Zadzim/Badania

Z Wiki.Meteoritica.pl

< Zadzim(Różnice między wersjami)

Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aktualna wersja na dzień 23:27, 11 lip 2026

0i

Spis treści

1 Plan badań
- 1.1 „Mapa drogowa”
2 Wstępne oględziny i pomiary
3 Bibliografia
4 Przypisy
5 Zobacz również
6 Linki zewnętrzna

Plan badań

Planowane działania (koniec kwietnia 2026 r.):

okaz na początek został wysłany do laboratorium na badanie kosmogenicznych izotopów (ang. cosmogenic isotopes)^[1]^[2] – okaz trafił do laboratorium Narodowego Centrum Badań Jądrowych, NCBJ w Świerku (Zbigniew Tymiński, NCBJ);
przed cięciem do klasyfikacji, została sporządzona dokładna dokumentacja fotograficzna okazu (Szymon Kozłowski, OA UW; Jan Woreczko); na Politechnice Warszawskiej wykonano jego skan 3D (Artur Jaśkiewicz, PW) oraz kopię okazu;
konieczne było odcięcie fragmentu (płytki) meteorytu do badań (Marcin Cimała, PolandMet.com) oraz przekazanie type specimen do zgłaszającego laboratorium (Tadeusz Przylibski, Politechnika Wrocławska).

Koordynatorem dalszych badań i redystrybucji fragmentów jest Tadeusz Przylibski (PWr):

mały fragment meteorytu zostanie wysłany do laboratorium celem zbadania zawartości w nim pierwiastków śladowych (ang. trace elements)^[3], których wynik posłuży do klasyfikacji meteorytu (Woźniak 2021):
- planowane są badania metodą neutronowej analizy aktywacyjnej (NAA, ang. Neutron Activation Analysis)^[4] (Zbigniew Tymiński, NCBJ);
- i/lub metodą ICP-MS (ang. Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry) / LA-ICP-MS (ang. Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry)^[5]:
  - (Aleksander Błasiak i Artur Błachowski, AGH);
  - (Zbigniew Tymiński, NCBJ);
  - (Tadeusz Przylibski, PWr);
spektroskopia Mössbauera^[6] (Aleksander Błasiak i Artur Błachowski, AGH);
możliwe, że okaz Zadzim należy do grupy achondrytów prymitywnych (ang. primitive achondrites) (Woźniak 2021), więc będzie konieczne przeprowadzenie badań metodami:
- tomografii 3D (ang. computed tomography) w celu zidentyfikowania wewnętrznych inkluzji i nodul (Zbigniew Tymiński, NCBJ);
- spektroskopii Ramana (ang. Raman spectroscopy)^[7];
- badań na skaningowym mikroskopie elektronowym ze spektroskopią dyspersji energii, SEM-EDS (ang. scanning electron microscope, energy dispersive spectroscopy)^[8];
- dyfrakcji rentgenowskiej, XRD (ang. X-ray diffraction)^[9];
- właściwości magnetyczne (SQUID-VSM)^[10].

„Mapa drogowa”

Data	„akcja”
17 kwietnia 2026 r.	bolid/spadek (Skytinel^[11])
22 kwietnia 2026 r.	znalezisko (Anna i Paweł Walczak)
koniec kwietnia 2026 r.	zawiązanie zespołu badawczego (koordynator Tadeusz Przylibski, PWr; Tomasz Jakubowski)
maj 2026 r.	badania wstępne: izotopy kosmochemiczne, skan 3D, dokumentacja fotograficzna, tomografia komputerowa, kopia okazu
31 maja 2026 r.	ucięcie piętki i płytki do badań (Marcin Cimała)
3 czerwca 2026 r.	na wytrawionej powierzchni cięcia piętki, Szymon Kozłowski (OA UW) dokonał pomiaru szerokości płytek kamacytu na widocznych figurach Widmanstättena, ich średnia szerokość to 1,00 mm, co wskazuje na oktaedryt średnioziarnisty (Om, ang. medium octahedrites). Wstępne wyniki pomiaru zawartości niklu i średnia szerokość belek kamacytu, sugerują, że meteoryt Zadzim należy do grupy IIIAB?
22 czerwca 2026 r.	ucięta płytka została przekazana do koordynatora badań (Tadeusz Przylibski)
6 lipca 2026 r.	zespół z Politechniki Wrocławskiej potwierdził wcześniejsze ustalenia Szymona Kozłowskiego, że to oktaedryt i obserwacje Marcina Cimały o występowaniu inkluzji schreibersytu i troilitu; (W Gabinecie Astronoma: FB): „Dzisiaj na Politechnice Wrocławskiej prof. Tadeusz Przylibski i dr Tomasz Jakubowski analizowali dwie płytki nowego polskiego meteorytu żelaznego "Zadzim" wysłane tam do klasyfikacji (tj. jedna płytka przecięta ~na pół - 27 i 19 g). Wykonali oni zdjęcia surowych płytek jeszcze przed trawieniem, płytki zostały wytrawione przez dokładnie 12 minut, a następnie oczyszczone, (woda/myjka ultradźwiękowa) i wysuszone. Z użyciem mikroskopu do światła odbitego płytki zostały wstępnie obejrzane. Naukowcy potwierdzili występowanie charakterystycznych dla oktaedrytów figur Widmanstättena. Zidentyfikowali oni minerały takie jak kamacyt, taenit, strefy plesytowe, a także dwie inkluzje schreibersytu. Na brzegu płytki zauważyli oni tak zwany "heat rim" (strefę przegrzania), powstałą jako efekt przejścia meteoroidu przed atmosferę ziemską - zauważalną jako zanik linii Neumanna oraz "jaśniejszy" odcień widocznych figur. Odnotowali oni sporadyczną drobną rekrystalizację na ziarnach kamacytu (w dużej skali podobna widnieje na okazach typu Willamette^[12]). Ponadto próbka jest spękana - jest to także efekt przejścia meteoroidu przez atmosferę. Na granicy przekrój-skorupa i na częściach, gdzie skorupy brak widać figury Widmanstättena.”
12 lipca 2026	badania trwają (…)

Po wykonaniu niezbędnych analiz meteoryt Zadzim zostanie zgłoszony do rejestracji w Meteoritical Bulletin Database. Później, dalsze badania i analizy, będą już publikowane w formie artykułów naukowych i prezentowane na konferencjach.

Wstępne oględziny i pomiary

Politechnika Warszawska

Szczegóły powierzchni i zewnętrznej budowy okazu (źródło: Szymon Kozłowski i Artur Jaśkiewicz, Youtube).

Jeszcze przed ucięciem fragmentu meteorytu do badań, z oględzin powierzchni można zaryzykować wstępną klasyfikację. Widoczne na powierzchni struktury przypominające belki kamacytu (figury Widmanstättena?) sugerują, że jest to oktaedryt, a ich rozmiar (~0,9 mm), że jest to oktaedryt średnioziarnisty (ang. medium octahedrites). Zawartość niklu też wskazuje na oktaedryt.

