Szablon:Jenniskens (2026)

Rys. 2. Przykładowy kształt krzywej blasku bolidu (lewa oś Y) oraz profilu prędkości (prawa oś Y) w funkcji wysokości, przedstawiający przypadek spadku chondrytu typu H w Križevci (Borovička et al. 2015). Zaznaczono charakterystyczne wysokości omawiane w tekście (Ho, Hu, Hp, Hf oraz Hd), natomiast liczby odpowiadają fazom krzywej blasku zdefiniowanym w tabeli 3. Prawy wykres przedstawia profil prędkości opisany formalizmem α–β (linia przerywana) oraz naszym nowym formalizmem H0–ζ (linia ciągła).

(…)
Profile fotometryczne

Krzywe fotometryczne charakteryzują się również specyficznym kształtem, w którym można wyróżnić charakterystyczne wysokości i fazy, przedstawione na rysunku 2. Na rysunku tym pokazano krzywą blasku meteoru związanego ze spadkiem chondrytu H6 Križevci (Borovička et al. 2015). W przypadku meteoru Križevci obserwację rozpoczęto odpowiednio wcześnie, dzięki czemu zarejestrowano wszystkie typowe fazy jego krzywej blasku.

Poszczególne fazy zestawiono w tabeli 3.

Wysokość początkowa „Hb” odpowiada wysokości, na której meteor został po raz pierwszy zaobserwowany. Wartość ta nie jest bezpośrednio związana z zachodzącymi procesami fizycznymi. W analizowanym przypadku „Hb” oznacza wysokość początkową podaną przez Borovičkę et al. (2015), jednak kształt początkowego odcinka krzywej blasku nie został opisany w dostępnej literaturze. Wartość Hb zależy od tego, jaka część świecącego toru kuli ognistej została zarejestrowana, od czułości zastosowanej kamery, a także od odległości meteoru od najbliższej lub najbardziej czułej kamery.

Tabela 3. Typowe fazy na krzywej blasku bolidu.

Faza 1 odpowiada początkowemu, szybkiemu wzrostowi jasności, rozpoczynającemu się na wysokości początkowej „Ho”. W niniejszym przypadku przyjęto, że wysokość „Ho” odpowiada wysokości początkowej podanej przez Borovičkę et al. (2015).

Faza 2 charakteryzuje się stopniowym wzrostem jasności, któremu niekiedy towarzyszą okresowe zmiany jasności w czasie. Okresowe zmiany jasności utrzymują się również w Fazie 3.

Faza 3 rozpoczyna się gwałtownym zwiększeniem tempa wzrostu jasności na wysokości oznaczonej jako „Hu”, po czym następuje szybki wzrost jasności aż do osiągnięcia poziomu plateau.

Faza 4 odpowiada plateau, na którym jasność pozostaje stała lub wykazuje tendencję wzrostową wraz ze spadkiem wysokości. Początek plateau oznaczono jako „Hp”. W tym punkcie wcześniejsze oscylacje zazwyczaj zanikają. W ich miejsce obserwacje fotometryczne mogą jednak wykazywać oscylacje typu chirp^[3], rozpoczynające się na tej wysokości i charakteryzujące się wzrostem częstotliwości od ~2 do ~20 Hz wraz ze zmniejszaniem się wysokości. Oscylacje te zanikają po wejściu w Fazę 5.

Faza 5 charakteryzuje się występowaniem rozbłysków związanych z fragmentacją meteoroidu. Początek tej fazy przedstawiono na rysunku 2 za pomocą linii ciągłej i oznaczono jako „Hf”. Za rozbłyskami często obserwuje się fragmenty meteoroidu, poruszające się w pozostawionym przez niego śladzie.

Faza 6 obejmuje końcowy rozbłysk, któremu niekiedy towarzyszą dwa lub więcej rozbłysków występujących w krótkich odstępach czasu. Pierwszy z nich oznaczono tutaj jako „Hd” (disruption). Rozbłyski te często charakteryzują się wyraźną czerwoną barwą, podczas gdy bezpośrednio wcześniej meteor obserwowany jest jako zielony.

Faza 7 charakteryzuje się dalszym przebiegiem fragmentacji oraz szybkim spadkiem jasności. W jej trakcie mogą występować dodatkowe rozbłyski, aż do osiągnięcia obserwowanej wysokości końcowej „He”.
(…)