PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)

Mocs

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
m (→Bibliografia)
m (→Bibliografia)
 
Linia 241: Linia 241:
* Tschermak Gustav, (1882), '''Über die Meteoriten von [[Mocs]] (Mit 2 Tafeln.)''', ''Sitzungsberichte der mathematisch-naturwissenschaftliche Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'', 85, 1882, s. 195-209.<ref>dodatkowo dwie plansze: {{Txt2Img|Mocs_Taf_I_(Tschermak_1882).jpg|Taf.&nbsp;I}} i&nbsp;{{Txt2Img|Mocs_Taf_II_(Tschermak_1882).jpg|Taf.&nbsp;II}}</ref> Plik {{Link-BHL |item=31080}}.
* Tschermak Gustav, (1882), '''Über die Meteoriten von [[Mocs]] (Mit 2 Tafeln.)''', ''Sitzungsberichte der mathematisch-naturwissenschaftliche Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'', 85, 1882, s. 195-209.<ref>dodatkowo dwie plansze: {{Txt2Img|Mocs_Taf_I_(Tschermak_1882).jpg|Taf.&nbsp;I}} i&nbsp;{{Txt2Img|Mocs_Taf_II_(Tschermak_1882).jpg|Taf.&nbsp;II}}</ref> Plik {{Link-BHL |item=31080}}.
 +
 +
* {{Tschermak (1885)}}
{{Koblitz References |1=After appearance of luminous meteor, and detonations, a shower of stones fell; the number has been estimated at 3000 and the total weight at about 300kg, the largest stone weighing about 56kg, A.Koch, Sitzungsber. Akad. Wiss. Wien, Math.-naturwiss. Kl., 1882, 85, (1), p.116, A.Koch, Tschermaks Min. Petr. Mitt., 1883, 5, p.234, G.von Niessl, Sitzungsber. Akad. Wiss. Wien, Math.-naturwiss. Kl., 1884, 89, (2), p.283, M.H.Hey, Cat. Met., 1966, p.310. Analysis, 21.81% total Fe, B.Mason and H.B.Wiik, Am. Mus. Novit., 1961, (2069). Olivine Fa24, B.Mason, GCA, 1963, 27, p.1011. Further analysis, 21.82% total Fe, V.Y.Kharitonova, Meteoritika, 1965, 26, p.146. Study of metal phase, H.C.Urey and T.Mayeda, GCA, 1959, 17, p.113. Study of thermal release of noble gases from mineral separates, J.C.Huneke et al., Meteorite Research, ed. P.M.Millman, D.Reidel, Dordrecht, Holland, 1969, p.901. Metallography and Ni-concentration profiles of taenite in metal grains, G.J.Taylor and D.Heymann, GCA, 1971, 35, p.175. Ni and Ir contents, O.Müller et al., GCA, 1971, 35, p.1121. Uranium content, D.E.Fisher, GCA, 1972, 36, p.15. Partial INAA, R.A.Schmitt et al., Meteoritics, 1972, 7, p.131. Ga and Ge contents of metal phase, C.-L.Chou and A.J.Cohen, GCA, 1973, 37, p.315. Al-26 data, I.R.Cameron and Z.Top, GCA, 1975, 39, p.1705. Oxygen isotopic composition of mineral fractions, R.N.Clayton et al., Earth Planet. Sci. Lett., 1976, 30, p.10. Trace element abundances, references, E.Rambaldi, Earth Planet. Sci. Lett., 1977, 33, p.407, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.239. Infrared photometry, albedo, JHK colors, M.Leake et al., Meteoritics, 1978, 13, p.101. Oxygen isotopic composition, N.Onuna et al., GCA, 1972, 36, p.157; see also, R.N.Clayton et al., GCA, 1991, 55, p.2317. Exposure age based on spallogenic Mn-53 content, P.Englert and W.Herr, GCA, 1978, 42, p.1635. Ti, Zr and Hf abundances, M.Shima, GCA, 1979, 43, p.353. Cosmic ray tracks, N.Bhandari et al., Nucl. Tracks, 1980, 4, p.213. Pu, Rb-Sr and Sm-Nd isotopic composition of phospates, J.C.Brannon et al., LPSC, 1987, 18, p.121 (abs.). Kr-Kr exposure age, 14.9±2.5 Ma, O.Eugster, LPSC, 1988, 19, p.311 (abs.). Boron abundance and isotopic composition, M.Zhai and D.M.Shaw, Meteoritics, 1994, 29, p.607; see also, M.Zhai et al., GCA, 1996, 60, p.4877. Study of shock effects in olivine, fayalite content, shock stage S5, O.G.Iancu et al., Meteoritics, 1995, 30, p.524 (abs.). Classification as L5-6, mineral and bulk chemical analysis, olivine Fa23-27, pyroxene Fs18-23, shock classification S3-5, Y.Miura et al., Proc. NIPR Symp. Ant. Met., 1995, (8), p.153. Cosmogenic radionuclide profile of the Mocs strewn field, T.E.Ferko and M.E.Lipschutz, LPSC, 1996, 27, p.357 (abs.). Bulk density and porosity, M.Terho et al., Studia Geophysica et Geodaedica, 1993, 37, p.65; see also, D.T.Britt and G.J.Consolmagno, MAPS, 2003, 38, p.1161; D.T.Britt and G.J.Consolmagno, LPSC, 1997, 28, p.159 (abs.); G.J.Consolmagno and D.T.Britt, MAPS, 1998, 33, p.1231. EPMA analysis of fusion crust, M.J.Genge and M.M.Grady, MAPS, 1999, 34, p.341. Determination of bulk density, S.L.Wilkison and M.S.Robinson, MAPS, 2000, 35, p.1203. Exposure history based on cosmogenic radionuclide and noble gas data, T.E.Ferko et al., MAPS, 2000, 35, p.1215. Magnetic susceptibility, P.Rochette et al., MAPS, 2003, 38, p.251. Density and porosity, S.L.Wilkinson et al., MAPS, 2003, 38, p.1533. Cu isotopic composition, J.M.Luck et al., GCA, 2003, 67, p.143. Zn abundance and isotopic composition, J.-M.Luck et al., GCA, 2005, 69, p.5351.}}