Ślady po wytopionych inkluzjach (troilitowych i/lub krzemianowych?)	Rozległe wewnętrzne pęknięcia prawdopodobnie pochodzące z wytopionych inkluzjach krzemianowych; widoczne regmaglipty (zdjęcie dolne)	Widoczne wewnętrzne pęknięcia (ang. cracks); skorupa obtopieniowa (ang. fusion crust) oraz linie spływu (ang. flow lines)
Skorupa obtopieniowa (górne zdjęcie) (ang. fusion crust); na dolnym zdjęciu płaski fragment po prawdopodobnym odpadnięciu fragmentu jeszcze podczas lotu meteoroidu w atmosferze, widoczna skorupa obtopieniowa drugiego rzędu; płaska powierzchnia i jej „warstwowa” budowa sugeruje odłupanie po powierzchni ścian lamel kamacytu; widać na niej również struktury w postaci długich, równoległych „linii”	Według Szymona Kozłowskiego na fragmentach odsłoniętego wnętrza widać drobne belki (ang. lamellae) kamacytu, co sugerowałoby, że mamy do czynienia z oktaedrytem, a ich rozmiar sugeruje – oktaedryt średnioziarnisty (Om, ang. medium octahedrites)	Pomiary XRF (fluorescencyjna analiza rentgenowska, ang. X-ray fluorescence)^[13] zawartości niklu, różne odczyty w zależności od miejsca pomiaru: od 6-7% do 18-19% Ni
Gipsowa kopia meteorytu wykonana na Politechnice Warszawskiej	Gipsowa kopia, która posłużyła do zrobienia odlewu formy z której powstały barwne i magnetyczne kopie!

Barwna i magnetyczna kopia okazu meteorytu Zadzim (zbiory W&W)

Źródło:

Nowy polski meteoryt żelazny: co nowego? (stan na 18 maja 2026)

Alternatywna 😊 hipoteza Redakcji: Wielościenny kształt orientowanego (!) okazu może być wynikiem odłupywania się fragmentów, jeszcze w fazie jasnej, „po płaszczyznach” ścian dużych kryształów kamacytu, co jest charakterystyczne dla heksaedrytów (ang. hexahedrites). Również wstępnie zmierzona zawartość niklu nie wyklucza tego typu. Jednak hipoteza ta nie broni się, gdy oglądamy struktury w postaci długich, równoległych „linii” na powierzchni odłupania. Coraz więcej obserwacji wskazuje, że mamy do czynienia z oktaedrytem.

Narodowe Centrum Badań Jądrowych w Świerku

Za postem na FB: Meteoryt Zadzim jest już w trakcie (koniec kwietnia) badań w Narodowe Centrum Badań Jądrowych w Świerku😍☢️
Okaz jest poddawany spektrometrii gamma, tzn analizie pod względem obecności krótko żyjących kosmicznych izotopów promieniotwórczych.^[2] Meteoryt trafi również do reaktora MARIA w celu szczegółowego zidentyfikowania jego składu pierwiastkowego.^[4] Dzięki tym badaniom poznamy m.in. wiek meteorytu, tzn. kiedy obiekt oddzieli się od ciała macierzystego, czy też kiedy ciało macierzyste zostało rozbite na fragmenty.^[1] Po badaniach zostanie przeprowadzona tomografia meteorytu, skanowanie i stworzenie modelu 3D. Info i foto: Zbigniew Tymiński, Ośrodek Radioizotopów POLATOM w NCBJ

PolandMet

Relacje z cięcia okazu znajdują się na FB (Marcin Cimała; źródła: FB i YT)

Ucięta piętka (po wytrawieniu 55,95 g) i powierzchnia cięcia po odcięciu płytki (~45-50 g)

Piętka (po wytrawieniu 55,95 g) (ang. endpiece) przed i po wytrawieniu. Widać figury Widmanstättena oraz przypowierzchniową strefę przegrzania (ang. heat rim)

Piętka i powierzchnia cięcia (po odcięciu piętki i płytki masa główna meteorytu: 2760,0 g)

Zmieniający się wygląd figur Widmanstättena i linii Neumanna w zależności od kąta oświetlenia; po prawej na dole inkluzja troilitowa

Figury Widmanstättena oraz przypowierzchniowa strefa przegrzania (grubości 4-7 mm, ang. heat rim), gdzie zanikają figury. Po ogrzaniu meteorytu do temperatury powyżej 800°C linie Neumanna zanikają, a figury Widmanstättena matowieją (zanikają ale przy dłuższym ogrzaniu)

ZADZIM oriented iron meteorite from observed fall in Poland…

Meteoryt żelazny ZADZIM po przecięciu i wytrawieniu piętki

Szymon Kozłowski

Szymon Kozłowski pokusił się o wyznaczenie średniej szerokości belek kamacytu w meteorycie Zadzim. Tak opisał i zilustrował na FB swoje pomiary:

Poprosiłem Marcina Cimałę o zdjęcie wytrawionej piętki nowego polskiego meteorytu żelaznego wraz z linijką dla skali. Po poprawce geometrycznej zdjęcia, zmierzyłem szerokość belek kamacytu w 100 miejscach. Załączam histogram (rozkład). Są to pomiary przybliżone, ale myślę że profesjonalne pomiary dużo różnić się nie będą.
Średnia szerokość: 1,00 mm (dyspersja 0,27 mm). Mediana szerokości: 0,99 mm
Czyli wychodzi oktaedryt średnioziarnisty. 😍
(89% pomiarów jest poniżej 1,3 mm, czyli granicy oktaedrytu średnio/gruboziarnistego)

Wyniki

Na wytrawionej powierzchni przecięcia widać figury Widmanstättena oraz linie Naumanna. Można oszacować średnią grubość belek kamacytu – 1,00 mm (dyspersja 0,27 mm) (źródło: Szymon Kozłowski)

Relacja między zawartością niklu a szerokością belek kamacytu w meteorytach żelaznych (z wyłączeniem podgrup grupy IAB) (Relation between the nickel content and the kamacite lamellae size in iron meteorites (excluding the IAB subgroup)) (źródło: Woźniak 2021, ASMP)

Para pierwiastków nikiel i iryd (Nickel vs. iridium diagram) (źródło: Woźniak 2021, ASMP)

Szymon Kozłowski udostępnił skan (w rozdzielczości 1200 dpi) wytrawionej powierzchni piętki (55,95 g). Wyniki pomiaru średniej szerokości belek kamacytu.

Widać figury Widmanstättena oraz przypowierzchniowa strefa przegrzania (grubości 4-7 mm, ang. heat rim), gdzie zanikają („matowieją”) figury. Na dolnej krawędzi widać, 1-2 mm warstwę skorupy/całkowicie przetopionej powierzchni meteorytu!

Jest już niemal pewne, że meteoryt Zadzim to oktaedryt średnioziarnisty (Om, ang. medium octahedrites). Patrząc na wstępne wyniki pomiaru zawartości niklu, można zaryzykować twierdzenie, iż meteoryt Zadzim należy do grupy IIIAB (Woźniak 2021, ASMP). Do tej grupy należą też polskie meteoryty Schwetz (Świecie) i Tartak oraz Lenarto i Teplá.

Politechnika Wrocławska

Badania (6 lipca 2026 r.)

Płytka ~27 g przed i po trawieniu

Płytka ~19 g przed i po trawieniu

Figury Widmanstättena, kryształy kamacytu, taenitu, strefy plesytowe

Bibliografia

Borovička Jiří, Spurný Pavel, Shrbený Lukáš, Żmija Mateusz, (2026), Analysis of the Iron Meteorite Fall of April 17, 2026, ACM 2026, Asteroids Comets Meteors Conference, 6-10 July 2026, Poznań, Poland, 2026 (abstrakt). Plik PDF.

Woźniak Marek, (2021), Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures), Acta Soc. Metheor. Polon., 12, 2021, s. 149-216 (abstrakt).^[14] Plik ASMP; Książka abstraktów.

