O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.


Zemaitkiemis

Z Wiki.Meteoritica.pl

1i

Historyczny spadek do kupienia

Zemaitkiemis
Zemaitkiemis nr3 5383g (Andrej Jerochov).jpg
Okaz nr 3 (o wadze 5,383 kg) ze zbiorów Andreja Jerochova (fot. Andrej Jerochov, za zgodą)
Spadek
Lokalizacja Litwa
Położenie[1] 55°18'N, 25°0'E
Data 2 lutego 1933 r.,[2] 20:33 UT (czwartek)
Charakterystyka
Typ chondryt zwyczajny L6
Masa 44,1 kg
Liczba okazów 22 okazy (Koblitz MetBase)[3]
Meteoritical Bulletin Database
Synonimy
w NHM Cat: Dzemajtkemis, Zhemaitkiems; po litewsku: Žemaitkiemis, po rosyjsku: Жемайткиемис; po polsku: Żmujdki. Nazwa meteorytu po litewsku Žemaitkiemio meteoritas, po rosyjsku Жемайткиемис метеорит.

Spadek deszczu meteorytów 2 lutego 1933 roku[2] (czwartek) wieczorem o godz. 20:33 UT w pobliżu wsi Žemaitkiemis (pol. Żmujdki) i Kliepšiai na Litwie (chondryt zwyczajny L6).

Według Koblitz MetBase znaleziono 22 okazy[3] o całkowitej wadze 44,1 kg (największy z nich ważył 7258 g), a znaleziono je na obszarze 2,5×2,5 km (Koblitz MetBase). Natomiast według Kaveckis (1935) zaraz po spadku znaleziono 20 okazów o łącznej wadze 42,194 kg (nie udało się wiarygodnie ustalić kiedy znaleziono dodatkowe dwa okazy). Pierwsza prasowa relacja o spadku ukazała się już 7 lutego w litewskim dzienniku Lietuvos aidas (pol. Echo Litwy).


Pewne światło na okoliczności i liczbę znalezionych okazów rzuca informacja zawarta na portalu Graži tu mano, gdzie znajdujemy, że:

  • według oficjalnych danych znaleziono po spadku 20 okazów meteorytu o wadze ponad 42 kg; spadły one na terenie gminy Rundžių (Rundžių kaimus): we wsi Kliepšiai, na pola majątku Žemaitkiemio i okolice rzeki Siesartis (Siesartis upė); na obszarze o rozmiarach 7,5×3 km;
  • część z nich spadła na podwórka zabudowań gospodarskich;
  • prawdopodobnie największy okaz znalazł rolnik K. Šliko ze wsi Klepšių;
  • pięć lat później na polach okolicznego majątku (dworu) znaleziono jeszcze 10 kg w licznych fragmentach;
  • znaczną liczbę okazów ich znalazcy ukryli, a później sprzedawali po 3-5 litów(!)[4];
  • w 1964 roku litewska komisja meteorytowa (Lietuvos meteoritų komisija) zidentyfikowała jeszcze cztery okazy o łącznej wadze ponad 4 kg.


Fragment relacji świadka spadku (za Wikipedią, Kaveckis 1935):

«

(…) [świadek] Степонас Моркунас из дер. Клепшю [lit. Kliepšiai]: «2 февраля сего года в 20 часов 30 минут, когда жители ещё не спали, стало очень светло и послышался сильный шум, словно гром. Жители были перепуганы необычайным явлением, мгновенно послышался грохот падения и всё успокоилось; через пару минут снова послышался необыкновенный шум в темноте»

»


Pełen opis spadku, znalezionych okazów i wyniki analiz znajdują się w publikacji Kaveckis (1935) (po litewsku, z obszernym streszczeniem po niemiecku). Współczesne ustalenia w Rudnickaitė (2006).


