sporządzona jego [[Zadzim/Galerie|dokładna dokumentacja fotograficzna]] ({{Txt2Img|Zadzim_(simkoz-OA_UW).jpg|Szymon Kozłowski}}, [[OAUW|OA UW]]; {{Txt2Img|Zadzim_(Woreczko-OA_UW).jpg|Jan Woreczko}}); wykonano jego skan 3D ({{Txt2Img|Zadzim_(survey_nickel)-1.jpg|Artur Jaśkiewicz}}, PW) oraz {{Txt2Img|Zadzim_(kopia)-PW.jpg|kopię okazu}};
* przed jego cięciem do klasyfikacji, została sporządzona jego [[Zadzim/Galerie|dokładna dokumentacja fotograficzna]] ({{Txt2Img|Zadzim_(simkoz-OA_UW).jpg|Szymon Kozłowski}}, [[OAUW|OA UW]]; {{Txt2Img|Zadzim_(Woreczko-OA_UW).jpg|Jan Woreczko}}); wykonano jego skan 3D ({{Txt2Img|Zadzim_(survey_nickel)-1.jpg|Artur Jaśkiewicz}}, PW) oraz {{Txt2Img|Zadzim_(kopia)-PW.jpg|kopię okazu}};
-
* konieczne będzie odcięcie małego fragmentu meteorytu do badań ({{Txt2Img|2024_BX1_(Marcin_Cimała)-1.jpg|Marcin Cimała}}, PolandMet.com) oraz przekazanie ''type specimen'' do zgłaszającego laboratorium;
+
* konieczne będzie odcięcie małego fragmentu meteorytu do badań ({{Txt2Img|Zadzim_(PolandMet)-fb1.jpg|Marcin Cimała}}, PolandMet.com) oraz przekazanie ''type specimen'' do zgłaszającego laboratorium;
* mały fragment meteorytu zostanie wysłany do laboratorium celem zbadania zawartości w nim pierwiastków śladowych (ang. ''trace elements''), których wynik posłuży do klasyfikacji meteorytu (Woźniak 2021):
* mały fragment meteorytu zostanie wysłany do laboratorium celem zbadania zawartości w nim pierwiastków śladowych (ang. ''trace elements''), których wynik posłuży do klasyfikacji meteorytu (Woźniak 2021):
** planowane są badania metodą neutronowej analizy aktywacyjnej (NAA, ang. ''Neutron Activation Analysis''),
** planowane są badania metodą neutronowej analizy aktywacyjnej (NAA, ang. ''Neutron Activation Analysis''),
** i/lub metodą ICP-MS (ang. ''Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry'') / LA-ICP-MS (ang. ''Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry'')<ref>'''LA-ICP-MS''' (ang. '''''Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry''''') – zaawansowana technika analityczna, która umożliwia precyzyjną analizę pierwiastkową i&nbsp;izotopową próbek stałych w&nbsp;mikroskali. Pozwala na mapowanie składu chemicznego bez konieczności rozpuszczania materiału. '''LA''' (ablacja laserowa) – laser o&nbsp;wysokiej energii odparowuje mikroskopijną ilość materiału bezpośrednio z&nbsp;powierzchni próbki w&nbsp;komorze w&nbsp;atmosferze gazu obojętnego; '''ICP''' (jonizacja) – powstały aerozol trafia do plazmy indukcyjnie sprzężonej (o&nbsp;temperaturze rzędu 7500K, gdzie cząsteczki ulegają atomizacji i&nbsp;jonizacji; '''MS''' (detekcja mas) – jony są następnie kierowane do spektrometru mas, gdzie są rozdzielane i&nbsp;mierzone na podstawie stosunku masy do liczby atomowej (m/Z); Wikipedia – [https://en.wikipedia.org/wiki/Inductively_coupled_plasma_mass_spectrometry Inductively coupled plasma mass spectrometry]</ref>;
** i/lub metodą ICP-MS (ang. ''Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry'') / LA-ICP-MS (ang. ''Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry'')<ref>'''LA-ICP-MS''' (ang. '''''Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry''''') – zaawansowana technika analityczna, która umożliwia precyzyjną analizę pierwiastkową i&nbsp;izotopową próbek stałych w&nbsp;mikroskali. Pozwala na mapowanie składu chemicznego bez konieczności rozpuszczania materiału. '''LA''' (ablacja laserowa) – laser o&nbsp;wysokiej energii odparowuje mikroskopijną ilość materiału bezpośrednio z&nbsp;powierzchni próbki w&nbsp;komorze w&nbsp;atmosferze gazu obojętnego; '''ICP''' (jonizacja) – powstały aerozol trafia do plazmy indukcyjnie sprzężonej (o&nbsp;temperaturze rzędu 7500K, gdzie cząsteczki ulegają atomizacji i&nbsp;jonizacji; '''MS''' (detekcja mas) – jony są następnie kierowane do spektrometru mas, gdzie są rozdzielane i&nbsp;mierzone na podstawie stosunku masy do liczby atomowej (m/Z); Wikipedia – [https://en.wikipedia.org/wiki/Inductively_coupled_plasma_mass_spectrometry Inductively coupled plasma mass spectrometry]</ref>;
-
* spektroskopia Mössbauera ({{Txt2Img|SN20250218_(14g_Aleksander_Błasiak)-fb1.jpg|Aleksander Błasiak}} i Artur Błachowski, AGH);
+
* spektroskopia Mössbauera ({{Txt2Img|Zadzim_(Olek_Błasiak)-fb1.jpg|Aleksander Błasiak}} i Artur Błachowski, AGH);
* możliwe, że okaz Zadzim należy do grupy achondrytów prymitywnych (ang. ''primitive achondrites''), więc będzie konieczne przeprowadzenie badań metodami:
* możliwe, że okaz Zadzim należy do grupy achondrytów prymitywnych (ang. ''primitive achondrites''), więc będzie konieczne przeprowadzenie badań metodami:
** tomografii 3D (ang. ''computed tomography'') w celu zidentyfikowania wewnętrznych inkluzji i nodul (Zbigniew Tymiński, NCBJ),
** tomografii 3D (ang. ''computed tomography'') w celu zidentyfikowania wewnętrznych inkluzji i nodul (Zbigniew Tymiński, NCBJ),