Przypisy

^ ^a ^b izotopy kosmogeniczne (ang. cosmogenic isotopes, radionuclides) – meteoroid w przestrzeni kosmicznej był wystawiony na działanie promieniowania kosmicznego. Wysokoenergetyczne cząstki promieniowania kosmicznego oddziałują z atomami w skale, powodując reakcje jądrowe i powstawanie charakterystycznych izotopów kosmogenicznych (np. ³He, ²¹Ne, ³⁸Ar, ¹⁰Be, ²⁶Al, ³⁶Cl, ¹⁴C, ⁵³Mn). Mierząc ich stężenia w meteorycie i znając tempo produkcji tych izotopów, można oszacować czas ekspozycji próbki na promieniowanie kosmiczne, czyli czas przebywania meteoroidu w przestrzeni kosmicznej po oddzieleniu od ciała macierzystego – czas ekspozycji na promieniowanie kosmiczne (CRE age, ang. Cosmic-Ray Exposure Age). Termin CRE age występuje głównie w artykułach dotyczących meteorytów, popularniejszym jego odpowiednikiem jest datowanie izotopami kosmogenicznymi (ang. cosmogenic nuclide dating). Badając izotopy kosmogeniczne można również określić czas od spadku – wiek pobytu meteorytu na Ziemi (ang. Terrestrial Age) (patrz → Antonin ● short-lived radionuclides). Badanie rozkładu izotopów w materiale pozwala określić historię ablacji/erozji skały (produkcja radionuklidów zależy od głębokości wewnątrz meteoroidu, porównując aktywności różnych izotopów można oszacować rozmiar meteoroidu przed wejściem w atmosferę oraz położenie fragmentu względem jego powierzchni). Zalety: pozwala badać procesy zachodzące w skali od tysięcy do milionów lat, dostarcza informacji niedostępnych dla klasycznych metod datowania, szeroko stosowana w badaniach meteorytów i powierzchni planet. Wikipedia (EN) – Cosmogenic nuclide
^ ^a ^b krótkożyciowe izotopy promieniotwórcze (ang. Short-lived radionuclides, SLRs) – radionuklidy o okresach półtrwania krótkich w porównaniu z wiekiem Układu Słonecznego (~4,567 mld lat), które były obecne podczas jego formowania, ale dziś już niemal całkowicie zanikły. Ich dawną obecność poznajemy po produktach rozpadu zachowanych w meteorytach. Najważniejsze SLRs w kosmochemii (w nawiasie okresy połowicznego rozpadu): ²⁶Al (0,717 mln lat), ⁴¹Ca (0,10 mln lat), ³⁶Cl (0,30 mln lat), ⁶⁰Fe (2,6 mln lat), ⁶³Mn (3,7 mln lat). Rozpad ²⁶Al→²⁶Mg był prawdopodobnie głównym źródłem ogrzewania młodych planetozymali prowadzącym do: metamorfizm chondrytów, topienie skał krzemianowych, oddzielenie jąder metalicznych, powstania meteorytów zdyferencjonowanych. Mierząc stężenie ekstremalnie krótkożyciowych izotopów promieniotwórczych (ang. extremely short-lived radioactive nuklides) w meteorycie można określić tzw. wiek ziemski okazu (ang. terrestrial age; patrz → cosmogenic isotopes), tzn. czas od spadku meteorytu na Ziemię do chwili obecnej, gdy już ustały w nim procesy wytwarzania nowych nuklidów powstających w wyniku bombardowania meteoroidu promieniowaniem kosmicznym w przestrzeni pozaziemskiej. Przykładowe ekstremalnie krótkożyciowe izotopy promieniotwórcze występujące w chondrytach zwyczajnych to: ⁵²Mn (5,6 dni), ⁴⁸V (15,97 dni), ⁵¹Cr (27,7 dni), ⁵⁹Fe (44,5 dni), ⁵⁸Co (70,4 dni), ⁵⁶Co (77,23 dni), ⁴⁶Sc (83,8 dni), ⁵⁷Co (271,8 dni), ⁵⁴Mn (312 dni) (patrz → Antonin ● Sołtmany/Badania, Laubenstein et al. 2012). Wikipedia (EN) – Cosmogenic nuclide
^
pierwiastki śladowe (ang. trace elements) – to pierwiastki występujące w meteorytach w stężeniach poniżej 0,1% masy, często na poziomie ppm (części na milion). Ich analiza pozwala określić pochodzenie, wiek i historię powstania meteorytów. Główne grupy pierwiastków śladowych: syderofile (ang. siderophile elements, lubiące żelazo) – mają duże powinowactwo do żelaza i koncentrują się w metalicznej części meteorytów, należą do nich m.in. iryd (Ir), platyna (Pt), osm (Os) i złoto (Au); litofile (ang. lithophile elements, lubiące skały) – wiążą się z tlenem i występują głównie w minerałach krzemianowych, przykłady: lit (Li), beryl (Be), bar (Ba), niob (Nb) oraz pierwiastki ziem rzadkich (REE); chalkofile (ang. chalcophile elements, lubiące siarkę) – tworzą związki z siarką, często obecne w troilicie, należą do nich m.in. gal (Ga), german (Ge) i antymon (Sb). Znaczenie pierwiastków śladowych: klasyfikacja meteorytów – stężenia i proporcje pierwiastków (np. Ga, Ge, Ir) umożliwiają podział meteorytów żelaznych na grupy chemiczne (np. IAB, IIAB; Woźniak (2021)); datowanie – radioaktywne izotopy pierwiastków, takich jak uran, ołów czy glin, służą do określania wieku meteorytów; badanie procesów planetarnych – skład pierwiastków śladowych dostarcza informacji o różnicowaniu wnętrz planet i historii ciał macierzystych meteorytów. Metody analizy: neutronowa analiza aktywacyjna (NAA); spektrometria mas z plazmą sprzężoną indukcyjnie (ICP-MS) (Lauretta et al. (2006); McSween et al. (2022))
^ ^a ^b neutronowa analiza aktywacyjna (ang. Neutron Activation Analysis, NAA; oraz ang. Instrumental Neutron Activation Analysis, INAA) – metoda analizy składu pierwiastkowego materiałów oparta na napromienianiu próbki neutronami. W trakcie badania atomy znajdujące się w próbce pochłaniają neutrony i przekształcają się w radioaktywne izotopy; izotopy te emitują charakterystyczne promieniowanie gamma, którego energia i intensywność pozwalają określić, jakie pierwiastki są obecne oraz w jakich ilościach. Zalety: bardzo wysoka czułość (możliwość wykrywania śladowych ilości pierwiastków), jednoczesna analiza wielu pierwiastków, metoda nieniszcząca dla próbki. W analizach meteorytów żelaznych najczęściej takim wzorcem jest meteoryt żelazny North Chile (grupa IIAB, HEX); niekwestionowanym autorytetem tej metody był amerykański profesor UCLA John Taylor Wasson. Wikipedia – Neutronowa analiza aktywacyjna
^ spektrometria mas z plazmą sprzężoną indukcyjnie (ang. Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry, LA-ICP-MS) – zaawansowana technika analityczna, która umożliwia precyzyjną analizę pierwiastkową i izotopową próbek stałych w mikroskali. Pozwala na mapowanie składu chemicznego bez konieczności rozpuszczania materiału. LA (ablacja laserowa) – laser o wysokiej energii odparowuje mikroskopijną ilość materiału bezpośrednio z powierzchni próbki w komorze w atmosferze gazu obojętnego; ICP (jonizacja) – powstały aerozol trafia do plazmy indukcyjnie sprzężonej (o temperaturze rzędu 7500K), gdzie cząsteczki ulegają atomizacji i jonizacji; MS (detekcja mas) – jony są następnie kierowane do spektrometru mas, gdzie są rozdzielane i mierzone na podstawie stosunku masy do liczby atomowej (m/Z). Wcześniejsza wersja tej metody (ICP-MS) opierała się na rozpuszczeniu próbki (do roztworu) i wprowadzeniu jej do bardzo gorącej plazmy argonowej. Zalety: bardzo wysoka czułość (często poziom ppb, a nawet ppt), jednoczesna analiza wielu pierwiastków, możliwość pomiaru stosunków izotopowych, niewielka ilość potrzebnej próbki. W meteorytyce metoda ICP-MS jest powszechnie stosowana do oznaczania: pierwiastków śladowych (np. ziem rzadkich), zawartości niklu, kobaltu, irydu i innych pierwiastków syderofilnych, anomalii izotopowych, wieku i pochodzenia materiału meteorytowego. Wikipedia (EN) – Inductively coupled plasma mass spectrometry