{{Koblitz References |1=After appearance of luminous meteor, and detonations, a shower of stones fell; the number has been estimated at 3000 and the total weight at about 300kg, the largest stone weighing about 56kg, A.Koch, Sitzungsber. Akad. Wiss. Wien, Math.-naturwiss. Kl., 1882, 85, (1), p.116, A.Koch, Tschermaks Min. Petr. Mitt., 1883, 5, p.234, G.von Niessl, Sitzungsber. Akad. Wiss. Wien, Math.-naturwiss. Kl., 1884, 89, (2), p.283, M.H.Hey, Cat. Met., 1966, p.310. Analysis, 21.81% total Fe, B.Mason and H.B.Wiik, Am. Mus. Novit., 1961, (2069). Olivine Fa24, B.Mason, GCA, 1963, 27, p.1011. Further analysis, 21.82% total Fe, V.Y.Kharitonova, Meteoritika, 1965, 26, p.146. Study of metal phase, H.C.Urey and T.Mayeda, GCA, 1959, 17, p.113. Study of thermal release of noble gases from mineral separates, J.C.Huneke et al., Meteorite Research, ed. P.M.Millman, D.Reidel, Dordrecht, Holland, 1969, p.901. Metallography and Ni-concentration profiles of taenite in metal grains, G.J.Taylor and D.Heymann, GCA, 1971, 35, p.175. Ni and Ir contents, O.Müller et al., GCA, 1971, 35, p.1121. Uranium content, D.E.Fisher, GCA, 1972, 36, p.15. Partial INAA, R.A.Schmitt et al., Meteoritics, 1972, 7, p.131. Ga and Ge contents of metal phase, C.-L.Chou and A.J.Cohen, GCA, 1973, 37, p.315. Al-26 data, I.R.Cameron and Z.Top, GCA, 1975, 39, p.1705. Oxygen isotopic composition of mineral fractions, R.N.Clayton et al., Earth Planet. Sci. Lett., 1976, 30, p.10. Trace element abundances, references, E.Rambaldi, Earth Planet. Sci. Lett., 1977, 33, p.407, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.239. Infrared photometry, albedo, JHK colors, M.Leake et al., Meteoritics, 1978, 13, p.101. Oxygen isotopic composition, N.Onuna et al., GCA, 1972, 36, p.157; see also, R.N.Clayton et al., GCA, 1991, 55, p.2317. Exposure age based on spallogenic Mn-53 content, P.Englert and W.Herr, GCA, 1978, 42, p.1635. Ti, Zr and Hf abundances, M.Shima, GCA, 1979, 43, p.353. Cosmic ray tracks, N.Bhandari et al., Nucl. Tracks, 1980, 4, p.213. Pu, Rb-Sr and Sm-Nd isotopic composition of phospates, J.C.Brannon et al., LPSC, 1987, 18, p.121 (abs.). Kr-Kr exposure age, 14.9±2.5 Ma, O.Eugster, LPSC, 1988, 19, p.311 (abs.). Boron abundance and isotopic composition, M.Zhai and D.M.Shaw, Meteoritics, 1994, 29, p.607; see also, M.Zhai et al., GCA, 1996, 60, p.4877. Study of shock effects in olivine, fayalite content, shock stage S5, O.G.Iancu et al., Meteoritics, 1995, 30, p.524 (abs.). Classification as L5-6, mineral and bulk chemical analysis, olivine Fa23-27, pyroxene Fs18-23, shock classification S3-5, Y.Miura et al., Proc. NIPR Symp. Ant. Met., 1995, (8), p.153. Cosmogenic radionuclide profile of the Mocs strewn field, T.E.Ferko and M.E.Lipschutz, LPSC, 1996, 27, p.357 (abs.). Bulk density and porosity, M.Terho et al., Studia Geophysica et Geodaedica, 1993, 37, p.65; see also, D.T.Britt and G.J.Consolmagno, MAPS, 2003, 38, p.1161; D.T.Britt and G.J.Consolmagno, LPSC, 1997, 28, p.159 (abs.); G.J.Consolmagno and D.T.Britt, MAPS, 1998, 33, p.1231. EPMA analysis of fusion crust, M.J.Genge and M.M.Grady, MAPS, 1999, 34, p.341. Determination of bulk density, S.L.Wilkison and M.S.Robinson, MAPS, 2000, 35, p.1203. Exposure history based on cosmogenic radionuclide and noble gas data, T.E.Ferko et al., MAPS, 2000, 35, p.1215. Magnetic susceptibility, P.Rochette et al., MAPS, 2003, 38, p.251. Density and porosity, S.L.Wilkinson et al., MAPS, 2003, 38, p.1533. Cu isotopic composition, J.M.Luck et al., GCA, 2003, 67, p.143. Zn abundance and isotopic composition, J.-M.Luck et al., GCA, 2005, 69, p.5351.}}

