O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.


Magura

Z Wiki.Meteoritica.pl

0i

Meteoryty surowcem dla huty

Magura
Znalezisko
Lokalizacja Karpaty Zachodnie, Słowacja
Położenie[1] 49°20'N, 19°29'E
Data 1840 r.
Charakterystyka
Typ żelazny IAB-MG
Masa 150 kg
Liczba okazów wiele brył, zachowało się niewiele okazów
Meteoritical Bulletin Database
Synonimy
w NHM Cat: Arva, Orava, Slanica, Szlanica, Szlanicza; po węgiersku: Árva; spotyka się w literaturze również Oravska Magura

Znalezisko meteorytów żelaznych na terenie północno-zachodniej Słowacji od 1840 roku (IAB-MG, TKW 150 kg). Znaleziono wiele brył, o łącznej wadze około półtorej tony, ale większość z nich została przetopiona. Zachowało się tylko ok. 150-200 kg.

Po dwakroć cenny materiał

Według Karela Tučeka (1981) w rejonie karpackiego pasma Magury Orawskiej w północno-zachodniej Słowacji w latach 1830-40 znajdowano wiele żelaznych brył pochodzenia meteorytowego. Według przekazów okoliczna ludność sprzedawała znajdowane bryły do okolicznej huty, gdzie wykorzystywano m.in. znaczne pokłady popularnej w tym rejonie rudy darniowej, a znajdowane żelazne bryły były traktowane jako naturalny surowiec. Prawdopodobnie w tym okresie przetopiono we Franciszkowej hucie około 1,6 tony materiału[2]. Przetapiania meteorytów zaprzestano dopiero w 1844 roku, gdy wiedeński naukowiec W. Haidinger[3] wykazał ich pozaziemskie pochodzenie.

Miejsce pozyskiwania, nota bene tak cennego, materiału dla huty, przez dłuższy czas było przez okoliczną ludność utrzymywane w tajemnicy. Wiadomo, że znaleziska pochodziły z okolic na zachód od wsi Slanica niedaleko Námestova. W żwirowych brzegach rzeki znajdowano bryły żelazne o wagach od jednego do kilkudziesięciu kilogramów[4]. Znaczna ilość znajdowanych fragmentów świadczy o spadku deszczu meteorytów żelaznych w bliżej nieokreślonej przeszłości. Nie znaleziono jednak śladów żadnych kraterów.[5] Uważa się również, że ówczesne przekazy mówiące o znajdowanych wówczas bryłach żelaza o wadze ponad 300 kg są mocno przesadzone, a prawdopodobnie największe znalezione bryły nie miały więcej niż 150 kg. W zbiorach muzealnych zachowało się łącznie około 150-200 kg, największy okaz znajduje się w Tübingen (Niemcy) i ma wagę 45,5 kg. W zbiorach Muzeum w Pradze znajduje się 7 fragmentów o łącznej wadze 2,266 kg (największy 1270 g).

Zachowane fragmenty meteorytu Magura mają bardzo zniszczoną, silnie utlenioną powierzchnię. Nie zachowały się ślady skorupy obtopieniowej i regmagliptów.

Za sprawą badań Haidingera[3] i ze względu na dużą obfitość materiału, żelazo meteorytowe z Orawy stało się na wiele lat cennym materiałem badawczym w europejskich laboratoriach. Znany badacz meteorytów żelaznych V.F. Buchwald stwierdził, że meteoryt Magura był w XIX wieku dla badaczy europejskich tym, czym w XX wieku dla meteorytyki amerykańskiej był meteoryt Canyon Diablo. W meteorycie Magura po raz pierwszy opisano nowy minerał węglik żelazo-niklu cohenit (ang. cohenite). Dokonał tego w 1889 roku E. Weinschenk i nadał nowo odkrytemu minerałowi nazwę cohenit dla uczczenia Emila Wilhelma Cohena[6]. Również w tym meteorycie w 1847 roku W. Haidinger odkrył fosforek żelaza i niklu schreibersyt (ang. schreibersite), który otrzymał swoją nazwę na cześć twórcy kolekcji meteorytów w Wiedniu, Karla F.A. von Schreibersa[7]. Stwierdzono w okazach meteorytu Magura występowanie zjawiska pseudomorfozy grafitu[8], wyodrębniono cliftonit[9] i diamenty. Ówczesne badania nad cohenitem pozwoliły stworzyć podstawy klasyfikacji oktaedrytów.