Aukcja na eBay'u

Strona aukcji na portalu eBay

W październiku 2014 roku na portalu aukcyjnym eBay.com oferowano do sprzedaży kompletny okaz meteorytu Zemaitkiemis ze zbiorów Uniwersytetu w Wilnie o wadze 883 g (okaz nr 14 wg wykazu Kaveckis (1935)). Sprzedawca o nicku michail1010 (Vilnius, Lithuania) tak opisywał oferowany okaz (pisownia oryginalna):

Lithuanian meteorite Zhemaytkemis (Žemajtkemis)
Sample beautiful form-oriented individual with black fusion crust (weight 883 grams)
This museum specimens from the collection of the University of Vilnius.
It was found in the first expedition in 1933 Professor Kavyatskas.
in private hands is only three samples. As I wrote before the meteorite was found immediately after the fall, so the sample in an ideal cope with. decline occurred in 1933 February 2, type L6. sample passes the catalog number 14. in my last letter I sent a copy of the brochure in 1933 of professor M. Kaveckis. It is present description in German. Set-up, description and photos of the finds as well as map the fall. meteorite has a beautiful shape, oriented. as I wrote earlier, the sample consists of a museum exhibit and will be worthy of any collection. given that the sample is historical and scientific value, I am willing to sell it for 85,000 dollars. if you are prompted to, I am ready to discuss
If you are interested in my offer, let me know.

Sugerowana cena Buy It Now wynosiła 88300 dolarów, ale sprzedawca było gotów go sprzedać za 85000$!


Kolekcje

Fragmenty meteorytu Zemaitkiemis w największych kolekcjach:

Zbiór waga fragmentów
(Koblitz MetBase)
uwagi
Vilnius, Min. Mus. Univ. 10,1 kg w tym okaz nr 14, sprzedawany później na portalu eBay
Andrej Jerochov 5383 g (okaz nr 3, Kaveckis 1935)
Prague, Nat. Mus. 2185 g
Vilnius, Mus. Geol. Inst. 1840 g
Moscow, Acad. Sci. 1158 g
London, Nat. Hist. Mus. 636 g
(…)

Brak w zbiorach polskich.


Meteoryt ten znalazł się w przygotowywanej przez Jerzego Pokrzywnickiego monografii polskich meteorytów o roboczym tytule Kosmolityka (Kosiński 2012).

Źródła

Pierwsza relacja prasowa


Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(K) Kliepšiai, (Z) Żmujdki

Schematyczny rejon spadku (zaznaczony romb ma rozmiary ok. 2,67×2,4 km)

* W listopadzie 2013 roku firma Google zmieniła zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie; → więcej Szablon:GEMap

Żmujdki (lit. Žemaitkiemis), Kliepšiai (dawn. Kliepšių).

Meteoryty spadły w okolicach wsi Žemaitkiemis i Kliepšiai na obszar o rozmiarach 2,5×2,25 km (powierzchni 5,6 km²) (Kaveckis 1935).


Schematyczna mapa rejonu spadku meteorytu Zemaitkiemis (źródło: Kaveckis 1935)

Kierunek spadku meteorytów – z południa na północ (SSE-NNW, strzałka na rysunku, od okazu nr 2 do okazu nr 1). Meteoryty spadły zimą na śnieg.

Wagi znalezionych okazów (Kaveckis 1935):

Okaz
Nr
waga
[g]
1 7258
2 7080
3 5260
4 3123
5 2555
6 2193
7 2072
8 2050
9 2049
10 1637
11 1535
12 1197
13 924
14 882
15 683
16 621
17 377
18 376
19 137
20 65
suma 42194 g[5]


Galeria

Okaz nr 3 (o wadze 5,383 kg) ze zbiorów Andreja Jerochova (fot. Andrej Jerochov, za zgodą)


Okaz nr 14 (o wadze 883 g) oferowany na portalu eBay (fot. michail1010)


Okazy meteorytu (źródło: Kaveckis 1935)


Miejsca znalezienie okazów (źródło: Kaveckis 1935)