Aktualna wersja na dzień 10:39, 21 paź 2026

1i

Rumuński „Pułtusk”

Mocs →
Mocs main mass (Cluj Museum).jpg
Największy okaz meteorytu Mocs[1] i meteoryt Pleşcoi[2][3]; zbiory muzeum w Cluj-Napoca (fot. Dan Uza)
Spadek
Lokalizacja Cluj[4], Rumunia
Położenie[5] 46°48'N, 24°02'E
Data 3 lutego 1882 roku, 16:00 (piątek)
Charakterystyka
Typ chondryt zwyczajny L5-6[6]
Masa 300 kg, największy okaz 35,7 kg[1]
Liczba okazów ~3000 okazów, deszcz meteorytów
Cechy stopień szokowy S3-5[7]
Meteoritical Bulletin Database
Synonimy →
w NHM Cat: Bare, Gjilatelke, Gyulateke, Gyulatelke, Keszu, Klausemburg, Klausenburg[4], Kyolos, Marokháza, Mociu, Modok, Olah Gyéres, Palatka, Vajda-Kamaras, Visa; w MetBase: Marokhaza, Moci; po rumuńsku: Mociu; po węgiersku: Mócsi

Spadek deszczu meteorytów 3 lutego 1882 roku (piątek) w okolicy miejscowości Mociu (dawniej Mocs) w Rumunii (chondryt zwyczajny L5-6[6], TKW 300 kg).

Jasną kulę ognia zaobserwowano początkowo powyżej krainy Hont vármegye na północ od Budapesztu. Zmierzała ona w kierunku południowo-wschodnim nad Transylwanię. Spadkowi meteorytów towarzyszyły trzy silne detonacje i dźwięki podobne do grzechotania i bzyczenia. Na północny-zachód od rumuńskiego miasta Mocs (obecnie Mociu) i w samym mieście spadł deszcz meteorytów. Na silnie wydłużonym obszarze (elipsie spadku) rozciągającym się z NW na SE o powierzchni około 60 km2 zebrano po spadku około 3000 okazów meteorytów. Największy znaleziono w Mocs i ważył 35,7 kg[1]. Rozkład wielkości okazów odpowiada prostemu modelowi fragmentacji i dystrybucji mas. Opis okoliczności spadku, wagi i cechy znalezionych okazów oraz ich ilość i lokalizację opisał Koch w swoich artykułach (Koch 1882, 188b, 1882c, 1883).