Czy są tam kratery?

Mapa na której Juraj Klam zaznaczył położenie „kraterów”

Ilość znajdowanych kiedyś fragmentów meteorytu Magura, świadczy, że prawdopodobnie w tym rejonie spadł dawno temu deszcz meteorytów żelaznych i być może był to spadek kraterotwórczy?!

Taką hipotezę badał tamtejszy astronom amator i geolog (prawdopodobnie?) i miłośnik meteorytów słowackich Juraj Klam.[10] Prowadzone przez niego wieloletnie poszukiwania zaowocowały „znalezieniem” na terenach otaczających zbiornik Jeziora Orawskiego kilku struktur interpretowanych przez niego jako pozostałości po kraterach meteorytowych. Próbował on swoimi „odkryciami” zainteresować naukowców i opinię publiczną. Swoje spostrzeżenia i wyniki przesłał do Muzeum Narodowego w Pradze, ale jego hipotezy nie zainteresowały naukowców. O meteorycie Magura pisał artykuły do lokalnej prasy, ale nie zainicjowały one dalszych badań weryfikujących hipotezę oraz nie przyniosły znalezisk nowych okazów meteorytów.

Wydaje się, że teoria istnienia kraterów ze spadku pod Magurą, jest kontrowersyjna i nie poparta rzetelnymi dowodami.


Ostatnie okazy meteorytu Magura znaleziono w połowie XIX wieku. Od tego czasu nie udało się znaleźć żadnych nowych okazów.


Historia meteorytu wg Töröka

W swym dwuczęściowym przeglądzie meteorytów imperium węgierskiego József Török (1882a, b) tak opisuje historię meteorytu Magura (pisownia oryginalna):

«

(…) 3. Harmadik meteorvasunk az árvai vagy szlaniczai meteorvas. A kir. magyar Természettudományi Társulat ezen meteorvas létezéséről 1844-ben kapott tudósítást Horváth Alajos, árvai főorvostól, ki a Weisz János, árvai uradalmi mérnöktől megtalált vastömegből példányokat küldött a társulatnak megvizsgálás végett. A Term. tud. Társulat a kapott példányok szakszerű megvizsgálására egy bizottságot küldött ki Mikecz András, kir. kamarai titkár elnöklete alatt, mely bizottság egyik tagja Pecz Vilmos, ásványtani, másik tagja Dr. Boór Károly pedig chemiai szempontból vizsgálta meg a küldött példányokat. A vizsgálat eredménye az lett, hogy ki lőn mutatva, hogy ezen vas nem földi, hanem világtéri eredetű, mert a meteorvasakat jellemző alkatrész, a nikkelvas meg van benne. Ezen meteorvas tehát a kir. m. Term. tud. Társulat részéről volt először megvizsgálva s világtéri eredete konstatálva, jólehet a bécsi geológok sem késedelmeskedtek ezen lelet vizsgálatával, melynek eredményét Haidinger tette közzé.

Az árvai meteorvas példányait Árvamegye Szlanica nevű községének határán, a Magura-hegy tövében, az Árva víze által felhalmozott kavics és iszaprétegekben találták. Nevezetes, hogy mielőtt tudományos emberek észrevették volna, a szlanicai kovács, mint res nulliust[11], már évektől fogva használta kitűnő patkók készítésére.

