O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.


Ploschkovitz

Z Wiki.Meteoritica.pl

0i

„Zagubiony” deszcz meteorytów

Ploschkovitz
Spadek
Lokalizacja Czechy
Położenie[1] 50°32'N, 14°07'E
Data 22 czerwca 1723, 13:30 local (wtorek)
Charakterystyka
Typ chondryt zwyczajny L5
Masa zachowało się 39 g
Liczba okazów deszcz meteorytów; wg Tuček (1981) zebrano 33 kamienie o łącznej masie ok. 37 kg
Meteoritical Bulletin Database
Synonimy
w NHM Cat: Bunzlau, Liboschitz, Plescowitz, Ploskovice, Reichstadt; po czesku: Ploskovice, spadek nazywany czasami Liběšice (Tuček 1981)

Deszcz meteorytów 22 czerwca 1723 roku (wtorek) na terenie dzisiejszych Czech (Rost 1725).

Około godz. 13:30 pomiędzy wsiami PloskoviceLiběšice w pobliżu Litomierzyc (Litoměřice) spadł deszcz meteorytów. Spadkowi towarzyszył dźwięki i fala uderzeniowa, którą odnotowano jedynie w Pradze (Tuček 1981). Wkrótce po spadku zebrano 33 okazy meteorytów, osiem w pobliżu Ploskovic, a 25 sztuk w okolicy Liběšic. Łączna masa zebranych okazów wynosiła ok. 37 kg. Jeden z okazów o masie ponad 3 kg spadł na łąkę i zabrano go na plebanię. Około 26 kg zostało przesłanych do muzeum w Wielkiej Brytanii (prawdopodobnie do Londynu), a reszta trafiła do Wiednia. Zachowało się niewiele fragmentów, w sumie tylko kilkadziesiąt gramów!

Według Tučeka (1981) za pośrednictwem lokalnych jezuitów okaz o masie ok. 155 g trafił do Clementinum, kolegium jezuickiego na Starym Mieście w Pradze.

Pierwsza informacja o spadku (i znalezionych okazach) ukazała się w Prager Postzeitung (Pražské poštovské noviny) już 29 czerwca 1723 roku. Tak Tuček (1981) przetłumaczył na współczesny język czeski[2] tekst zawarty w Prager Postzeitung:[3]

«
Ploskovice (1723)
První déšť meteoritických kamenů u Ploskovic na Litoměřicku

(…) „Před týdnem po jedné hodině odpoledne slyšeli různí lidé v Praze za jasné oblohy silnou ránu, jako by někdo vystřelil z děla. V některých domech dokonce zadrnčely okenní tabule. V Holešovicích, osadě na Vltavě blíže Prahy, vybíhali dokonce lidé z domů, neboť se domnívali, že opět (!) vyletěl do vzduchu mlýn na prach na tzv. Větším ostrově (dnes Štvanice — pozn. autora). Zatím jsme obdrželi zprávu z Litoměřického kraje, že tato rána také tam byla ve stejné době slyšet, avšak mnohem silněji. Zdálo se prý, že se i okolní vrchy otřásly. V Třebušíně (4,5 km severně od Ploskovic — pozn. autora) se místnímu duchovnímu zdálo, jako by z obláčku uhodil hrom. Když přišli sekáči na louku ke své každodenní práci, dříve nežli se postavili do řady, spadl před ně ze zmíněného oblaku kámen vážící 6 liber a 4 loty (tj. 3422 g — pozn. autora). Silné páchl po síře a byl donesen na faru. Mnoho se mluvilo o tom, odkud pochází. Někteří se domnívali, že tu šlo asi o silný úder vzniklý při zemětřesení.”

»


Historia podobna do spadku meteorytu Tabor (nb. o spadku w Ploskovicach wspomina też Stepling (1754) w swojej pracy o meteorycie Tabor), a pod kątem masy zachowanych fragmentów podobna do losów meteorytu Schellin (Skalin).

O spadku w Ploskovicach pisze również Mayer (1805, 1805a).