Był to jeden z najliczniejszych deszczy meteorytów w Europie. Wielkość obszaru spadku meteorytów Mocs jest porównywalna z elipsą spadku meteorytu Pułtusk.

Brak informacji o ewentualnych późniejszych znaleziskach okazów z tego spadku.


Ciekawostka: W 2018 roku gmina Mociu zmieniła swój herb, znajduje się na nim m.in. stylizowany meteoryt na granatowym tle, co nawiązuje do spadku deszczu meteorytów w 1882 roku w okolicy wsi Mocs.

Kolekcje

Okazy i fragmenty meteorytu Mocs w największych kolekcjach:

Zbiór waga okazów
(Koblitz MetBase) 		uwagi
Vienna, Naturhist. Mus. 118 kg około 1600 okazów[8]
Cluj, Min. Mus. Univ.[9] 37,0 kg w tym okaz ~35,7 kg[1]
Budapest, Nat. Mus. 16,1 kg[10] okazy: 8,465, 2,235 kg
London, Nat. Hist. Mus. 14,8 kg
Washington, Natl. Mus. Nat. Hist. 7 kg wg katalogu online muzeum największe fragmenty: 735, 681,4, 291,8, 182,15, 159,1 g; na stronie znajdują się również zdjęcia płytki cienkiej (thin section)
Budapest, Eötvös Lorand Univ. 6448 g
Chicago, Field Mus. Nat. Hist. 6066 g
Paris, Mus. d'Hist. Nat. 3,33 kg
(…)
Moscow, Acad. Sci. 1466 g m.in. fragment 1031 g i orientowany okaz 245,2 g (Явнель 1986)
Prague, Nat. Mus. 616 g
Warsaw, Geol. Inst., Polish Acad. Sci.[11] 212 g 213,37 cs (Pilski 2001; w zbiorach Muzeum Geologicznego PAN w Krakowie)
Calcutta, Mus. Geol. Surv. India 113 g 112,69 g (Sen Gupta et al. 1982)
Wroclaw, Dept. Min. Petrol., Univ. 22 g 21,5 g (hs) (Pilski 2001)

W polskich prywatnych kolekcjach znajdują się tylko małe fragmenty tego meteorytu.


Znany handlarz meteorytów F. Krantz[12] miał w swojej ofercie wiele okazów tego meteorytu. Na przykład okazy z dobrze zachowaną skorupą (schön umrindet) o masach 89,0, 80,5, 22,2 i 20,8 g oferował w cenach, odpowiednio: 35, 32, 9 i 8 ℳ (Mark)![13]


Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(B) Baré, (G) Gyulatelka, (K) Keszü, (M) Marokháza, Mocs, (P) Palatka, (O) Oláh Gyéres, (V) Visa, Vajda Kamarás

Muzeum w Cluj-Napoca

Schematyczny rejon spadku

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Obecnie rumuńska miejscowość Mocs nazywa się Mociu.

Bolid leciał od północnego zachodu na południowy wschód.


Mapa rejonu spadku meteorytu Mocs (źródło: Koch 1882)

Spadło (zebrano) około 3000 okazów na obszarze o eliptycznym kształcie, rozmiarze ~4×15 km (3×20 km wg Koch 1883) i powierzchni około 60 km2.

Wielkość zbieranych kamieni rosła od strony NW obszaru w kierunku SE. Najmniejsze okazy znaleziono w okolicach Gyulatelka (obecnie Coasta), Visa (Vişea) i Marokháza (Tăuşeni); średnie: Baré (Bărăi), Vajda Kamarás (Vaida-Cămăraş) i Palatka (Pălatca); największe: Oláh Gyéres (Ghirişu Român), Keszü (Chesău) i Mocs (obecnie Mociu). Natomiast największy okaz o wadze około 35,7 kg[1] spadł w samym Mocs (Koch 1882, 1882b, 1882c, 1883).