A szlaniczai meteorvas étetett felületén a Widmanstädten-féle rajzok nem mutatkoznak oly kitünően mint a lénartóin, de fodrozott vonalak ezen is észlelhetők. (…)

»


Co pisze Török:

  1. meteoryty znajdowano w żwirach i mułach nagromadzonych przez rzekę Orawę (Árva);
  2. meteoryty znajdowano w orawskiej wsi w hrabstwie Slanica u stóp masywu Magury Orawskiej (Magura-hegy);
  3. znajdowane żelazo, jako rzecz niczyją[11], używano przez lata do wyrobu podków (było kowalne);


Kolekcje

Fragmenty meteorytu Magura w największych kolekcjach:

Zbiór waga fragmentów
(Koblitz MetBase)
uwagi
Tübingen, Min.-Petrogr. Inst. 44,96 kg
Vienna, Naturhist. Mus. 25,24 kg fotografie w Koblitz MetBase
Budapest, Nat. Mus. 18,32 kg
London, Nat. Hist. Mus. 9,49 kg
Berlin, Mus. Naturk., Humboldt Univ. 7490 g
Prague, Nat. Mus. 2266 g
(…)
Wroclaw, Dept. Min. Petrol., Univ. 705 g 500,45 g (cs), 145,70 g (sc), 1,54 g (fp) (Pilski 2001)
Cracow, Min. Dept., Jagellonian Univ. 186 g 163,0 g (f) (Pilski 2001)
Warsaw, Geol. Inst., Polish Acad. Sci. 24,8 g

W polskich kolekcjach prywatnych znajdują się małe fragmenty tego meteorytu.


Meteoryt ten znalazł się w przygotowywanej przez Jerzego Pokrzywnickiego monografii polskich meteorytów o roboczym tytule Kosmolityka (Kosiński 2012).


Źródła

Allgemeine Preußische Zeitung (1844) (s. 689)[12]

Allgemeine Preußische Zeitung, nr 115 (1844), s. 689


Haidinger (1844) (s. 675-676)[13]

Haidinger (1844), s. 675-676


Weiss (1845) (s. 678)[14]

Weiss (1845, Wiener Zeitung), s. 678
Dużo szczegółów dotyczących lokalizacji miejsca znajdowania brył meteorytowych (fragment artykułu):

(…) An Art und Stelle angekommen, fah ich, das die benden Fundorte gegen 160 Klafter von einander entfernt sehen; der Seinige war unmittelbar am Ufer des Flusses Arva, der Meinige auf der Berglehne, vom Flusse gegen 80 Klaftern entfernt. Wir sammelten noch die aus einer Lehmschichte hervorragenden Stucke, uberdeckten alles sorgfaltig mit Kasen, leiteten ein (…)

Mein Gesellschafter war gegen das Frühjahr 1844 gestorben. Ich begab mich kurz darauf zum Fundorte, und erstaunte nicht wenig eine 2 bis 3 Klaftern hohe Schichte Schotter zu sehen, wo ich glaubte, das Eisen aus dem festen Gebrigsgestein genommen zu haben. (…)


Kesselmeyer (1861) (s. 372)

17. Gebirg Magura, SW. von Szlanicza, (49°26'N. 19°33'O.), Gefunden 1844. – Sp.-Gew.: 7,01-7,22 oder 7,76-7,814.[15] Ungarn ungefähr
49°20'N. 19°29'O.
P.61.1844.675.[16] W. 1860. S. 1860.


Buchner (1861) (s. 126)

Arva (Szlanicza, Maguragebrig), Ungarn.

