O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.
(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)


Obserwatorium Astronomiczne UW

Z Wiki.Meteoritica.pl

1i
Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie
Adres: al. Ujazdowskie 4
00-478 Warszawa
http://www.astrouw.edu.pl
Pracownicy: kustosz: mgr Ewa Stelmachow
Kontakt: library@astrouw.edu.pl
tel. (22) 553 05 07
Wystawy/zbiory: obserwatorium w swych zbiorach posiada m.in.: okaz meteorytu Łowicz o wadze 3,75 kg[1] (z wyciętym okienkiem) oraz całkowity okaz meteorytu Pułtusk o wadze 1,235 kg (pierwotnie 1,305 kg)


Według informacji (i fotografii) zamieszczonej na profilu Facebook Polskiego Towarzystwa Meteorytowego w zbiorach obserwatorium są jeszcze fragmenty meteorytów (Pilski 2001): Gibeon[2] – 155 g (ep), Canyon Diablo[3] – 103 g (ep), Allende[4] – 41,6 g (ep), Millbillillie[5] – 31,9 g (ep).


Przez wiele lat w holu budynku obserwatorium przy alejach Ujazdowskich, leżał ponad 200 kilogramowy głaz, który wszyscy traktowali jako okaz meteorytu Pułtusk. Oczywiście nie był to meteoryt lecz pseudometeoryt Łapino. Krótka historia tego głazu znajduje się w artykule „Pseudometeoryt Łapino” na portalu woreczko.pl.

Meteoryt Łowicz w zbiorach OA UW

Na fotografiach przedstawiających okazy meteorytu Łowicz w przedwojennych zbiorach OA UW znajdują się cztery okazy (fragmenty).

Według Gadomskiego (1936, Uranja) w zbiorach OA UW oprócz okazu 3,9 kg znajdowały się jeszcze trzy odłamy meteorytu Łowicz, w tym dwa „naturalne” (Pokrzywnicki 1964). Po wojnie udało się w gruzach obserwatorium odszukać tylko największy okaz (Gadomski 1946, Urania).

Według relacji Różyckiego (1936) delegaci OA UW (Maciej Bielicki[6] i Jan Gadomski[7]) pozyskali trzy fragmenty meteorytu Łowicz z dużego okazu Barbuchy w łącznej wadze ok. 2 kg oraz dwa okazy o wagach 1 i 4 kg. Według Pilskiego (1995, Urania) z tych trzech fragmentów jeden podarowano prezydentowi Ignacemu Mościckiemu, a drugi marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu. Prezydent Mościcki przekazał swój fragment do Muzeum Przemysłu i Techniki w Warszawie (Orędownik, 1935; Tygodnik Ilustrowany, 1936), natomiast co się stało z okazem przekazanym marszałkowi Piłsudskiemu nie wiadomo.

Zobacz również → Łowicz/Okazy.


Bibliografia

  • Gadomski Jan, (1929), Zbiór meteorytów Muzeum Przyrodniczego w Wiedniu, Uranja, 9/10, 1929, s. 131-136.[11] Plik DjvU; plik dLib.
  • Gadomski Jan, (1936), Jasne meteory nad Polską, Uranja, 1, 1936, s. 11-14. Plik DjvU.
  • Gadomski Jan, (1946), Odszukanie dwóch meteorytów w gruzach Warszawy, Urania, 3-4, 1946, s. 68.[12] Plik DjvU.
  • Pilski Andrzej S., (1992), Katalog meteorytów w polskich kolekcjach – rok 1992, Meteoryt, 4, 1992, s. 2-9. Plik PDf.
  • Pilski Andrzej S., (2001), Meteoryty w zbiorach polskich, Olsztyn 2001.[13]
  • Stenz Edward[14], (1936), Ziemia. Fizyka globu, mórz i atmosfery, Wydana nakładem „Mathesis Polskiej”, w serii Z dziedziny nauki i techniki, tom XI, 1936, s. 268-282.