Największe okazy (Koch 1883):

Lokalizacja waga [kg]
Mocs
Oláh Gyéres-Mocs
Oláh Gyéres
Palatka
Keszü
Vajda Kamarás
Keszü-Palatka 		35,7
8,5
8,37, 6,06, 5,6
8,15
4,6
3,194, 2,15
2,7, 2,13
Rozkład okazów (Koch 1882c; w wykazie 911 okazów o łącznej wadze 174,115 kg):
Rejon liczba okazów sumaryczna waga
[kg]
Gyulatelka–Visa–Marokháza
Baré–V.-Kamarás–Palatka
Oláh Gyéres–Keszü–Mocs
Mocs 		600
300
10
1 		24,0
70,0
44,0
35,7


Wykaz znalezionych okazów (Koch 1882b)

Wykaz, gdzie trafiły znalezione okazy (Koch 1883)

Nie znaleziono informacji o ewentualnych późniejszych znaleziskach okazów z tego spadku, ale szukać chyba warto.


Mapy

Mapa rejonu spadku meteorytu Mocs (źródło: Koch 1882b)

Mapa terenu spadku. Miejscowości: Mócs, Baré, Bogács, Bonczhida, Gyulatelke, Keszü, Marokháza, Oláh Gyéres, Palatka, Vajda Kamarás, Visa. Mapa II. vojenské mapování - Františkovo (1836-1852; skala 1:28800) (źródło: Mapire)

Okolice miejscowości Mocs (źródło: Mapy austro-węgierskie, 1880-1912)


Mocs/Galerie

Okazy meteorytu Mocs w światowych kolekcjach

Masa główna meteorytu Mocs w zbiorach Museum of Mineralogy, Babeș-Bolyai University, Cluj-Napoca (fot. Lucian Bran; patrz → Mocs/Galerie)

Okaz meteorytu Mocs (213,37 g) w zbiorach Muzeum Geologicznego PAN w Krakowie (fot. Szymon Kozłowski)

Okaz meteorytu Mocs (15-20 kg?) w zbiorach National Museum of Geology in Bucharest (fot. Dan Vladoiu)

Okaz (8,465 kg) meteorytu Mocs i masa główna (1,108 kg) meteorytu Nyirábrany w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Budapeszcie (fot. Jan Woreczko)

Zbiory Muzeum Historii Naturalnej w Budapeszcie. Masa główna chondrytu zwyczajnego H5 Gross-Divina. Po lewej stronie dwa okazy meteorytu Mocs (8,465 i 2,235 kg), w prawym dolnym rogu meteoryt Ofehértó (fot. Wadi & Jan Woreczko)

Okazy meteorytu Mocs w zbiorach Eötvös Loránd University w Budapeszcie (fot. Zsolt Kereszty)

Okaz meteorytu Mocs (112,69 g, najdłuższy rozmiar 5 cm) z kolekcji Geological Survey of India, Calcutta; dobrze widoczne charakterystyczne delikatne spękania skorupy (ang. contraction cracks)

Orientowany 245,2 g okaz w zbiorach Muzeum Fersmana w Moskwie (fot. Jan Woreczko)

Okaz meteorytu w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Pradze (fot. Tomasz Jakubowski)

Okaz meteorytu Mocs w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu (fot. © NHM, Ludovic Ferrière, za zgodą); czarna skorupa obtopieniowa i lekko zwietrzałe wnętrze okazu (Brandstätter 2013)

Fragment meteorytu Mocs (241,9 g) w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu (fot. Tomasz Jakubowski)

Kompletny okaz meteorytu Mocs (5,6 kg) w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu (fot. Tomasz Jakubowski)

Brandstätter (2011): „Fot. 9. Gablota z otwartymi szufladami ukazującymi część kolekcji okazów Mocs. W sumie wiedeński zbiór zawiera ponad 1500 pojedynczych kamieni o wielkości od kilku kilogramów do około grama”

Niezwykły okaz (9 g) z metalową żyłą biegnącą poprzez skorupę obtopieniową. Okazowi towarzyszą trzy etykiety. Większa żółta to stara etykieta z Uniwersytetu Masaryka, która pasuje do papierowej etykietki przymocowanej do kamienia. Druga etykieta z nazistowskim stemplem to wyprodukowana w Niemczech etykieta z Uniwersytetu Masaryka w czasie II wojny światowej. Mniejsza kaligrafowana etykieta jest nieznana, ale prawdopodobnie z końca XIX wieku (kolekcja: Jarkko Kettunen)