Haidinger Wien. Ztg. 1844, April 17.[17] 1845, März.[14] Allg. Prss. Ztg. 1844 Nr. 115.[18] Patera Oestr. Blttr. f. Lit. u. K. 1847, Nr. 169, 670.[19] Nr. 175, 694.[20] SJ. (2) 8, 439.[21] Patera u. Löwe Haid. Ber. 3, 62, 70.[22] EJ. 46, 183.[23] PA. 61, 675.[24] 67, 437.[25] Ergb. 4, 392.[26] BrzJ. 27, 1848, 237.[27] Bergemann PA. 100, 245.[28] EJ. 71, 56.[29] ChCtr. 1857, 745.[30] JbMin. 1848, 698.[31] 1849, 199.[32] WAB. 1844, April 17 (Abb.) J. 1847/8, 1307. 1857, 731. RbH. Suppl. 4, 154.[33] MCh. 907.[34] GuH. 9, 510.[35] 10, 189.[36] PA. 108, 457.[37] Br. 126.[38]

Rozwinięcia skrótów → patrz Bibliografia/Buchner Otto

Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(F) Franciszkowa huta, (O) Osada, (S) Slanica, (T) Twardoszyn, (V) Vavrečka

rzeki: Orawa, Biała Orawa i Czarna Orawa

góra Magurka (Magura Orawska)

współrzędne wg Kesselmeyera (1861)

* W listopadzie 2013 roku firma Google zmieniła zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie; → więcej Szablon:GEMap

Na początku lat 50. dwudziestego wieku wybudowano u zbiegu rzek CzarnejBiałej Orawy (słow. ČiernaBiela Orava) zaporę wodną. Powstałe Jezioro Orawskie zalało tereny, gdzie prawdopodobnie w XIX wieku znajdowano meteoryty.[39] Wiele wsi, w tym wsie Slanica (pol. Słanica) i Osada, znalazło się pod wodą.

Slanica (pol. Słanica), Námestovo (pol. Namiestów), Osada. O znajdowaniu okazów w okolicy miejscowości Vavrečka (pol. Wawreczka) pisze Juraj Klam (nieopodal znajduje się szczyt Magurka). Natomiast Mikecz (1841-1845) pisze w swoim artykule o znajdowaniu okazów w powiecie/hrabstwie Árvamegyében Thurdossín (węg. Turdossin, pol. Twardoszyn, slow. Tvrdošín).

Część źródeł mówi o znajdowaniu meteorytów w okolicy „Osady Slanica”. Być może chodzi o zatopioną wieś Osada nad brzegiem Czarnej Orawy, znajdującej się na odcinku rzeki dziś pod wodami Jeziora Orawskiego na jego wschodnim brzegu? Za Wikipedią: Wspomniane już wielkie powodzie nawiedzające te tereny na początku XIX wieku były wynikiem specyficznej budowy geologicznej dorzecza Orawy. Warstwy nieprzepuszczalnych łupków powodowały przyspieszony spływ wód opadowych do dolin powodując wielkie powodzie oraz przemieszczenia wielkich mas ziemi. Być może nad brzegiem rzeki Czarna Orawa we wsi Osada w wyniku jednej z powodzi wezbrane wody rzeki wypłukały warstwy rzecznego żwiru odsłaniając zalegające tam bryły meteorytów?


Współcześnie poszukiwacze meteorytów, m.in. z Polski, wielokrotnie przeszukiwali okolice Jeziora Orawskiego. Jak na razie bez rezultatów.


Mapy


II. vojenské mapování - Františkovo (1836-1852; skala 1:28800) (źródło: Mapire)


Słowackie mapy wojskowe, skala 1:25000 – arkusz: M-34-100-A-a (Nižná).


Galerie

Meteoryt Magura ze zbiorów Muzeum Mineralogicznego Uniwersytetu Wrocławskiego (dla Wiki.Meteoritica.pl fot. Antoni Stryjewski)

Muzeum ma w swych zbiorach okazy (fragmenty) o masach: 500,45 g (cs), 145,70 g (sc), 1,54 g (fp).