Wersja z 19:30, 31 maj 2026

Under construction icon-orange.svg
 Strona w budowie (Site under construction)
Jeszcze to chwilę potrwa (It will take a while)
0i


Plan badań

Planowane badania:

  • okaz na początek został wysłany do laboratorium na badanie kosmogenicznych izotopów (ang. cosmogenic isotopes) – okaz trafił do laboratorium Narodowego Centrum Badań Jądrowych, NCBJ w Świerku (Zbigniew Tymiński, NCBJ);
  • przed jego cięciem do klasyfikacji, została sporządzona jego dokładna dokumentacja fotograficzna (Szymon Kozłowski, OA UW; Jan Woreczko); wykonano jego skan 3D (Artur Jaśkiewicz, PW) oraz kopię okazu;
  • konieczne będzie odcięcie małego fragmentu meteorytu do badań (Marcin Cimała, PolandMet.com) oraz przekazanie type specimen do zgłaszającego laboratorium;
  • mały fragment meteorytu zostanie wysłany do laboratorium celem zbadania zawartości w nim pierwiastków śladowych (ang. trace elements), których wynik posłuży do klasyfikacji meteorytu (Woźniak 2021):
    • planowane są badania metodą neutronowej analizy aktywacyjnej (NAA, ang. Neutron Activation Analysis),
    • i/lub metodą ICP-MS (ang. Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry) / LA-ICP-MS (ang. Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry)[1];
  • spektroskopia Mössbauera (Aleksander Błasiak i Artur Błachowski, AGH);
  • możliwe, że okaz Zadzim należy do grupy achondrytów prymitywnych (ang. primitive achondrites), więc będzie konieczne przeprowadzenie badań metodami:
    • tomografii 3D (ang. computed tomography) w celu zidentyfikowania wewnętrznych inkluzji i nodul (Zbigniew Tymiński, NCBJ),
    • spektroskopii Ramana (ang. Raman spectroscopy),
    • badań na skaningowym mikroskopie elektronowym ze spektroskopią dyspersji energii, SEM EDS (ang. scanning electron microscope, energy dispersive spectroscopy),
    • dyfrakcji rentgenowskiej, XRD (ang. X-ray diffraction).