Okaz (30,14 g) w kolekcji Mendy Ouzillou (wcześniej w kolekcji: Arnaud Mignan ← Peter Marmet ← Marcin Cimała ← Museum of Mineralogy, Babeș-Bolyai University, Cluj-Napoca)

Okaz (133,8 g) i piętka (23,3 g) w kolekcji Jnmczurich. Okaz jest lekko orientowany; przednia strona – czarna, matowa skorupa, tylna strona – brązowa, matowa skorupa

Obraz płytki cienkiej w świetle spolaryzowanym krzyżowo (w kolekcji Jnmczurich). Płytka cienka (25×15 mm) wycięta z tego samego kawałka, z którego pochodzi płytka obok (1,7 g)


Połówka okazu (90,60 g) meteorytu w kolekcji Matteo Nahabed Chinellato (za zgodą; okaz pochodzi z kolekcji Natural History Museum of Milan (Museo Civico di Storia Naturale di Milano))

Mocs (Matteo Nahabed Chinellato)-1.jpg
Mocs (Matteo Nahabed Chinellato)-a.jpg


Okazy meteorytu Mocs (źródło: Tschermak 1882)

Plansza I

Plansza II

Opis plansz


Więcej patrz → Mocs/Galerie


Bibliografia

  • +Bedelean Ioan, Ghergari Lucreaţia, Mârza I., Moţiu A., Mureşan I., Târlea Iulia, (1979), The catalogue of the meteoritic matters collection from the Mineralogical Museum of the University Cluj-Napoca, Studia Universitatis Babeș-Bolyai Seria geologia-geographia, XXIV(2), 1979, s. 3-23.
  • Bielz Eduard Albert, (1882), Der Meteorsteinfall von Mocs, in der Mezöség Siebenbürgens, Verhandlungen und Mitteilungen des Siebenbürgischen Vereins für Naturwissenschaften zu Hermannstadt, 32, 1882, s. 126-147. Plik PDF; plik DjVu.
  • Brandstätter Franz, Ferrière Ludovic, Köberl Christian, (2013), Meteorites: Witnesses of the Origin of the Solar System (Meteoriten: Zeitzeugen der Entstehung des Sonnensystems), Edition Lammerhuber, 2013, ss. 272, (s. 74-75, 104, 206-207, 211).[15] ISBN 978-3901753435.
  • +Brassói Fuchs Herman, (1980), Százéves a mócsi meteorit, Földtani tudománytörténeti évkönyv a Magyarhoni Földtani Társulat Tudománytörténeti Szakcsoportjának időszakos kiadványa, 9, 1980, s. 263-272. Plik PDF.
  • Brezina Aristides, (1894), Die Gestaltung der Meteoriten (Vortrag, gehalten den 17. Januar 1894) (Mit 32 Abbildungen im Texte), Schriften des Vereins zur Verbreitung naturwissenschaftlicher Kenntnisse, 34, 1894, s. 251-274, (s. 258-261) (ilustracje).[16] Plik PDF.
  • Döll Eduard, (1882), Die Meteorsteine von Mócs. Bemerkungen über die rundlichen Vertiefungen, die Gestalt und Rotation der Meteoriten und eine Fallzone derselben (Mit 4 Lichtdruck-Tafeln (Nr. V-VIII.), Jahrbuch der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt, 32, 1882, s. 421-434 (ilustracje).[17] Plik DjVu; plik gLib.
  • Döll Eduard, (1882), Ueber die Form und Oberfläche der Meteorsteine von Mocs und eine merkwürdige Fallzone, in welche dieser Fall gehört, Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt, Jahrgang 1882, nr 9, s. 159-160. Plik DjVu; plik PDF.
  • Döll Eduard, (1883), Der Meteorsteinfall von Mocs in Siebenbürgen, Monatsblätter des Wissenschaftlichen Club in Wien, 1883, s. 52-54. Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    .
  • Döll Eduard, (1888), Zwei neue Kriterien für die Orientirung der Meteoriten (Mit vier Lichtdrucktafeln (Nr. VI-IX), Jahrbuch der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt, 37 (1887), 1888, s. 193-206 (ilustracje).[18] Plik DjVu.
