O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.
(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)


Toruń 1572 (pieśń nowiniarska)

Z Wiki.Meteoritica.pl

Pieśń nowiniarska (manuskrypt Wick (Wickiana))

Relacja o zdarzeniu z 6 stycznia 1572 roku w Toruniu zamieszczona w dziele Münstera (1554).

Według Zernecke (1727) została ona zaczerpnięta ze starej XVI-wiecznej niemieckiej pieśni nowiniarskiej[1] (manuskrypt Wick (Wickiana)) o oryginalnym tytule: „Ein schönes neues Lied von der grausamen erschrecklichen Geschichte, welche sich hat zugetragen in diesem zwei und siebzigsten Jahr, den 6. tag Januar, im Lande zu Preußen, in der Stadt Thorn, wie das Wasser drei Tage lang in Blut verwandelt ist gewesen und wiederum hernach mit einem erschrecklichen wunderzeichen zu natürlichem Wasser worden, wie dann hernach folgt.” (Grochowski 2016).

Fragment pieśni (manuskrypt Wick (Wickiana)) w tłumaczeniu Piotra Grochowskiego (Grochowski 2016) (wyróżnienia w tekście Redakcja):

«

Pieśń
albo raczej nowina bardzo straszna,
która się stała w tym roku 1572,
   dnia szóstego stycznia,
w Prusach w mieście Toruniu,
jak woda trzy dni w krew zamieniona była,
a potem na powrót stała się zwykłą wodą
i co dalej nastało

Zważcie to chrześcijanie,
oto nowe śpiewanie,
przeraźliwa to jest wieść;
historia się wydarzyła,
jaka wcześniej nie była,
poznacie ją słysząc pieśń.

Roku tysiąc pięćsetnego
siedemdziesiąt i drugiego,
zdziwiłem się wielce sam,
cudowne rzeczy się działy,
mężowie, żony widziały,
o tym zaśpiewam wam.
(…)

Szesnaście przęseł w moście
skruszyła bez litości
powódź straszliwa ta,
która w tym samym mieście
zabrała, jak się dowiecie,
domy czterdzieści dwa.

Ludzi się tam potopiło,
trzystu ponad ich było,
w taki okrutny czas;
wiele jeszcze się działo,
powiem wam, co się stało,
o Boże, ratuj nas.

Z nieba spadły kamienie,
słuchajcie chrześcijanie,
przeraźliwy cud się stał,
gdy je w mieście znaleziono,
każdy zaraz zważono,
po osiem i dziesięć funtów miał.

Ci w wielkiej pomarli męce,
innym urwało ręce,
ludzie, uwierzcie w to;
mam dalej opowiadać,
o Boże, daj się przebłagać
naszym lamentom i łzom.
(…)

»


Kompletne tłumaczenie pieśń w Grochowski (2016), tam też szersze omówienie źródeł, interpretacja tekstu oraz tło historyczne i charakter popularnych w XVI wieku tego typu utworów.

Całą opisaną tu historię spadku kamieni z nieba należy uznać za fikcję literacką!

Bibliografia

  • Grochowski Piotr, (2016), Jarmark tradycji. Studia i szkice folklorystyczne, seria: Paralele: folklor–literatura–kultura, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2016, ss. 314. Tam: Pieśń o trzęsieniu ziemi i deszczu „meteorytów”, s. 130-145.[2] Link ibuk.
  • Münster Sebastian, (1554), Cosmographiae universalis libri VI, 1554 (wydania późniejsze)[3].
  • Wick Johann Jakob (Wick Jan Jakub), (Wickiana), Sammlung von Nachrichten zur Zeitgeschichte aus den Jahren 1560-1587 (mit älteren Stücken), Zürich 1576, (s. [seite]=132v-133v).[4][5] Plik e-manuscripta, Wikipedia (EN) – Wickiana.
  • Zernecke Jacob Heinrich, (1727), Thornische Chronica in welcher die Geschichte dieser Stadt von 1231 bis 1726 aus bewehrten Scribenten und glaubwürdigen Documentis zusammen getragen worden, Berlin, 1727, s. 157. Plik dLib.

Przypisy

  1. ^ za encyklopedią PWN: nowiniarska literatura, nowina, „pieśń nowa”, forma masowej informacji o różnego rodzaju wydarzeniach; rozpoczynała się charakterystycznym — „Stała się nam nowina”; encyklopedia PWN – nowiniarska literatura
  2. ^ zobacz również: Grochowski Piotr, (2008), XVI-wieczna pieśń o trzęsieniu ziemi, oberwaniu chmury i deszczu „meteorytów” w Toruniu, w: Czachowski Hubert, Mianecki Adrian (red.), Do Torunia kupić kunia, Wyd. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Oddział Toruński, Toruń 2008, s. 31-39
  3. ^ nie wiadomo o które wydanie Kosmografii chodzi. Kosmografia miała wiele wydań w różnych językach, a pierwsze jej wydanie było z 1554 roku, czyli przed opisywanymi wydarzeniami w Toruniu (1572). Dostępny jest w internecie skan wydania z 1556 roku w zasobach Bałtyckiej Biblioteki Cyfrowej (BBC) – Münster Sebastian, Das erst buch der Cosmography oder welt beschreibung
  4. ^ kolekcja manuskryptów zawierająca zbiór różnego rodzaju dokumentów i informacji na temat wydarzeń w ówczesnej Europie; zawiera tematy polityczne, religijne oraz wszelkie sensacje o okrucieństwach, epidemiach, kataklizmach, zbrodniach oraz anomaliach przyrodniczych – kurioza-makabreski
  5. ^ źródło doniesienia Toruń 1572pieśń nowiniarska

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Osobiste