^ spektroskopia mössbauerowska (ang. Mössbauer spectroscopy) – technika badania struktury i właściwości materiałów oparta na zjawisku rezonansowej absorpcji i emisji promieniowania gamma przez jądra atomowe bez utraty energii na odrzut (efekt Mössbauera). Najczęściej wykorzystuje się izotop żelaza ⁵⁷Fe; pozwala badać: stan utlenienia atomów (np. Fe²⁺ i Fe³⁺), otoczenie chemiczne jąder, właściwości magnetyczne materiału, symetrię i strukturę krystaliczną. Zalety: bardzo duża dokładność w badaniu lokalnego otoczenia atomów, możliwość analizy właściwości magnetycznych i elektronowych. Patrz → Woźniak (2019, MaPS). Wikipedia (EN) – Mössbauer spectroscopy ● Efekt Mössbauera
^ spektroskopia Ramana (ang. Raman spectroscopy) – technika analityczna oparta na zjawisku nieelastycznego rozpraszania światła (efekt Ramana). Umożliwia identyfikację substancji oraz badanie ich struktury molekularnej i krystalicznej. Próbka oświetlana jest monochromatycznym światłem lasera; większość fotonów ulega rozpraszaniu bez zmiany energii, natomiast niewielka część wymienia energię z drganiami cząsteczek, co powoduje zmianę częstotliwości rozproszonego światła; powstałe widmo Ramana stanowi charakterystyczny „odcisk palca” badanej substancji. Co pozwala badać?: skład chemiczny materiału, rodzaj wiązań chemicznych, strukturę krystaliczną, obecność różnych faz materiałowych, stopień krystaliczności, naprężenia i defekty w materiale. Zalety: metoda nieniszcząca, wymaga minimalnego przygotowania próbki, wysoka selektywność chemiczna, możliwość analizy ciał stałych, cieczy i gazów, możliwość wykonywania mapowania chemicznego powierzchni. Wikipedia – Spektroskopia Ramana
^ SEM-EDS (ang. Scanning Electron Microscopy, Energy Dispersive Spectroscopy) – połączenie skaningowej mikroskopii elektronowej (SEM) z spektroskopią rentgenowską z dyspersją energii (EDS/EDX), umożliwiające jednoczesną obserwację mikrostruktury próbki i analizę jej składu chemicznego. Wiązka elektronów w mikroskopie SEM skanuje powierzchnię próbki, tworząc obraz o bardzo dużym powiększeniu; oddziaływanie elektronów z atomami próbki powoduje emisję charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego; detektor EDS mierzy energie tego promieniowania, co pozwala zidentyfikować obecne pierwiastki i oszacować ich zawartość. Wikipedia – Skaningowy mikroskop elektronowy ● Energy-dispersive X-ray spectroscopy
SEM-BSE (ang. Scanning Electron Microscopy, Backscattered Electrons) – technika obrazowania w skaningowym mikroskopie elektronowym wykorzystująca elektrony wstecznie rozproszone (BSE). Wiązka elektronów pada na próbkę, a część elektronów zostaje odbita (rozproszona wstecznie) przez jądra atomowe materiału; liczba elektronów BSE zależy głównie od liczby atomowej (Z) pierwiastków obecnych w próbce: pierwiastki cięższe (wyższe Z) dają silniejszy sygnał i są widoczne jako jaśniejsze obszary, pierwiastki lżejsze (niższe Z) dają słabszy sygnał i są widoczne jako ciemniejsze obszary. Co widać?: kontrast składowy (różnice w składzie chemicznym faz), identyfikację różnych faz materiału, obserwację rozmieszczenia minerałów, wtrąceń i zanieczyszczeń, informacje o mikrostrukturze próbki. Zalety: szybkie rozróżnianie obszarów o różnym składzie chemicznym, dobra współpraca z analizą EDS, szczególnie przydatna do badania materiałów wielofazowych. Wikipedia (EN) – Scanning electron microscope. Więcej → Mikrosonda (Microprobe)
^ dyfrakcja rentgenowska (ang. X-ray diffraction, XRD) – nieniszcząca technika analityczna wykorzystywana do badania struktury krystalicznej ciał stałych. Pozwala na identyfikację faz mineralnych, określenie wielkości krystalitów oraz pomiar naprężeń. Metoda opiera się na zjawisku uginania (dyfrakcji) promieniowania rentgenowskiego na uporządkowanych płaszczyznach atomowych sieci krystalicznej. Co można badać?: identyfikację faz krystalicznych, strukturę krystaliczną materiału, parametry sieci krystalicznej, stopień krystaliczności, wielkość krystalitów i naprężenia sieciowe. Zalety: metoda nieniszcząca, bardzo skuteczna identyfikacja faz materiałowych, wysoka dokładność badania struktur krystalicznych, możliwość analizy mieszanin faz. W przeciwieństwie do XRF, które odpowiada na pytanie „jakie pierwiastki są obecne?”, XRD odpowiada przede wszystkim na pytanie „w jakiej strukturze i fazie krystalicznej występują?”. Wikipedia (EN) – X-ray diffraction
^ VSM (wibracyjny magnetometr próbkujący, ang. Vibrating Sample Magnetometer) i SQUID (nadprzewodnikowe urządzenie interferencyjne, ang. Superconducting Quantum Interference Device) – dwie zaawansowane techniki pomiarowe służące do badania właściwości magnetycznych materiałów. Współcześnie często łączy się je w jeden hybrydowy system (SQUID-VSM), który pozwala na niezwykle czułe i szybkie analizowanie próbek; urządzenia typu SQUID-VSM łączą w sobie precyzję detektora SQUID oraz szybkość techniki VSM; pozwalają na bardzo dokładne pomiary małych próbek w szerokim zakresie pól magnetycznych (często do 7 Tesla) i temperatur (od około 1,6 K do 1000 K); Wikipedia – Magnetometr wibracyjny ● SQUID
^ Skytinel — dynamicznie rozwijająca się sieć stacji bolidowych Skytinel; projekt zainicjowany wiosną 2024 roku i prowadzony przez Mateusza Żmiję; rozmieszczone na terenie Polski ponad 50 stacji z kamerami all-sky i kierunkowymi (stan: marzec 2026 r.), rejestruje jasne meteory i bolidy; sieć ma już swoje sukcesy: obserwacja bolidu z którego spadł meteoryt Haag i rokujący bolid SN20241025 (Grzebsk).
- W lutym 2025 roku znaleziono okazy meteorytu Drelów spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250218!
- W sierpniu 2025 roku znaleziono fragmenty meteorytu Poświętno spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250724!
- W kwietniu 2026 roku znaleziono okaz meteorytu Zadzim spadły z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20260417!
^ meteoryt żelazny Willamette, znalezisko z 1901 roku w USA; typ IIIAB, TKW 15,5 tony; patrz → Prague NM
^ fluorescencyjna analiza rentgenowska (ang. X-ray Fluorescence, XRF) – metoda analizy składu pierwiastkowego materiałów wykorzystująca promieniowanie rentgenowskie. Próbka jest naświetlana promieniowaniem rentgenowskim, które wybija elektrony z wewnętrznych powłok atomów; powstałe luki są wypełniane przez elektrony z wyższych poziomów energetycznych, czemu towarzyszy emisja charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego (fluorescencji); energia tego promieniowania pozwala zidentyfikować pierwiastki, a jego intensywność określić ich ilość. Co można badać?: skład pierwiastkowy próbki, zawartość pierwiastków głównych, domieszek i pierwiastków śladowych, rozkład pierwiastków (w przypadku mapowania XRF). Zalety: metoda szybka i nieniszcząca, niewielkie wymagania dotyczące przygotowania próbki, możliwość analizy ciał stałych, proszków i cieczy, jednoczesne oznaczanie wielu pierwiastków. Wikipedia (EN) – X-ray fluorescence
^ więcej → woreczko.pl – Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures)