Kolekcje

Fragmenty meteorytu Ploschkovitz w kolekcjach:

Zbiór waga fragmentów
(Koblitz MetBase)
Wülfing (1897) uwagi
London, Nat. Hist. Mus. 32,7 g London B.M. 26 g,
London P.G. 7 g[4]
[main mass]
New York, Amer. Mus. Nat. Hist. 6,3 g
Chicago, Field Mus. Nat. Hist. 4,3 g
Ottawa, Mus. Geol. Surv. Canada 3 g
Vienna, Naturhist. Mus. 3 g 3 g
Tokyo, NIPR 2 g
Prague, Nat. Mus. 1,4 g fragment ~15 mm (Tuček 1981)
Pohl (Wien)[5] 1 g

I to wszystko co się zachowało z kilkudziesięciu kilogramów zebranych okazów!

Źródła

Pražské poštovské noviny (Prager Postzeitung) (1723)[2]

Pražské poštovské noviny (1723)


Rost (1725) (s. 44-47, fragment)[3] (źródło: © Bayerische Staatsbibliothek München, urn:nbn:de:bvb:12-bsb10499082-7)[6]

Rost (1725)

Artic. 2.
Von Steinen, so aus der Lufft gefallen, und noch etwas von dem im Suppl.I.Art.5. angeführten Diamant-Regen.
§. 1.
(…)

An. 1723. den 22. Jun. Nachmittags ungefähr um halb 2. Uhr, ist über der Ploßkovviczer Gegend, und zwar zwischen Libießycz und Beßkovvicz, gerade dem Göltsch Berge zu, von denen in dasigen Feldern arbeitenden Leuten, bei sonst klarem Himmel, eine kleine Wolcke gesehen, und anfänglich ein starckes Krachen und Knallen, als ob in selbiger viele Canonen-Schüsse gethan, auch dazu Paucken und Orgeln geschlagen würden, ohne einigem beobachteten Blitz, mit Entsetzen gehöret worden; welcher Lermen aber kaum eine Viertel-Stunde lang gewähret, da mit dessen Endigung bei Libiessycz etwan 25. desgleichen auch über die Felder und Gärten in den Ploßkowiczer Herrschaftlichen Dörffern Koblitz und Mladey biß 8. grosse und kleine ungleiche schwarze Steine, so inwendig Zinn-Ertzt zu führen scheinen, aus dieser Wolcke, mit Gethöne herabgefallen, und unter einem mitgebrachten harten Schwefel-Gestanck, zwischen den daselbst befindlichen Personen, ohne iemand getroffen oder beschädiget zu haben, in die Erde eingeschlagen. Es ist Ihro Königliche Hoheit ein solcher Stein zugesandt worden, der aussen ganz schwarz, inwendig aber mineralisch ausfiehet. Er wieget 5½. Pfund, ist aber ein Stück von 12. Lothen davon abgeschlagen worden, ehe man ihn gewogen, daß er daher zuerst 5. Pfund 28. Loth schwer war.
(…)


Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(B) Býčkovice, (C) Horní, Dolní Chobolice, (L) Liběšice, (M) Mladé, (P) Ploskovice, (T) Třebušín

współrzędne wg różnych autorów

* W listopadzie 2013 roku firma Google zmieniła zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie; → więcej Szablon:GEMap

Meteoryty znaleziono w okolicach wsi PloskoviceLiběšice w powiecie Litomierzyce (Litoměřice). Duchowny z Třebušín znalazł ponad 3 kg okaz. Rost (1725) pisze jeszcze o dwóch wsiach Mladej (obecnie Mladé) i Koblitz (obecnie HorníDolní Chobolice) w których znaleziono okazy meteorytu oraz o wsi Býčkovice.


Z opisu spadku i masy zebranych okazów wynika, że był to deszcz meteorytów. Czy zebrano wówczas wszystko?