Meteoryt Magura w kolekcjach zagranicznych


Okolice Jeziora Orawskiego i Franciszkowa huta (słow. Františkova huta) (materiały udostępnił: Art&Met – Łukasz Smuła)


„Kratery” w okolicach zbiornika Jezioro Orawskie (źródło: Juraj Klam; materiały udostępnił: Art&Met; niestety tylko tej jakości materiałami dysponujemy)


Bibliografia

  • Allgemeine Preußische Zeitung, (1844), Meteor-Eisen in Ungarn, nr 115 (25 kwietnia 1844), s. 689. Plik JPG.[12]
  • American Journal of Science and Arts, Meteorite of Arva, vol. 8, ser. 2, 1849, s. 439-440. Plik DjVu.
  • Bergemann C., (1857), Untersuchungen von Meteoreisen, Annalen der Physik, 100, Bd. 176, 1857, s. 245-260. Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    .
  • Bergemann C., (1857b), Analysen von Meteoreisen, Chemisches Central-Blatt, 1857, s. 745-747 (s. 746).[40] Plik DjVu.
  • Boor Károly, (1841-1845), Az Árva-megyében talált meteorvas minöleges végybontása, vegrehajtva, Királyi Magyar Természettudományi Társulat Évkönyvei, (red. Török József), Elsö Kötet, Pesten 1841-1845, s. 55-64. Plik DjVu.
  • Brezina Aristides, (1889), Cliftonit aus dem Meteoreisen von Magura, Arvaer Comitat, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Bd. IV, Wien 1889, s. 102-107.[41] Plik DjVu.
  • Brezina Aristides, (1896), Die Meteoritensammlung des k.k. naturhistorischen Hofmuseums am 1. Mai 1895, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum. (Separatabdruck aus Band X, Heft 3 und 4.), Wien 1896.[42] Plik PDF.
  • Buchner Otto, (1859), Die Feuermeteore, insbesondere die Meteoriten historisch und naturwissenschaftlich betrachtet, Gießen 1859, ss. 192, (s. 126). Plik DjVu; plik PDF; plik DjVu.
  • Buchner Otto, (1861), Versuch eines Quellenverzeichnisses zur Literatur über Meteoriten, w: Broenner Heinrich L., Abhandlungen, herausegeben von der Senckenburgischen naturforschenden gesellschaft, Bd. 3, Frankfurt a.M. 1859-1861, s. 455-482. Plik GoogleBooks; plik DjVu.
  • Buchner Otto, (1863), Die Meteoriten in Sammlungen, ihre Geschichte, mineralogische und chemische Beschaffenheit, Leipzig 1863, ss. 202, (s. 168-170).[43] Plik DjVu; plik DjVu.
  • Buchwald Vagn Fabritius, (1975), Handbook of Iron Meteorites. Their History, Distribution, Composition, and Structure, University of California Press, Berkeley 1975, (s. 792-797). ISBN 0-520-02934-8. Pliki PDF. Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    .
  • Clark Smith William, (1852), On Metallic Meteorites. An Inaugural Dissertation, Göttingen 1852, ss. 112, (s. 48-49).[44] Plik GoogleBooks.
  • Cohen Emil Wilhelm, Weinschenk Ernst, (1891), Meteoreisen-Studien, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Bd. VI, Wien 1891, s. 131-165.[45] Plik DjVu.
  • Cohen Emil Wilhelm, (1892), Meteoreisen-Studien II, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Bd. VII, Wien 1892, s. 143-162.[46] Plik DjVu.
  • Haidinger Wilhelm Ritter von, (1844), Meteor-Eisen in Ungarn, Annalen der Physik, 61, Bd. 137, 1844, s. 675-676. Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    .
  • Haidinger Wilhelm Ritter von, (1844), Neuer Fund von Meteoreisen in Ungarn, Wiener Zeitung, nr 107, 17 kwietnia 1844, s. 843 (3). Plik DjVu.
  • Haidinger Wilhelm Ritter von, (1846), Graphit, pseudomorph nach Schwefelkes, Annalen der Physik, 67, Bd. 143, 1846, s. 437-439. Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    .
  • Jahres-Bericht über die Fortschritte der Chemie und Mineralogie, vol. 27, 1848, s. 237.[47] Plik DjVu.
  • Journal für praktische Chemie, Arvaer Meteoreisen, 46, 1849, s. 183.[48] Plik DjVu.
  • Journal für praktische Chemie, Analyse von Meteoreisen, 71, 1857, s. 56-61.[49] Plik DjVu.