Zobacz również

Zadzim ● Zadzim/Galerie

artykuł: Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures)

Linki zewnętrzna

Facebook – Polandmet Meteorites: Something is wrong here, i cant wait to see it inside… ● Finał odcięcia piętki
Facebook – W Gabinecie Astronoma: Poprosiłem Marcina Cimałę o zdjęcie wytrawionej piętki nowego polskiego meteorytu żelaznego…

Youtube – meteoryty.pl: ZADZIM oriented iron meteorite from observed fall in Poland on April 17, 2026, weighing 2892 grams ● Meteoryt żelazny ZADZIM po przecięciu i wytrawieniu piętki

woreczko.pl – Figury, struktury Widmanstättena (Widmanstätten pattern; Widmanstatten) ● Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures)

[radionuclides-0] izotopy kosmogeniczne (ang. cosmogenic isotopes, radionuclides) – meteoroid w przestrzeni kosmicznej był wystawiony na działanie promieniowania kosmicznego. Wysokoenergetyczne cząstki promieniowania kosmicznego oddziałują z atomami w skale, powodując reakcje jądrowe i powstawanie charakterystycznych izotopów kosmogenicznych (np. ³He, ²¹Ne, ³⁸Ar, ¹⁰Be, ²⁶Al, ³⁶Cl, ¹⁴C, ⁵³Mn). Mierząc ich stężenia w meteorycie i znając tempo produkcji tych izotopów, można oszacować czas ekspozycji próbki na promieniowanie kosmiczne, czyli czas przebywania meteoroidu w przestrzeni kosmicznej po oddzieleniu od ciała macierzystego – czas ekspozycji na promieniowanie kosmiczne (CRE age, ang. Cosmic-Ray Exposure Age). Termin CRE age występuje głównie w artykułach dotyczących meteorytów, popularniejszym jego odpowiednikiem jest datowanie izotopami kosmogenicznymi (ang. cosmogenic nuclide dating). Badając izotopy kosmogeniczne można również określić czas od spadku – wiek pobytu meteorytu na Ziemi (ang. Terrestrial Age) (patrz → Antonin ● short-lived radionuclides). Badanie rozkładu izotopów w materiale pozwala określić historię ablacji/erozji skały (produkcja radionuklidów zależy od głębokości wewnątrz meteoroidu, porównując aktywności różnych izotopów można oszacować rozmiar meteoroidu przed wejściem w atmosferę oraz położenie fragmentu względem jego powierzchni). Zalety: pozwala badać procesy zachodzące w skali od tysięcy do milionów lat, dostarcza informacji niedostępnych dla klasycznych metod datowania, szeroko stosowana w badaniach meteorytów i powierzchni planet. Wikipedia (EN) – Cosmogenic nuclide

[SLRs-1] krótkożyciowe izotopy promieniotwórcze (ang. Short-lived radionuclides, SLRs) – radionuklidy o okresach półtrwania krótkich w porównaniu z wiekiem Układu Słonecznego (~4,567 mld lat), które były obecne podczas jego formowania, ale dziś już niemal całkowicie zanikły. Ich dawną obecność poznajemy po produktach rozpadu zachowanych w meteorytach. Najważniejsze SLRs w kosmochemii (w nawiasie okresy połowicznego rozpadu): ²⁶Al (0,717 mln lat), ⁴¹Ca (0,10 mln lat), ³⁶Cl (0,30 mln lat), ⁶⁰Fe (2,6 mln lat), ⁶³Mn (3,7 mln lat). Rozpad ²⁶Al→²⁶Mg był prawdopodobnie głównym źródłem ogrzewania młodych planetozymali prowadzącym do: metamorfizm chondrytów, topienie skał krzemianowych, oddzielenie jąder metalicznych, powstania meteorytów zdyferencjonowanych. Mierząc stężenie ekstremalnie krótkożyciowych izotopów promieniotwórczych (ang. extremely short-lived radioactive nuklides) w meteorycie można określić tzw. wiek ziemski okazu (ang. terrestrial age; patrz → cosmogenic isotopes), tzn. czas od spadku meteorytu na Ziemię do chwili obecnej, gdy już ustały w nim procesy wytwarzania nowych nuklidów powstających w wyniku bombardowania meteoroidu promieniowaniem kosmicznym w przestrzeni pozaziemskiej. Przykładowe ekstremalnie krótkożyciowe izotopy promieniotwórcze występujące w chondrytach zwyczajnych to: ⁵²Mn (5,6 dni), ⁴⁸V (15,97 dni), ⁵¹Cr (27,7 dni), ⁵⁹Fe (44,5 dni), ⁵⁸Co (70,4 dni), ⁵⁶Co (77,23 dni), ⁴⁶Sc (83,8 dni), ⁵⁷Co (271,8 dni), ⁵⁴Mn (312 dni) (patrz → Antonin ● Sołtmany/Badania, Laubenstein et al. 2012). Wikipedia (EN) – Cosmogenic nuclide

[trace_elements-2] 
pierwiastki śladowe (ang. trace elements) – to pierwiastki występujące w meteorytach w stężeniach poniżej 0,1% masy, często na poziomie ppm (części na milion). Ich analiza pozwala określić pochodzenie, wiek i historię powstania meteorytów. Główne grupy pierwiastków śladowych: syderofile (ang. siderophile elements, lubiące żelazo) – mają duże powinowactwo do żelaza i koncentrują się w metalicznej części meteorytów, należą do nich m.in. iryd (Ir), platyna (Pt), osm (Os) i złoto (Au); litofile (ang. lithophile elements, lubiące skały) – wiążą się z tlenem i występują głównie w minerałach krzemianowych, przykłady: lit (Li), beryl (Be), bar (Ba), niob (Nb) oraz pierwiastki ziem rzadkich (REE); chalkofile (ang. chalcophile elements, lubiące siarkę) – tworzą związki z siarką, często obecne w troilicie, należą do nich m.in. gal (Ga), german (Ge) i antymon (Sb). Znaczenie pierwiastków śladowych: klasyfikacja meteorytów – stężenia i proporcje pierwiastków (np. Ga, Ge, Ir) umożliwiają podział meteorytów żelaznych na grupy chemiczne (np. IAB, IIAB; Woźniak (2021)); datowanie – radioaktywne izotopy pierwiastków, takich jak uran, ołów czy glin, służą do określania wieku meteorytów; badanie procesów planetarnych – skład pierwiastków śladowych dostarcza informacji o różnicowaniu wnętrz planet i historii ciał macierzystych meteorytów. Metody analizy: neutronowa analiza aktywacyjna (NAA); spektrometria mas z plazmą sprzężoną indukcyjnie (ICP-MS) (Lauretta et al. (2006); McSween et al. (2022))