  • Goldschmidt Victor Moritz, (1895), Ueber Wustensteine und Meteoriten (Hierzu Taf. III u. IV.), Tschermaks Mineralogische und Petrographische Mitteilungen, 14, 1895, s. 131-142 (ilustracje).[19][20] Plik iDjVu.
  • Hauer Franz Ritter von, (1882), Meteorsteinfall bei Klausenburg, Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt, Jahrgang 1882, s. 77-78. Plik PDF.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • Koch Antal, (1882), Bericht über den am 3. Februar d. J. stattgefundenen Meteorsteinfall von Mocs in Siebenbürgen, Sitzungsberichte der mathematisch-naturwissenschaftliche Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, 85, Abt. 1, 1882, s. 116-132.[21] Plik DjVu.
  • Koch Antal, (1882b), Jelentés az 1882. febr. 3-iki mócsi meteorkőhullásról, Orvos-Természettudományi Értesítő II. Természettudományi Szak, 7, 1882, s. 89-104.[22] Plik PDF.
  • Koch Antal, (1882c), Pótjelentés a folyó év febr. 3-ki mócsi meteorkő-hullásról, Orvos-Természettudományi Értesítő II. Természettudományi Szak, 7, 1882, s. 137-146. Plik PDF.
  • Koch Antal, (1882d), Mittheilung über den am 3. Februar 1882 bei Mócs unweit Klausenburg stattgefundenen Meteoritenfall, Anzeiger der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe, 19, nr VI, 1882, s. 52-53. Plik DjVu.
  • +Koch Ferenc[23], (1882), Chemische Zusammensetzung des bei Mocs am 3. February 1882, gefallenen Meteorsteines, Mathematische und naturwissenschaftliche Berichte aus Ungarn, 1, 1882, s. 345-346.
  • Koch Antal, (1883), Ergänzender Bericht über den Meteoritenfall bei Mocs in Siebenburgen am 3. Februar 1882, Tschermaks Mineralogische und Petrographische Mitteilungen, 5, 1883, s. 234-244.[24] Plik iDjVu.
  • +Lüttge-Pop Dana, Răzvan Andrei A., Har Nicolae, (2013), Historical Romanian meteorites: emendations of official catalogue records, Studia UBB Geologia, 58(2), 2013, s. 41-45, (s. 42).[25] Plik doi.
  • Niessl Gustav von, (1884), Über die astronomischen Verhältnisse bei dem Meteoritenfalle von Mócs in Siebenbürgen am 3. Februar 1882, Sitzungsberichte der mathematisch-naturwissenschaftliche Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, 89, Abt. 2, 1884, s. 283-293. Plik PDF.
  • Pilski Andrzej S., (2001), Meteoryty w zbiorach polskich, Olsztyn 2001.[26]
  • Tokody László, Dudichné Vendl Mária, (1951), Magyarország meteoritgyűjteményei (Meteorite collections in Hungary), Akadémiai Kiadó, Budapest 1951, ss. 102. Plik GIF; plik page(s).
  • Török József, (1882b), A Magyar Birodalom meteoritjei (II. rész), Természettudományi Közlöny, XIV (160), 1882, s. 497-514. Plik PDF.
  • Tschermak Gustav, (1882), Über die Meteoriten von Mocs (Mit 2 Tafeln.), Sitzungsberichte der mathematisch-naturwissenschaftliche Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, 85, 1882, s. 195-209.[27] Plik DjVu.
  • Tschermak Gustaw, (1885, 1964), The Microscopic Properties of Meteorites, (tytuł oryg. Die mikroskopische Beschaffenheit der Meteoriten erläutert durch photographische Abbildungen, 1885; tłum. Wood John A, Wood K. Mathilde), Smithsonian Contributions to Astrophysics, Vol. 4, No 6, s. 137-239. Smithsonian Institution Press, Washington 1964.[28] Plik aDs; plik hPDF.