Badania trwają (…)


Wstępne oględziny i pomiary

Szczegóły powierzchni i zewnętrznej budowy okazu (źródło: Szymon Kozłowski i Artur Jaśkiewicz, Youtube).

Jeszcze przed ucięciem fragmentu meteorytu do badań, z oględzin powierzchni można zaryzykować wstępną klasyfikację. Widoczne na powierzchni struktury przypominające belki kamacytu (figury Widmanstättena?) sugerują, że jest to oktaedryt, a ich rozmiar (~0,9 mm), że jest to oktaedryt średnioziarnisty (ang. medium octahedrites). Zawartość niklu też wskazuje na oktaedryt.

Ślady po wytopionych inkluzjach (troilitowych i/lub krzemianowych?)

Rozległe wewnętrzne pęknięcia prawdopodobnie pochodzące z wytopionych inkluzjach krzemianowych; widoczne regmaglipty (zdjęcie dolne)

Widoczne wewnętrzne pęknięcia (ang. cracks); skorupa obtopieniowa (ang. fusion crust) oraz linie spływu (ang. flow lines)

Skorupa obtopieniowa (górne zdjęcie) (ang. fusion crust); na dolnym zdjęciu płaski fragment po prawdopodobnym odpadnięciu fragmentu jeszcze podczas lotu meteoroidu w atmosferze, widoczna skorupa obtopieniowa drugiego rzędu; płaska powierzchnia i jej „warstwowa” budowa sugeruje odłupanie po powierzchni ścian lamel kamacytu; widać na niej również struktury w postaci długich, równoległych „linii”

Według Szymona Kozłowskiego na fragmentach odsłoniętego wnętrza widać drobne belki (ang. lamellae) kamacytu, co sugerowałoby, że mamy do czynienia z oktaedrytem, a ich rozmiar sugeruje – oktaedryt średnioziarnisty (Om, ang. medium octahedrites)

Pomiary XRF (fluorescencyjna analiza rentgenowska, ang. X-ray fluorescence) zawartości niklu, różne odczyty w zależności od miejsca pomiaru: od 6-7% do 18-19% Ni

Gipsowa kopia meteorytu wykonana na Politechnice Warszawskiej

Źródło:

Nowy polski meteoryt żelazny: co nowego? (stan na 18 maja 2026)

Alternatywna 😊 hipoteza Redakcji: Wielościenny kształt orientowanego (!) okazu może być wynikiem odłupywania się fragmentów, jeszcze w fazie jasnej, „po płaszczyznach” ścian dużych kryształów kamacytu, co jest charakterystyczne dla heksaedrytów (ang. hexahedrites). Również wstępnie zmierzona zawartość niklu nie wyklucza tego typu. Jednak hipoteza ta nie broni się, gdy oglądamy struktury w postaci długich, równoległych „linii” na powierzchni odłupania. Coraz więcej obserwacji wskazuje, że mamy do czynienia z oktaedrytem.


Bibliografia

  • Woźniak Marek, (2021), Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures), Acta Soc. Metheor. Polon., 12, 2021, s. 149-216 (abstrakt).[2] Plik ASMP; Książka abstraktów.

Przypisy

  1. ^ LA-ICP-MS (ang. Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry) – zaawansowana technika analityczna, która umożliwia precyzyjną analizę pierwiastkową i izotopową próbek stałych w mikroskali. Pozwala na mapowanie składu chemicznego bez konieczności rozpuszczania materiału. LA (ablacja laserowa) – laser o wysokiej energii odparowuje mikroskopijną ilość materiału bezpośrednio z powierzchni próbki w komorze w atmosferze gazu obojętnego; ICP (jonizacja) – powstały aerozol trafia do plazmy indukcyjnie sprzężonej (o temperaturze rzędu 7500K, gdzie cząsteczki ulegają atomizacji i jonizacji; MS (detekcja mas) – jony są następnie kierowane do spektrometru mas, gdzie są rozdzielane i mierzone na podstawie stosunku masy do liczby atomowej (m/Z); Wikipedia – Inductively coupled plasma mass spectrometry
  2. ^ więcej → woreczko.pl – Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures)

Zobacz również

Linki zewnętrzna

Źródło „http://wiki.meteoritica.pl/index.php5/Zadzim/Badania”
Osobiste