[NAA-3] neutronowa analiza aktywacyjna (ang. Neutron Activation Analysis, NAA; oraz ang. Instrumental Neutron Activation Analysis, INAA) – metoda analizy składu pierwiastkowego materiałów oparta na napromienianiu próbki neutronami. W trakcie badania atomy znajdujące się w próbce pochłaniają neutrony i przekształcają się w radioaktywne izotopy; izotopy te emitują charakterystyczne promieniowanie gamma, którego energia i intensywność pozwalają określić, jakie pierwiastki są obecne oraz w jakich ilościach. Zalety: bardzo wysoka czułość (możliwość wykrywania śladowych ilości pierwiastków), jednoczesna analiza wielu pierwiastków, metoda nieniszcząca dla próbki. W analizach meteorytów żelaznych najczęściej takim wzorcem jest meteoryt żelazny North Chile (grupa IIAB, HEX); niekwestionowanym autorytetem tej metody był amerykański profesor UCLA John Taylor Wasson. Wikipedia – Neutronowa analiza aktywacyjna

[LA-ICP-MS-4] spektrometria mas z plazmą sprzężoną indukcyjnie (ang. Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry, LA-ICP-MS) – zaawansowana technika analityczna, która umożliwia precyzyjną analizę pierwiastkową i izotopową próbek stałych w mikroskali. Pozwala na mapowanie składu chemicznego bez konieczności rozpuszczania materiału. LA (ablacja laserowa) – laser o wysokiej energii odparowuje mikroskopijną ilość materiału bezpośrednio z powierzchni próbki w komorze w atmosferze gazu obojętnego; ICP (jonizacja) – powstały aerozol trafia do plazmy indukcyjnie sprzężonej (o temperaturze rzędu 7500K), gdzie cząsteczki ulegają atomizacji i jonizacji; MS (detekcja mas) – jony są następnie kierowane do spektrometru mas, gdzie są rozdzielane i mierzone na podstawie stosunku masy do liczby atomowej (m/Z). Wcześniejsza wersja tej metody (ICP-MS) opierała się na rozpuszczeniu próbki (do roztworu) i wprowadzeniu jej do bardzo gorącej plazmy argonowej. Zalety: bardzo wysoka czułość (często poziom ppb, a nawet ppt), jednoczesna analiza wielu pierwiastków, możliwość pomiaru stosunków izotopowych, niewielka ilość potrzebnej próbki. W meteorytyce metoda ICP-MS jest powszechnie stosowana do oznaczania: pierwiastków śladowych (np. ziem rzadkich), zawartości niklu, kobaltu, irydu i innych pierwiastków syderofilnych, anomalii izotopowych, wieku i pochodzenia materiału meteorytowego. Wikipedia (EN) – Inductively coupled plasma mass spectrometry

[M.C3.B6ssbauer-5] spektroskopia mössbauerowska (ang. Mössbauer spectroscopy) – technika badania struktury i właściwości materiałów oparta na zjawisku rezonansowej absorpcji i emisji promieniowania gamma przez jądra atomowe bez utraty energii na odrzut (efekt Mössbauera). Najczęściej wykorzystuje się izotop żelaza ⁵⁷Fe; pozwala badać: stan utlenienia atomów (np. Fe²⁺ i Fe³⁺), otoczenie chemiczne jąder, właściwości magnetyczne materiału, symetrię i strukturę krystaliczną. Zalety: bardzo duża dokładność w badaniu lokalnego otoczenia atomów, możliwość analizy właściwości magnetycznych i elektronowych. Patrz → Woźniak (2019, MaPS). Wikipedia (EN) – Mössbauer spectroscopy ● Efekt Mössbauera

[Raman-6] spektroskopia Ramana (ang. Raman spectroscopy) – technika analityczna oparta na zjawisku nieelastycznego rozpraszania światła (efekt Ramana). Umożliwia identyfikację substancji oraz badanie ich struktury molekularnej i krystalicznej. Próbka oświetlana jest monochromatycznym światłem lasera; większość fotonów ulega rozpraszaniu bez zmiany energii, natomiast niewielka część wymienia energię z drganiami cząsteczek, co powoduje zmianę częstotliwości rozproszonego światła; powstałe widmo Ramana stanowi charakterystyczny „odcisk palca” badanej substancji. Co pozwala badać?: skład chemiczny materiału, rodzaj wiązań chemicznych, strukturę krystaliczną, obecność różnych faz materiałowych, stopień krystaliczności, naprężenia i defekty w materiale. Zalety: metoda nieniszcząca, wymaga minimalnego przygotowania próbki, wysoka selektywność chemiczna, możliwość analizy ciał stałych, cieczy i gazów, możliwość wykonywania mapowania chemicznego powierzchni. Wikipedia – Spektroskopia Ramana

[SEM-7] SEM-EDS (ang. Scanning Electron Microscopy, Energy Dispersive Spectroscopy) – połączenie skaningowej mikroskopii elektronowej (SEM) z spektroskopią rentgenowską z dyspersją energii (EDS/EDX), umożliwiające jednoczesną obserwację mikrostruktury próbki i analizę jej składu chemicznego. Wiązka elektronów w mikroskopie SEM skanuje powierzchnię próbki, tworząc obraz o bardzo dużym powiększeniu; oddziaływanie elektronów z atomami próbki powoduje emisję charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego; detektor EDS mierzy energie tego promieniowania, co pozwala zidentyfikować obecne pierwiastki i oszacować ich zawartość. Wikipedia – Skaningowy mikroskop elektronowy ● Energy-dispersive X-ray spectroscopy
SEM-BSE (ang. Scanning Electron Microscopy, Backscattered Electrons) – technika obrazowania w skaningowym mikroskopie elektronowym wykorzystująca elektrony wstecznie rozproszone (BSE). Wiązka elektronów pada na próbkę, a część elektronów zostaje odbita (rozproszona wstecznie) przez jądra atomowe materiału; liczba elektronów BSE zależy głównie od liczby atomowej (Z) pierwiastków obecnych w próbce: pierwiastki cięższe (wyższe Z) dają silniejszy sygnał i są widoczne jako jaśniejsze obszary, pierwiastki lżejsze (niższe Z) dają słabszy sygnał i są widoczne jako ciemniejsze obszary. Co widać?: kontrast składowy (różnice w składzie chemicznym faz), identyfikację różnych faz materiału, obserwację rozmieszczenia minerałów, wtrąceń i zanieczyszczeń, informacje o mikrostrukturze próbki. Zalety: szybkie rozróżnianie obszarów o różnym składzie chemicznym, dobra współpraca z analizą EDS, szczególnie przydatna do badania materiałów wielofazowych. Wikipedia (EN) – Scanning electron microscope. Więcej → Mikrosonda (Microprobe)

[XRD-8] dyfrakcja rentgenowska (ang. X-ray diffraction, XRD) – nieniszcząca technika analityczna wykorzystywana do badania struktury krystalicznej ciał stałych. Pozwala na identyfikację faz mineralnych, określenie wielkości krystalitów oraz pomiar naprężeń. Metoda opiera się na zjawisku uginania (dyfrakcji) promieniowania rentgenowskiego na uporządkowanych płaszczyznach atomowych sieci krystalicznej. Co można badać?: identyfikację faz krystalicznych, strukturę krystaliczną materiału, parametry sieci krystalicznej, stopień krystaliczności, wielkość krystalitów i naprężenia sieciowe. Zalety: metoda nieniszcząca, bardzo skuteczna identyfikacja faz materiałowych, wysoka dokładność badania struktur krystalicznych, możliwość analizy mieszanin faz. W przeciwieństwie do XRF, które odpowiada na pytanie „jakie pierwiastki są obecne?”, XRD odpowiada przede wszystkim na pytanie „w jakiej strukturze i fazie krystalicznej występują?”. Wikipedia (EN) – X-ray diffraction