Przypisy

  1. ^ a b c d e największy okaz ważył 35,7 kg według Koch (1882b, 1882c, 1883) i informacji na stronie muzeum mineralogicznego w Cluj-Napoca; wg Koblitz MetBase największy okaz ważył 56 kg, błąd ten powstał z błędnej interpretacji wykazu meteorytów zamieszczonego u Kocha, w rzeczywistości 56 kg to sumaryczna waga 112 okazów w jego zestawienia (Koch 1882b, 1882c)
  2. ^ spadek meteorytu Pleşcoi 12 czerwca 2008 roku w Rumunii; chondryt zwyczajny L5-6, TKW 6,913 kg (jeden okaz)
  3. ^ wg portalu CerculDeStele.blogspot.com jest to gipsowa kopia okazu!
  4. ^ a b Cluj – obecnie Kluż-Napoka (rum. Cluj-Napoca), dawniej niem. Klausenburg‎
  5. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin Database
  6. ^ a b dawniej L6 (Grady 2000)
  7. ^ Lüttge-Pop et al. (2013)
  8. ^ Brandstätter (2013); tam też fotografia „elipsy spadku” zaaranżowana z kilkudziesięciu okazów!
  9. ^ Muzeum Mineralogiczne Uniwersytetu Babeș-Bolyai w Cluj-Napoca; tam też fotografia największego okazu
  10. ^ Tokody (1951)
  11. ^ okaz ten znajduje się w zbiorach Muzeum Geologicznego PAN w Krakowie (Łaptaś 1998, Pilski 2001)
  12. ^ A. i F. Krantz – istniejąca od 1833 firma handlująca minerałami i meteorytami; założył ją we Freibergu August Krantz, później działalność kontynuował jego bratanek Fritz (Friedrich) Krantz; do dziś wiele okazów meteorytów w różnych kolekcjach ma etykiety podpisane, np. Dr. F. Krantz, Rheinisches Mineralien-Contor Bonn; pod koniec XIX wieku kolekcja Krantza zawierała wg Wülfing (1897) meteoryty z 54 różnych lokalizacji o łącznej wadze 72 kg; firma istnieje do dziś; patrz → Krantz Rheinisches Mineralien-Contor
  13. ^ patrz → Rheinisches Mineralien-Kontor Dr. F. Krantz :: Bonn, Meteoriten-Verzeichnis (…)
  14. ^ historia kolekcji meteorytów Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu
  15. ^ bogato ilustrowany album poświęcony kolekcji meteorytów w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu
  16. ^ zawiera 32 litografie okazów meteorytów: Bella Roca, Babb's Mill (Blake's Iron), Cabin Creek, Glorieta Mountain, Goalpara, Hessle, Hex River Mountains, Ilimaes (iron), Kokstad, Mocs, Puquios, Pultusk (Pułtusk), Sarepta, Stannern, Tucson (syn. Santa Rita)
  17. ^ zawiera cztery plansze z fotografiami okazów meteorytu Mocs;
    wg informacji zawartej na stronach Muzeum Mineralogicznego w Strasburgu, do celów edukacyjnych, do publikacji dołączona była drewniana skrzynka zawierająca 10 kopii (modeli) meteorytu Mocs
  18. ^ zawiera cztery plansze z fotografiami orientowanych okazów meteorytu Mocs
  19. ^ plansze z okazami meteorytów: Mocs, Knyahinya, Krähenberg i Stannern
  20. ^ spadek meteorytu Krähenberg 5 maja 1869 roku w Niemczech; chondryt zwyczajny LL5, TKW 16,5 kg (okaz silnie orientowany)
  21. ^ z mapą rejonu spadku
  22. ^ zawiera wykaz znalezionych okazów i mapę rejonu spadku
  23. ^ Koch Ferenc (1853-1943) był chemikiem, bratem Antala Kocha, „głównego” badacza spadku meteorytu Mocs (inf. Jadwiga Biała)
  24. ^ zawiera zestawienie znalezionych okazów
  25. ^ korekty oficjalnych zapisów katalogowych dotyczących meteorytów rumuńskich, m.in.: Kakowa, Mezö-Madaras, Mocs, Ohaba, Tauti
  26. ^ bardziej aktualna internetowa wersja katalogu znajduje się na stronach Polskiego Towarzystwa Meteorytowego – katalog PTMet; tam objaśnienie stosowanych skrótów (cs – complete specimen, hs – half specimen, ep – end piece, wcs – windowed complete specimen, fc – fragment with crust, f – fragment, sc – slice with crust, s – slice, …); więcej → woreczko.pl – Oznaczenia okazów – skróty
  27. ^ dodatkowo dwie plansze: Taf. I i Taf. II
  28. ^ meteoryty: Borkut, Knyahinya, Mezö-Madaras, Mocs, Soko-Banja, Tieschitz

Zobacz również

Linki zewnętrzne

  • Meteoritical Bulletin Database (MBD) – meteoryt Mocs
  • Encyclopedia of Meteorites (EoM) – meteoryt Mocs
  • Portal Meteorite Picture of the Day – Mocs
Źródło „http://wiki.meteoritica.pl/index.php5/Mocs”
Osobiste