  • Kesselmeyer Paul August, (1861), Ueber den Ursprung der Meteorsteine. Tafel XII-XIV., w: Broenner Heinrich L., Abhandlungen, herausegeben von der Senckenburgischen naturforschenden gesellschaft, Bd. 3, Frankfurt a.M. 1859-1861, s. 313-454, (s. 372). Plik GoogleBooks; plik DjVu.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • Kosiński Janusz W., (1996), Meteoryty Słowacji, Meteoryt, 4, 1996, s. 10–12. Plik PDF.
  • Kosiński Janusz W., (1997), Meteoryty Słowacji – uzupełnienie, Meteoryt, 1, 1997, s. 9. Plik PDF.
  • Kosiński Janusz W., (2012), Program działań na rzecz polskiej meteorytyki i „Kosmolityka” Jerzego Pokrzywnickiego[50] (The programme of workings on the thing of the Polish meteoritics and monograph „Kosmolityka” by Jerzy Pokrzywnicki), Acta Soc. Metheor. Polon., 3, 2012, s. 39-47.[51] Plik PDF.
  • Oesterreichische Blätter für Literatur und Kunst, nr 169, 16 lipca 1847, s. 670.[52] Plik DjVu.
  • Oesterreichische Blätter für Literatur und Kunst, nr 175, 23 lipca 1847, s. 694.[52] Plik DjVu.
  • Mikecz András, (1841-1845), Az Árva-megyéböl beküldött állítólag meteor-vasdarabok, Királyi Magyar Természettudományi Társulat Évkönyvei, (red. Török József), Elsö Kötet, Pesten 1841-1845, s. 50-52. Plik DjVu.
  • Patera Adolf, (1848), Nachträgliches zu seiner Untersuchung des Meteoreisens von Arva, Neues Jahrbuch für Mineralogie, Geognosie, Geologie und Petrefakten-Kunde, 1848, s. 698.[53] Plik DjVu.
  • Patera Adolf, (1848), Die Resultate der chemischen Analyse des Arvaer Meteoreisens, Berichte über die Mitteilungen von Freunden der Naturwissenschaften in Wien, III, 1848, s. 62, 69-71. Plik DjVu.
  • Patera Adolf, (1849), Zerlegung des Arvaer Meteoreisens, Neues Jahrbuch für Mineralogie, Geognosie, Geologie und Petrefakten-Kunde, 1849, s. 199.[54] Plik DjVu.
  • Petz Vilmos, (1841-1845), Ásványtani leirata az Árva-megyében talált meteor-vasdaraboknak, Királyi Magyar Természettudományi Társulat Évkönyvei, (red. Török József), Elsö Kötet, Pesten 1841-1845, s. 53-54. Plik DjVu.
  • Pilski Andrzej S., (1999), Nieziemskie skarby. Poradnik poszukiwacza meteorytów, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999. ISBN 83-7180-173-4.
  • Pilski Andrzej S., (2001), Meteoryty w zbiorach polskich, Olsztyn 2001.[55]
  • Rammelsberg Karl Friedrich, (1841), Handwörterbuch des chemischen Theils der Mineralogie, Erste Abtheilung A-M, Zweite Abtheilung N-Z, Berlin 1841.[56] Plik GoogleBooks.
  • Rammelsberg Karl Friedrich, (1860), Handbuch der Mineralchemie, Leipzig 1860, ss. 1038, (s. 907).[57] Plik DjVu; plik DjVu.
  • Reichenbach Karl Freiherr von, (1859b), Ueber die Zeitfolge und die Bildungsweise der näheren Bestandtheile der Meteoriten, Annalen der Physik, 108, Bd. 184, 1859, s. 452-465 (s. 457). Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    .
  • Török József, (1882a), A Magyar Birodalom meteoritjei (I. rész), Természettudományi Közlöny, XIV (159), 1882, s. 433-442. Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    ; plik PDF.
  • Tuček Karel, (1981), Meteority a jejich výskyty v Československu (Meteorites and their occurrence in Czechoslovakia), Academia, Praha, 1981, ss. 269. Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    (tablice
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    ).
  • Weinschenk Ernst, (1889), Ueber einige Bestandtheile des Meteoreisen von Magura, Arva, Ungarn, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Bd. IV, Wien 1889, s. 93-101. Plik DjVu.
  • Weiss J., (1845), Veranlassung zum Funde der Meteor-Eisenmassen bey Szlanicza im Arvaer Comitat und Beschreibung des Fundortes, Wiener Zeitung, nr 88, 30 marca 1845, s. 678 (4).[14] Plik DjVu.
  • Zeitschrift für die Gesammten Naturwissenschaft, Bd. 9, 1857, s. 510-511.[58] Plik DjVu.
  • Zeitschrift für die Gesammten Naturwissenschaft, Bd. 10, 1857, s. 189-190.[58] Plik DjVu.