[SQUID-VSM-9] VSM (wibracyjny magnetometr próbkujący, ang. Vibrating Sample Magnetometer) i SQUID (nadprzewodnikowe urządzenie interferencyjne, ang. Superconducting Quantum Interference Device) – dwie zaawansowane techniki pomiarowe służące do badania właściwości magnetycznych materiałów. Współcześnie często łączy się je w jeden hybrydowy system (SQUID-VSM), który pozwala na niezwykle czułe i szybkie analizowanie próbek; urządzenia typu SQUID-VSM łączą w sobie precyzję detektora SQUID oraz szybkość techniki VSM; pozwalają na bardzo dokładne pomiary małych próbek w szerokim zakresie pól magnetycznych (często do 7 Tesla) i temperatur (od około 1,6 K do 1000 K); Wikipedia – Magnetometr wibracyjny ● SQUID

[Skytinel-10] Skytinel — dynamicznie rozwijająca się sieć stacji bolidowych Skytinel; projekt zainicjowany wiosną 2024 roku i prowadzony przez Mateusza Żmiję; rozmieszczone na terenie Polski ponad 50 stacji z kamerami all-sky i kierunkowymi (stan: marzec 2026 r.), rejestruje jasne meteory i bolidy; sieć ma już swoje sukcesy: obserwacja bolidu z którego spadł meteoryt Haag i rokujący bolid SN20241025 (Grzebsk).
W lutym 2025 roku znaleziono okazy meteorytu Drelów spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250218!
W sierpniu 2025 roku znaleziono fragmenty meteorytu Poświętno spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250724!
W kwietniu 2026 roku znaleziono okaz meteorytu Zadzim spadły z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20260417!

[12] W lutym 2025 roku znaleziono okazy meteorytu Drelów spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250218!

[13] W sierpniu 2025 roku znaleziono fragmenty meteorytu Poświętno spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250724!

[14] W kwietniu 2026 roku znaleziono okaz meteorytu Zadzim spadły z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20260417!

[Willamette-11] teoryt żelazny Willamette, znalezisko z 1901 roku w USA; typ IIIAB, TKW 15,5 tony; patrz → Prague NM

[XRF-12] fluorescencyjna analiza rentgenowska (ang. X-ray Fluorescence, XRF) – metoda analizy składu pierwiastkowego materiałów wykorzystująca promieniowanie rentgenowskie. Próbka jest naświetlana promieniowaniem rentgenowskim, które wybija elektrony z wewnętrznych powłok atomów; powstałe luki są wypełniane przez elektrony z wyższych poziomów energetycznych, czemu towarzyszy emisja charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego (fluorescencji); energia tego promieniowania pozwala zidentyfikować pierwiastki, a jego intensywność określić ich ilość. Co można badać?: skład pierwiastkowy próbki, zawartość pierwiastków głównych, domieszek i pierwiastków śladowych, rozkład pierwiastków (w przypadku mapowania XRF). Zalety: metoda szybka i nieniszcząca, niewielkie wymagania dotyczące przygotowania próbki, możliwość analizy ciał stałych, proszków i cieczy, jednoczesne oznaczanie wielu pierwiastków. Wikipedia (EN) – X-ray fluorescence