Bibliografia

  • Buchner Otto, (1861), Versuch eines Quellenverzeichnisses zur Literatur über Meteoriten, w: Broenner Heinrich L., Abhandlungen, herausegeben von der Senckenburgischen naturforschenden gesellschaft, Bd. 3, Frankfurt a.M. 1859-1861, s. 455-482, (s. 475). Plik GoogleBooks; plik DjVu.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • Mayer Johann, (1805), Beytrag zur Geschichte der meteorischen Steine in Böhmen, in der Waltherischen Hofbuchhandlung, Dresden 1805, ss. 44, (s. 8-9).[7] Plik GoogleBooks; plik DjVu.
  • Mayer Johann, (1805a), Beitrag zur Geschichte der meteorischen Steine in Böhmen, Magazin für den neuesten Zustand der Naturkunde, Bd. 10, III. Stück, 1805, s. 220-234 (s. 221).[8] Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    , plik GoogleBooks.
  • Pražské poštovské noviny (Prager Postzeitung), nr 52(2) (29 czerwca 1723), s. [3-4]. Plik DjVu.
  • Rost Carl Joh.,[9] (1725), Von Steinen, so aus der Lufft gefallen, und, Sammlung von Natur- und Medicin- wie auch hierzu gehörigen Kunst- und Literatur-Geschichten so sich von 1717-26 in Schlesien und anderen Orten begeben und als Versuch ans Licht gestellet, 31, 1725, s. 44-47. Plik PDF.
  • Stepling Joseph (łac. Stepling Josephum), (1754), De Pluvia Lapidea Anni M.DCC.LIII. ad Strkow et ejus Causis Meditatio, Praga 1754. Plik PDF.
  • Tuček Karel, (1968), Catalogue of the Collection of meteorites of the National Museum in Prague (Katalog sbírky meteoritů Národního muzea v Praze), National Museum, Prague, 1968, ss. 103, (s. 60).
  • Tuček Karel, (1981), Meteority a jejich výskyty v Československu (Meteorites and their occurrence in Czechoslovakia), Academia, Praha, 1981, ss. 269, (s. 163-165). Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    (tablice
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    ).
  • Wülfing Ernst Anton von, (1897), Die Meteoriten in Sammlungen und ihre Literatur. Nebst einem versuch den tauschwert der meteoriten zu bestimmen (Meteorites in Collections and Their Literature. Including An Attempt To Determine The Exchange Value Of Meteorites), Verlag der H. Laupp'schen Buchhandlung, Tübingen 1897, (s. 280).[10][11] Plik GIF; plik IA; plik GoogleBooks.


Przypisy

  1. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin
  2. ^ a b dziwnie czyta się stary czeski tekst zapisany Szwabachą!
  3. ^ a b tekst odczytany OCR może zawierać błędy
  4. ^ London B.M. – British Museum Natural History; London P.G. – Museum of Practical Geology (Wülfing 1897)
  5. ^ „Privatsammlung des Herrn Professor Dr. J. J. Pohl in Wien” (Wülfing 1897); jedna z większych kolekcji prywatnych pod koniec XIX wieku (127 różnych meteorytów); Pohl miał w swoim zbiorze połowę (1098 g) meteorytu Milena
  6. ^ dzięki uprzejmości Bayerische StaatsBibliothek
  7. ^ szczegółowe relacje świadków spadku, znalazców oraz wyniki analiz meteorytu Tabor
  8. ^ na s. 156 też jest wzmianka o spadku w Pleskowitz!
  9. ^ wg Koblitz MetBase i Tuček (1981) autorem artykułu był K. Rost
  10. ^ katalog Wülfinga jest najbardziej kompletnym katalogiem zbiorów światowych z końca XIX wieku, z wymienionych u niego kolekcji (s. 408-429) tylko jedna kolekcja – Breslau (Mineralogisches Museum der K. Universität) – znajduje się dziś w Polsce; wymienia on jeszcze wiele kolekcji prywatnych, np. kolekcję Juliana Siemaszko, von Bredow, F. Krantz;
    jest u Wülfinga jeszcze kolekcja – Danzig (Westpreussisches Provinzial-Museum; mitgeteilt durch Herrn Direktor Professor Dr. H. Conwentz) – znajdowały się w niej 3 meteoryty: Pultusk 99 g, Krasnojarsk 287 g oraz 63 g fragment meteorytu Schwetz (Świecie); Wikipedia – Hugo Conwentz Zachodniopruskie Muzeum Prowincjonalne w Gdańsku (Westpreußisches Provinzial Museum)
  11. ^ meteoryty polskie w kolekcjach wg Wülfinga (1897)

Zobacz również

Linki zewnętrzne


  • Tuček (1981)
  • Buchner (1861)
  • Prager Postzeitung 29 czerwca 1723, nr 52
Osobiste