Przypisy

  1. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin
  2. ^ o przetapianiu meteorytów w hucie w pobliżu Podbieli pisze Juraj Klam
  3. ^ a b Haidinger (1844)
  4. ^ na fakt znajdowania w okolicy wsi Slanica brył żelaza miały prawdopodobnie wpływ notowane w początkach XIX wieku w tym rejonie wielkie powodzie i związane z nimi przemieszczanie wielkich mas ziemi w korytach rzek
  5. ^ hipotetyczne kratery w okolicach zbiornika „znalazł” lokalny badacz meteorytów Juraj Klam
  6. ^ Emil Wilhelm Cohen – niemiecki badacz meteorytów; autor trzytomowego dzieła o meteorytach: Meteoritenkunde (Nauka o meteorytach)
  7. ^ Pilski (1999)
  8. ^ Haidinger (1846)
  9. ^ cliftonit – pseudomorf grafitu (prawdopodobnie z diamentu) o słabej symetrii oktaedrytu; znajdowany tylko w meteorytach w kamacycie
  10. ^ na podstawie materiałów Juraja Klama udostępnionych przez Art&Met
  11. ^ a b łac. res nullius – rzecz niczyja, bezpańska
  12. ^ a b skan zakupiony w PAN Biblioteka Gdańska (katalog)
  13. ^ tu powołanie na Allgemeine Preußische Zeitung 1844, N. 115
  14. ^ a b c Weiss (1845), Wiener Zeitung; szczegółowy opis znalezisk
  15. ^ ciężar właściwy (niem. spezifische Gewicht)
  16. ^ powołanie na Haidinger (1844) (wg klucza: Poggendorff, Bd. 61, rok 1844, s. 675)
  17. ^ Haidinger (1844), Wiener Zeitung
  18. ^ Allgemeine Preußische Zeitung, nr 115
  19. ^ Oesterreichische Blätter für Literatur und Kunst, nr 169, 1847
  20. ^ Oesterreichische Blätter für Literatur und Kunst, nr 175, 1847
  21. ^ American Journal of Science and Arts, vol. 8, ser. 2, 1849
  22. ^ Patera (1848), Berichte
  23. ^ Journal für praktische Chemie, 46, 1849
  24. ^ Haidinger (1844)
  25. ^ Haidinger (1846)
  26. ^ Boguslawski (1854a)
  27. ^ Jahres-Bericht über die Fortschritte der Chemie und Mineralogie, vol. 27, 1848
  28. ^ Bergemann (1857)
  29. ^ Journal für praktische Chemie, 71, 1857
  30. ^ Bergemann (1857b)
  31. ^ Patera (1848), Neues Jahrbuch
  32. ^ Patera (1849)
  33. ^ Rammelsberg (1841)
  34. ^ Rammelsberg (1860)
  35. ^ Zeitschrift für die Gesammten Naturwissenschaft, Bd. 9, 1857
  36. ^ Zeitschrift für die Gesammten Naturwissenschaft, Bd. 10, 1857
  37. ^ Reichenbach (1859b)
  38. ^ Buchner (1859)
  39. ^ dokonano wtedy również zmiany granicy polski-słowackiej, tak aby całe jezioro znalazło się po stronie słowackiej
  40. ^ wyniki analiz z Bergemann (1857)
  41. ^ cliftonit (ang. cliftonite) – pseudomorf grafitu występujący w postaci oktaedralnych inkluzji w meteorytach żelaznych; Wikipedia (EN) – Cliftonite