[13] więcej → woreczko.pl – Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

@@ Linia 30: / Linia 30: @@
 ! Data !! „akcja”
 |-
-| '''17 kwietnia 2026 r.''' || bolid/spadek (Skytinel{{!Skytinel}})
+| '''17 kwietnia 2026 r.''' || {{Txt2Img|SN20260417_(Skytinel)-fb_2026-04-18.jpg|bolid}}/{{Txt2Img|SN20260417_(find_KSK)-1-fb1.jpg|spadek}} (Skytinel{{!Skytinel}})
 |-
-| '''22 kwietnia 2026 r.''' || znalezisko (Anna i Paweł Walczak)
+| '''22 kwietnia 2026 r.''' || znalezisko ({{Txt2Img|SN20260417_(Anna_Paweł_Walczak)-fb1.jpg|Anna i Paweł Walczak}})
 |-
 | koniec&nbsp;kwietnia&nbsp;2026&nbsp;r. || zawiązanie zespołu badawczego (koordynator Tadeusz Przylibski, PWr; Tomasz Jakubowski)
 |-
-| maj 2026 r. || badania wstępne: izotopy kosmochemiczne, skan 3D, dokumentacja fotograficzna, tomografia komputerowa, kopia okazu
+| maj 2026 r. || badania wstępne: {{Txt2Img|Zadzim_(Zbigniew_Tymiński-NCBJ)-fb1.jpg|izotopy kosmochemiczne}}, skan 3D, [[Zadzim/Galerie|dokumentacja fotograficzna]], tomografia komputerowa, {{Txt2Img|Zadzim_(kopia)-PW.jpg|kopia okazu}}
 |-
-| '''31 maja 2026 r.''' || ucięcie piętki i płytki do badań (Marcin Cimała)
+| '''31 maja 2026 r.''' || {{Txt2Img|Zadzim_(PolandMet)-fb2.jpg|ucięcie piętki i płytki do badań}} (Marcin Cimała)
+|-
+| 3 czerwca 2026 r. || na wytrawionej powierzchni cięcia piętki, Szymon Kozłowski ([[Obserwatorium Astronomiczne UW|OA&nbsp;UW]]) dokonał pomiaru szerokości płytek kamacytu na widocznych figurach Widmanstättena, ich {{Txt2Img|Zadzim_(figury_Widmanstättena)-SzK1.jpg|średnia szerokość to 1,00&nbsp;mm}}, co wskazuje na oktaedryt średnioziarnisty (Om, ang. ''medium octahedrites''). Wstępne {{Txt2Img|Zadzim_(survey_nickel)-1.jpg|wyniki pomiaru zawartości niklu}} i&nbsp;średnia szerokość belek kamacytu, sugerują, że meteoryt Zadzim należy do [[Szablon:!Iron IIIAB|grupy IIIAB]]?
 |-
 | 22 czerwca 2026 r. || ucięta płytka została przekazana do koordynatora badań (Tadeusz Przylibski)
 |-
-| 6 lipca 2026 r. || (W Gabinecie Astronoma: [https://www.facebook.com/share/p/18sorZ8xRN/ FB]): „''Dzisiaj na Politechnice Wrocławskiej prof. Tadeusz Przylibski i dr&nbsp;Tomasz Jakubowski analizowali dwie płytki nowego polskiego meteorytu żelaznego "Zadzim" wysłane tam do klasyfikacji (tj.&nbsp;jedna płytka przecięta ~na pół - 27 i&nbsp;19&nbsp;g). Wykonali oni zdjęcia surowych płytek jeszcze przed trawieniem, płytki zostały wytrawione przez dokładnie 12&nbsp;minut, a&nbsp;następnie oczyszczone, (woda/myjka ultradźwiękowa) i&nbsp;wysuszone. Z&nbsp;użyciem mikroskopu do światła odbitego płytki zostały wstępnie obejrzane. Naukowcy potwierdzili występowanie charakterystycznych dla oktaedrytów figur Widmanstättena. Zidentyfikowali oni minerały takie jak kamacyt, taenit, strefy plesytowe, a&nbsp;także dwie inkluzje schreibersytu. Na brzegu płytki zauważyli oni tak zwany "heat rim" (strefę przegrzania), powstałą jako efekt przejścia meteoroidu przed atmosferę ziemską - zauważalną jako zanik linii Neumanna oraz "jaśniejszy" odcień widocznych figur. Odnotowali oni sporadyczną drobną rekrystalizację na ziarnach kamacytu (w&nbsp;dużej skali podobna widnieje na okazach typu Willamette{{MBD-record|name=Willamette}}). Ponadto próbka jest spękana - jest to także efekt przejścia meteoroidu przez atmosferę. Na granicy przekrój-skorupa i&nbsp;na częściach, gdzie skorupy brak widać figury Widmanstättena.''”
+| 6 lipca 2026 r. || zespół z Politechniki Wrocławskiej potwierdził wcześniejsze ustalenia Szymona Kozłowskiego, że to oktaedryt i&nbsp;obserwacje Marcina Cimały o&nbsp;występowaniu inkluzji schreibersytu i&nbsp;troilitu; (W&nbsp;Gabinecie Astronoma: [https://www.facebook.com/share/p/18sorZ8xRN/ FB]): „''Dzisiaj na Politechnice Wrocławskiej prof. Tadeusz Przylibski i&nbsp;dr&nbsp;Tomasz Jakubowski analizowali dwie płytki nowego polskiego meteorytu żelaznego "Zadzim" wysłane tam do klasyfikacji (tj.&nbsp;jedna płytka przecięta ~na pół - {{Txt2Img|Zadzim_(PWr)-2026-07-fb1.jpg|27}} i&nbsp;{{Txt2Img|Zadzim_(PWr)-2026-07-fb2.jpg|19&nbsp;g}}). Wykonali oni zdjęcia surowych płytek jeszcze przed trawieniem, płytki zostały wytrawione przez dokładnie 12&nbsp;minut, a&nbsp;następnie oczyszczone, (woda/myjka ultradźwiękowa) i&nbsp;wysuszone. Z&nbsp;użyciem mikroskopu do światła odbitego płytki zostały wstępnie obejrzane. Naukowcy potwierdzili występowanie charakterystycznych dla oktaedrytów {{Txt2Img|Zadzim_(PWr)-2026-07-fb3.jpg|figur Widmanstättena}}. Zidentyfikowali oni minerały takie jak kamacyt, taenit, strefy plesytowe, a&nbsp;także dwie inkluzje schreibersytu. Na brzegu płytki zauważyli oni tak zwany "heat rim" (strefę przegrzania), powstałą jako efekt przejścia meteoroidu przed atmosferę ziemską - zauważalną jako zanik linii Neumanna oraz "jaśniejszy" odcień widocznych figur. Odnotowali oni sporadyczną drobną rekrystalizację na ziarnach kamacytu (w&nbsp;dużej skali podobna widnieje na okazach typu Willamette{{MBD-record|name=Willamette}}). Ponadto próbka jest spękana - jest to także efekt przejścia meteoroidu przez atmosferę. Na granicy przekrój-skorupa i&nbsp;na częściach, gdzie skorupy brak widać figury Widmanstättena.''”
 |-
 | {{CURRENTDAY}}&nbsp;{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}&nbsp;{{CURRENTYEAR}} || badania trwają {{Wielokropek}}
@@ Linia 93: / Linia 95: @@
 Relacje z cięcia okazu znajdują się na FB (Marcin Cimała; źródła: FB i YT)
 <gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
-File:Zadzim_(PolandMet)-fb2.jpg|Ucięta piętka (~60&nbsp;g) i&nbsp;powierzchnia cięcia po odcięciu płytki (~45-50&nbsp;g)
+File:Zadzim_(PolandMet)-fb2.jpg|Ucięta piętka (po wytrawieniu 55,95&nbsp;g) i&nbsp;powierzchnia cięcia po odcięciu płytki (~45-50&nbsp;g)
-File:Zadzim_(fullslice)-fb1.jpg|Piętka (ang. ''endpiece'') przed i po wytrawieniu. Widać figury Widmanstättena oraz wygrzaną warstwę przypowierzchniową
+File:Zadzim_(fullslice)-fb1.jpg|Piętka (po wytrawieniu 55,95&nbsp;g) (ang. ''endpiece'') przed i&nbsp;po wytrawieniu. Widać figury Widmanstättena oraz przypowierzchniową strefę przegrzania (ang. ''heat rim'')
 </gallery>
 <gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
-File:Zadzim_(endpiece)-YT1.jpg|Piętka i powierzchnia cięcia
+File:Zadzim_(endpiece)-YT1.jpg|Piętka i powierzchnia cięcia (po odcięciu piętki i&nbsp;płytki masa główna meteorytu: 2760,0&nbsp;g)
 File:Zadzim_(endpiece)-YT2.jpg|Zmieniający się wygląd figur Widmanstättena i&nbsp;linii Neumanna w&nbsp;zależności od kąta oświetlenia; po prawej na dole inkluzja troilitowa
-File:Zadzim_(endpiece)-YT3.jpg|Figury Widmanstättena oraz wygrzana warstwa przypowierzchniowa (grubości 4-7&nbsp;mm), gdzie zanikają figury. Po ogrzaniu meteorytu do temperatury powyżej 800°C linie Neumanna zanikają, a&nbsp;figury Widmanstättena matowieją (zanikają ale przy dłuższym ogrzaniu)
+File:Zadzim_(endpiece)-YT3.jpg|Figury Widmanstättena oraz przypowierzchniowa strefa przegrzania (grubości 4-7&nbsp;mm, ang. ''heat rim''), gdzie zanikają figury. Po ogrzaniu meteorytu do temperatury powyżej 800°C linie Neumanna zanikają, a&nbsp;figury Widmanstättena matowieją (zanikają ale przy dłuższym ogrzaniu)
 </gallery>
@@ Linia 127: / Linia 129: @@
 File:Iron_meteorites_classification_(trace_elements_Ni-Ir).jpg|Para pierwiastków nikiel i&nbsp;iryd (''Nickel vs. iridium diagram'') (źródło: [[Szablon:Woźniak (2021, ASMP)|Woźniak 2021, ASMP]])
 </gallery>
+Szymon Kozłowski udostępnił skan (w&nbsp;rozdzielczości 1200&nbsp;dpi) wytrawionej powierzchni piętki (55,95&nbsp;g). Wyniki pomiaru średniej szerokości belek kamacytu.
+<gallery caption="" widths="806px" heights="562px" perrow="3">
+File:Zadzim_(end_piece)-scan-1200dpi.jpg|Widać figury Widmanstättena oraz przypowierzchniowa strefa przegrzania (grubości 4-7&nbsp;mm, ang. ''heat rim''), gdzie zanikają („matowieją”) figury. Na dolnej krawędzi widać, 1-2&nbsp;mm warstwę skorupy/całkowicie przetopionej powierzchni meteorytu!
+</gallery>
 Jest już niemal pewne, że meteoryt Zadzim to '''oktaedryt średnioziarnisty (Om, ang. ''medium octahedrites'')'''. Patrząc na wstępne {{Txt2Img|Zadzim_(survey_nickel)-1.jpg|wyniki pomiaru zawartości niklu}}, można zaryzykować twierdzenie, iż meteoryt Zadzim należy do grupy IIIAB ([[Szablon:Woźniak (2021, ASMP)|Woźniak 2021, ASMP]]). Do tej grupy należą też polskie meteoryty [[Schwetz (Świecie)]] i&nbsp;[[Tartak]] oraz [[Lenarto]] i&nbsp;[[Teplá]].
@@ Linia 136: / Linia 144: @@
 Badania (''6 lipca 2026 r.'')
 <gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
-File:Zadzim_(PWr)-2026-07-fb1.jpg|
+File:Zadzim_(PWr)-2026-07-fb1.jpg|Płytka ~27 g przed i po trawieniu
-File:Zadzim_(PWr)-2026-07-fb2.jpg|
+File:Zadzim_(PWr)-2026-07-fb2.jpg|Płytka ~19 g przed i po trawieniu
-File:Zadzim_(PWr)-2026-07-fb3.jpg|
+File:Zadzim_(PWr)-2026-07-fb3.jpg|Figury Widmanstättena, kryształy kamacytu, taenitu, strefy plesytowe
 </gallery>
@@ Linia 144: / Linia 152: @@
 == [[Bibliografia]] ==
+* {{Borovička (acm2026)}}
 * {{Woźniak (2021, ASMP)}}