Bibliografia

  • Kaveckis Mykolas, (1935), Žemaitkiemio meteoritas, kritęs 1933 m. vasario mén. 2 d. (Der Meteorit von Žemaitkiemis), Vytauto Didžiojo universiteto Matematikos-gamtos fakulteto darbai, t. IX (3 sąsiuvinys), Kaunas 1935, s. 308-339 (plansze).[6] Plik DjVu.
  • Kaveckis Mykolas, (1936), Meteoritų sąstatas, klasifikacija ir jų reikšmė Kosmo struktūrai pažinti, Kosmos, nr 7-12, Kaunas 1936, s. 309-319.[7] Plik DjVu.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • Kosiński Janusz W., (2012), Program działań na rzecz polskiej meteorytyki i „Kosmolityka” Jerzego Pokrzywnickiego[8] (The programme of workings on the thing of the Polish meteoritics and monograph „Kosmolityka” by Jerzy Pokrzywnicki), Acta Soc. Metheor. Polon., 3, 2012, s. 39-47.[9] Plik PDF.
  • Кринов Евгений Л., (1940b), Дополнение к списку метеоритов СССР, Природа, 12, 1940, s. 55-56, (s. 56).[10] Plik DjVu
    Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
    .
  • Lietuvos aidas, (1933), Ukmergės apskrity nukrito meteoras, nr 31, 7 lutego (vasario 7 dienos) 1933, s. 4. Plik PDF.
  • +Mikutienė Rita, Mikutis Giedrius, (2008), Žemaitkiemis – mūsų tėvų ir protėvių žemė, Ukmergė 2008, ss. 76. ISBN 978-9955-712-30-5.[11]
  • Pokrzywnicki Jerzy, (1961), Meteoryty na Litwie, Urania, 6, 1961, s. 184.[12] Plik DjVu.
  • Rudnickaitė Eugenija, (2006), Vilniaus universiteto geologijos ir mineralogijos muziejaus meteoritų kolekcija, Geologijos akiračiai, 3, 2006, s. 51-60, (s. 56-58).[13] Plik PDF.
  • Sleževičius Kazys, (1933), Lietuvoje vėl nukrito meteoritų, Kosmos, nr 1, Kaunas 1933, s. 23-25.[14] Plik DjVu.
  • +Vaitkevičius Vykintas, Baltrūnas Valentinas, (2008), Lietuva. 101 įdomiausia vieta, Alma littera, Vilnius 2008, (Žemaitkiemio meteoritas: reto gamtos reiškinio vieta, s. 102-103). Plik JPG.

Przypisy

  1. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin
  2. ^ a b tj. 20 stycznia 1933 roku wg kalendarza juliańskiego (starego stylu)
  3. ^ a b wg Kaveckisa (1935) znaleziono 20 okazów
  4. ^ lit – ówczesna i współczesna waluta obowiązująca na Litwie
  5. ^ suma mas w tabeli wynosi 42074 g; część okazów miała małe ubytki, ale Kaveckis (1935) uwzględnił w swym zestawieniu orientacyjne (oszacowane) masy kompletnych okazów
  6. ^ zawiera 9 plansz z fotografiami okazów, miejsc spadku i mapą rejonu spadku; artykuł ten ukazał się również w formie osobnej publikacji: Kaveckis Mykolas, (1935), Žemaitkiemio meteoritas, kritęs 1933 m. vasario mén. 2 d. (Der Meteorit von Žemaitkiemis), 1935, ss. 33. Plik PDF
  7. ^ tam m.in. fotografia okazu meteorytu Zemaitkiemis i wagi jego 20 znalezionych okazów
  8. ^ publikacja te nigdy się nie ukazała, część jej rękopisu znajduje się w archiwum PAN
  9. ^ w przygotowywanej Kosmolityce Pokrzywnicki do meteorytów polskich zaliczał m.in.: Bielokrynitschie, Bjelaja Zerkov, Borkut, Brahin, Buschhof, Dolgovoli, Jodzie, Knyahinya, Lenarto, Lixna, Magura, Misshof, Nagy-Borové, Nerft, Novy-Projekt, Oczeretna, Okniny, Owrucz, Padvarninkai, Ruschany, Zaborzika, ZemaitkiemisZmenj oraz kilka niezidentyfikowanych doniesień
  10. ^ krótkie informacje o meteorytach: Bialystok (Białystok), Buschhof, Dolgovoli, Jodzie, Lixna, Misshof, Nerft, Okniny, Padvarninkai, Pillistfer, Ruschany, Tennasilm, Zabrodje, Zemaitkiemis, Zmenj
  11. ^ część poświęcona meteorytowi: Rudnickaitė Eugenija, Žemaitkiemio meteoritas, s. 61–65 (ilustr.)
  12. ^ krótkie notki o meteorytach: Padvarninkai, ZabrodjeZemaitkiemis
  13. ^ kolekcja meteorytów Uniwersytetu Wileńskiego; meteoryty PadvarninkaiZemaitkiemis
  14. ^ tam schematyczna mapa lokalizacji znanych wówczas (czterech) meteorytów litewskich

Zobacz również

Linki zewnętrzne


  • kiedy znaleziono dodatkowe dwa okazy?
  • Vaitkevičius et al. (2008)
Osobiste