Przypisy

  1. ^ wg katalogu Pilskiego (1992) okaz był całkowity i miał 3,9 kg; również taką wagę wymienia Pokrzywnicki (1964)
  2. ^ meteoryt żelazny Gibeon, znalezisko z 1836 roku w Namibii; typ IVA, TKW 26 ton
  3. ^ meteoryt żelazny Canyon Diablo, znalezisko z 1891 roku w USA; typ IAB-MG, TKW 30 ton
  4. ^ spadek meteorytu Allende 8 lutego 1969 roku w Meksyku; chondryt węglisty CV3, TKW 2 tony
  5. ^ spadek meteorytu Millbillillie w październiku 1960 roku w Australii; achondryt, eukryt monomiktyczny EUC-mmict, TKW 330 kg
  6. ^ Maciej Bielicki (1906-1988) – polski astronom, specjalizował się w obliczaniu orbit komet, meteorów i sztucznych satelitów Ziemi; pracownik Obserwatorium Astronomicznego UW. Wikipedia – Maciej Bielicki; astrojawil.pl – Wspomnienie. Patrz → Wilno 1936; bolidy 19351965
  7. ^ Jan Gadomski (1889-1966) – polski astronom, popularyzator astronomii i kosmonautyki; związany z Obserwatorium Astronomicznym UW w Warszawie. Wikipedia – Jan Gadomski
  8. ^ w 1935 Senat UW zmienił nazwę uczelni na Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie
  9. ^ prawdopodobnie jest to największy zachowany okaz (5670 g) tego meteorytu
  10. ^ zakończona niepowodzeniem przedwojenna inicjatywa Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, zmierzająca do powołania Narodowego Instytutu Astronomicznego
  11. ^ lektura relacji daje również wyobrażenie o słabej kondycji ówczesnej meteorytyki w Polsce: (…) Ze specjalnym zainteresowaniem poszukuję meteorytów spadłych na ziemiach polskich. Praca niemała. Trzeba przejrzeć ponad 1000 różnych napisów, podających pochodzenie, datę odnalezienia oraz budowę okazów. — Znajduję ich kilkadziesiąt. Są to przeważnie drobniejsze odłamki, spadłe, jak głoszą napisy w: „Zabrodje, Vilna Russland; Bjelokrynische, Dolgowoli, Zaborzika—Wolynien, Russland; Schellin, Pommern; Gnadenfrei, Preus.—Schlesien” i t. d. Niebawem natrafiłem na bardzo liczne okazy meteorytu pułtuskiego, spadłego dnia 30 stycznia 1868 r. w Pułtusku na północ od Warszawy. Są to „starsi bracia” odłamka, zdobiącego biurko dyrektora Obserwatorjum stołecznego. Wiele z nich jest drobnych, kilka ma wielkość pięści, jeden zaś przedstawia się dość okazale — jak głowa ludzka. (…)
  12. ^ odnalezienie dwóch okazów meteorytów w gruzach powojennej Warszawy: (…) Tym milej jest nam zakomunikować, że latem 1945 r. udało się odkopać z gruzów spalonego przez wojska niemieckie Obserwatoriom Astronomicznego w Warszawie, dwa piękne okazy, ukryte w czasie wojny przed okupantem. Pierwszy — to 1-o kilogramowy odłamek słynnego meteorytu z dn. 30 stycznia 1868 r., który spadł na polach pod Pułtuskiem, w odległości ok. 50 km na północ od Warszawy, — drugi to 5-o kilogramowa bryła meteorytu z dn. 12 marca 1935 r., który „wylądował” w województwie łódzkim kilkanaście km na połud.-zachód od Łowicza. Taki jedynie remanent (poza jednym tylko zegarem) pozostał w popiołach spalonego Obserwatorium. (…)
  13. ^ bardziej aktualna internetowa wersja katalogu znajduje się na stronach Polskiego Towarzystwa Meteorytowego – katalog PTMet; tam objaśnienie stosowanych skrótów (cs – complete specimen, hs – half specimen, ep – end piece, fc – fragment with crust, f – fragment, sc – slice with crust, s – slice); więcej → Oznaczenia okazów – skróty
  14. ^ Edward Stenz (1897-1956) – geofizyk polski. Profesor uniwersytetu w Kabulu i Uniwersytetu Warszawskiego. Przed wojną kierował Wysokogórskim Obserwatorium Meteorologicznym na Kasprowym Wierchu, po wojnie pracował w Afgańskiej Służbie Meteorologicznej. Zajmował się klimatologią, sejsmologią i magnetyzmem ziemskim. Więcej → Edward Stenz

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Osobiste