  42. ^ publikacja ta ukazała się wcześniej jako artykuł Brezina (1895) w Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum; bogato ilustrowana, zawiera m.in. 2 plansze z figurami Widmanstättena kilkunastu różnych meteorytów
  43. ^ bardzo szczegółowy katalog: kolekcje, historia, analizy chemiczne i mineralogiczne meteorytów
  44. ^ w swej pracy dyplomowej poświęconej meteorytom żelaznym opisuje Clark m.in. meteoryty: Bohumilitz, Brahin, Braunau, Elbogen, Hraschina, Lenarto, Magura, Seeläsgen, Schwetz; tam też kilka litografii przedstawiających przekroje meteorytów
  45. ^ o analizach meteorytów, m.in.: Bohumilitz s. 143-144, Magura s. 149-152, Schwetz (Świecie) s. 146-147; to w meteorycie Magura po raz pierwszy Weinschenk opisał minerał cohenit i nazwał go tak na cześć swojego przyjaciela mineraloga niemieckiego Emila Cohena
  46. ^ o analizach meteorytu Magura s. 155-156
  47. ^ obserwacja Haidingera (1846) grafitu w meteorycie Magura
  48. ^ kopia artykułu Patera (1848), Berichte
  49. ^ kopia artykułu Bergemann (1857)
  50. ^ publikacja te nigdy się nie ukazała, część jej rękopisu znajduje się w archiwum PAN
  51. ^ w przygotowywanej Kosmolityce Pokrzywnicki do meteorytów polskich zaliczał m.in.: Bielokrynitschie, Bjelaja Zerkov, Borkut, Brahin, Buschhof, Dolgovoli, Jodzie, Knyahinya, Lenarto, Lixna, Magura, Misshof, Nagy-Borové, Nerft, Novy-Projekt, Oczeretna, Okniny, Owrucz, Padvarninkai, Ruschany, Zaborzika, ZemaitkiemisZmenj oraz kilka niezidentyfikowanych doniesień
  52. ^ a b Patera Adolf, wyniki analiz
  53. ^ powołanie na: Oesterreichische Blätter für Literatur und Kunst, nr 175, 1847
  54. ^ powołanie na: Oesterreichische Blätter für Literatur und Kunst, nr 169, 1847
  55. ^ bardziej aktualna internetowa wersja katalogu znajduje się na stronach Polskiego Towarzystwa Meteorytowego – katalog PTMet; tam objaśnienie stosowanych skrótów (cs – complete specimen, hs – half specimen, ep – end piece, fc – fragment with crust, f – fragment, sc – slice with crust, s – slice); więcej → Oznaczenia okazów – skróty
  56. ^ oraz późniejsze tomy/suplementy
  57. ^ oraz późniejsze wydania/suplementy
  58. ^ a b wyniki analiz meteorytów żelaznych

Zobacz również

Linki zewnętrzne

  • Meteoritical Bulletin Database (MBD) – meteoryt Magura
  • Encyclopedia of Meteorites (EoM) – meteoryt Magura


  • gazeta Allg. Preuss. Zeit. 1844, N. 115
  • Wiener Zeitung... img
  • Oesterreichische Blätter für Literatur und Kunst... img
  • WAB ?
  • Buchner (1861)
Osobiste